Chủ tịch APEC 2017 Bùi Thanh Sơn phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Hải Anh

Thách thức xu thế đô thị hóa

Tại hội nghị, ông Bùi Thanh Sơn- Chủ tịch APEC 2017 đánh giá, đô thị hóa đang và sẽ diễn ra mạnh mẽ trong các nền kinh tế thành viên APEC. Cùng với xu thế đô thị hóa và vai trò quan trọng của đô thị hóa đối với phát triển kinh tế xã hội là các vấn đề và thách thức to lớn đòi hỏi các thành viên APEC phải có sự thay đổi trong cách tiếp cận quản lý, phát triển đô thị.

Theo thống kê, hiện đang có khoảng 1