Năm nay, Tết Nguyên đán đến sớm đã tác động đến một số chỉ số kinh tế quan trọng. Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tình hình kinh tế - xã hội tháng 1/2023 đạt một số kết quả nổi bật, như là kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 1/2023 tăng 0,52% so với tháng 12/2022 và tăng 4,89% so với cùng kỳ năm trước.
Thị trường tiền tệ bước đầu có mức tăng trưởng tích cực, đến ngày 17/1, tín dụng tăng 0,65% so với cuối năm trước. Thu ngân sách tháng 1 đạt 11,3% dự toán; trong đó thu nội địa đạt 12% dự toán (tăng 3,1% so với cùng kỳ năm trước). Vốn FDI đăng ký mới tháng 1 đạt 1,2 tỷ USD, cao gấp 3 lần cùng kỳ năm trước. Cán cân thương mại tháng 1 ước xuất siêu 3,6 tỷ USD.
Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 1 tăng 20% so với cùng kỳ năm trước. Du lịch phục hồi nhanh, khách quốc tế tháng 1 đạt trên 870 nghìn lượt người, gấp 44,2 lần so với cùng kỳ năm trước. Ước tính trong 7 ngày nghỉ Tết, khách du lịch nội địa đạt khoảng 9 triệu lượt khách, tăng khoảng 47,5% so với cùng kỳ Tết Nguyên đán năm trước.
 |
| Nguồn: Tổng cục Thống kê |
Tuy nhiên, do số ngày nghỉ Tết kéo dài rơi vào tháng 1, cùng với tác động kép của tình hình thế giới, trong nước nên hoạt động sản xuất kinh doanh, nhất là sản xuất công nghiệp, xuất nhập khẩu… gặp nhiều khó khăn, thách thức.
Cụ thể là hoạt động sản xuất kinh doanh, sản xuất công nghiệp đạt thấp. Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) tháng 1 bằng 92% so với cùng kỳ năm trước, mức giảm cao hơn tháng Tết các năm 2018 - 2022. Nhiều ngành công nghiệp trọng điểm giảm so với cùng kỳ năm trước và giảm ở nhiều địa phương có quy mô công nghiệp lớn như TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Vĩnh Phúc, Đồng Nai…
Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 12/2022 (tháng cao điểm sản xuất phục vụ Tết Nguyên đán) tiếp tục giảm so với tháng 11/2022, là tháng thứ 2 liên tiếp dưới 50 điểm từ khi mở cửa lại nền kinh tế; số đơn, quy mô đơn đặt hàng mới, sản lượng và hoạt động mua hàng của doanh nghiệp đều giảm.
Số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động tháng 1/2023 giảm 19,3% so với cùng kỳ năm trước, trong khi số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường tăng 14,3%.
Tổng kim ngạch xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa tháng 1 đều giảm so với cùng kỳ năm trước. Xuất khẩu sang các thị trường chủ lực giảm mạnh: Mỹ (giảm 24,5%), EU (giảm 32,7%), Hàn Quốc (giảm 14,9%), ASEAN (giảm 13,4%)… Đây là mức giảm khá lớn khi so các tháng Tết cùng kỳ giai đoạn 2018-2022.
Thị trường bất động sản tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, nhất là về thanh khoản, ảnh hưởng trực tiếp và tác động dây chuyền đến nhiều ngành, lĩnh vực của nền kinh tế.
Bên cạnh đó, áp lực điều hành tăng trưởng kinh tế và kiểm soát lạm phát tăng cao. Lạm phát cơ bản tháng 1 tăng 5,21% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn lạm phát chung (4,89%), là mức tăng cao nhất cùng kỳ tháng 1 từ năm 2016 đến nay. Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, đây là điều đã được dự báo từ trước khi lạm phát và giá cả tháng 1 chịu tác động cộng hưởng đồng thời bởi nhiều yếu tố: quy luật tiêu dùng, giá cả tăng cao vào dịp Tết; các chính sách hỗ trợ thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu, thuế giá trị gia tăng, gia hạn thời hạn nộp thuế, phí… hết hiệu lực; xu hướng lạm phát tăng từ nửa cuối năm 2022 đến nay; chi phí sản xuất tăng…
Tuy nhiên, các tổ chức quốc tế vẫn đánh giá tích cực về tình hình kinh tế xã hội của Việt Nam. Trong báo cáo triển vọng kinh tế toàn cầu vừa công bố trong tháng 1/2023, Ngân hàng Thế giới (WB) dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam 2023 là 6,3%; tuy thấp hơn 0,2% so với kỳ dự báo trước, nhưng đây là mức cao thứ 2 trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Còn theo Ngân hàng Standard Chartered Việt Nam, tiếp nối đà hồi phục tăng trưởng 8% của năm 2022, nền kinh tế Việt Nam dự kiến sẽ tăng trưởng mạnh với tốc độ tăng trưởng GDP đạt 7,2% trong năm 2023 và 6,7% trong năm 2024.
“Các chỉ số vĩ mô tuy có chậm lại trong quý IV/2022, song vẫn duy trì mạnh mẽ. Thậm chí, doanh số bán lẻ tăng trưởng tốt trong nửa cuối năm 2022 cho thấy sự cải thiện của hoạt động trong nước” - ông Tim Leelahaphan, chuyên gia kinh tế phụ trách Thái Lan và Việt Nam của Ngân hàng Standard Chartered nhận định và nhấn mạnh, ngân hàng này vẫn tin vào tiềm năng phát triển mạnh mẽ của Việt Nam trong trung hạn.
| Năm bản lề thực hiện kế hoạch 5 năm Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, năm 2023 là năm giữa nhiệm kỳ, là năm bản lề thực hiện các Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, Nghị quyết của Quốc hội về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021 - 2025, tạo động lực cho các năm tiếp theo để thực hiện thành công các mục tiêu kế hoạch 5 năm 2021-2025. Nhiệm vụ, mục tiêu đặt ra trong năm 2023 rất nặng nề và có ý nghĩa quan trọng, tạo tiền đề để thực hiện thắng lợi Chiến lược 10 năm và Kế hoạch 5 năm, đòi hỏi các bộ, ngành và địa phương cần hết sức nỗ lực, nghiêm túc, quyết liệt, đẩy mạnh thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp phát triển kinh tế - xã hội. |
Trong khi đó, báo cáo mới đây của ngân hàng HSBC cho rằng, bất chấp những khó khăn thương mại trong ngắn hạn, vẫn có những yếu tố giữ cho nền kinh tế Việt Nam vững vàng, trong đó du lịch sẽ là một ngành then chốt, là một nguồn tăng trưởng chính trong năm 2023.
Theo HSBC, sau khi Việt Nam mở cửa trở lại vào tháng 3 năm ngoái, du lịch nội địa đã phục hồi mạnh mẽ. Tuy nhiên, du lịch quốc tế mới chỉ phục hồi phần nào chứ chưa hẳn là hoàn toàn, với lượng khách du lịch đạt 3,6 triệu lượt, chỉ bằng 20% so với mức của năm 2019. Điều đó càng nhấn mạnh tiềm năng đáng kể để mảng dịch vụ tiếp tục phát triển trong bối cảnh nhu cầu thương mại hàng hóa toàn cầu chậm lại.
Một kỳ vọng quan trọng của năm nay là Trung Quốc bắt đầu mở cửa trở lại, tạo thêm thuận lợi cho ngành du lịch đang phát triển mạnh của Việt Nam. Mặc dù quá trình phục hồi có thể diễn ra từ từ nhưng tác động đối với nền kinh tế Việt Nam được cho là rất lớn xét trên nhiều phương diện.
Bên cạnh việc mở cửa trở lại của Trung Quốc, Việt Nam còn có thể hưởng lợi từ khai thác thêm các thị trường mới, chẳng hạn như thực hiện các chương trình giới thiệu quảng bá du lịch tiếp cận các thị trường mới nổi như Ấn Độ; hay xem xét nới lỏng thêm chính sách thị thực…
| Sức chống chịu của doanh nghiệp là vùng đệm cần củng cố
Theo TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), trong bối cảnh kinh tế thế giới năm 2023 được dự đoán suy giảm thì động lực tăng trưởng của Việt Nam phải dựa vào thị trường nội địa, vào doanh nghiệp Việt, vào đầu tư công và cải cách mạnh mẽ. Lúc này sức chống chịu của doanh nghiệp, của nền kinh tế chính là vùng đệm cần phải được củng cố, vì đây sẽ là công cụ để giảm thiểu dư chấn khi kinh tế thế giới biến động bất lợi. Việc củng cố vùng đệm này đang có những điều kiện vô cùng thuận lợi, khi nền kinh tế có một thời gian dài giữ được ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bội chi ngân sách và tăng cường sức khỏe cho hệ thống ngân hàng. “Đây là thời điểm cho tư duy chính sách theo hướng hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy giải ngân đầu tư công thực sự để tìm lại sự năng động cho nền kinh tế, từ góc độ thanh khoản, các tổ chức tín dụng, cách tiếp cận vốn của doanh nghiệp…” - TS. Nguyễn Đình Cung nhấn mạnh. Điểm tựa từ kết quả phục hồi kinh tế năm 2022
TS.Trần Toàn Thắng (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) dự báo, kinh tế Việt Nam năm 2023 có thể diễn ra theo hai kịch bản. Kịch bản thứ nhất, tăng trưởng kinh tế có thể chỉ ở mức 6 - 6,2% nếu các yếu tố rủi ro lấn át xu hướng phục hồi đã thiết lập trong năm 2022. Kịch bản 2, khả quan hơn, tăng trưởng kinh tế có thể đạt mức 6,5 - 6,7% trong điều kiện quá trình phục hồi diễn ra thuận lợi hơn, các tác động từ bối cảnh quốc tế không quá lớn. Tuy nhiên, kinh tế Việt Nam năm 2023 đi theo kịch bản nào phụ thuộc vào khả năng kiểm soát lạm phát ổn định vĩ mô, phụ thuộc vào các nỗ lực thực hiện các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội và diễn biến xung đột Nga - Ukraine, sự phục hồi của kinh tế toàn cầu, đặc biệt là các đối tác kinh tế lớn của Việt Nam. Khó khăn thách thức là nhiều, nhưng cơ hội vẫn có. Trong đó, TS.Trần Toàn Thắng nhận định, cơ hội đầu tiên là đến nay kinh tế Việt Nam được đánh giá có khả năng chống chịu khá tốt. Đồng thời, sự phục hồi mạnh mẽ của nền kinh tế trong năm 2022 là “điểm tựa” để tiếp tục quá trình phục hồi trong năm 2023 và cả giai đoạn kế hoạch 2021-2025. |
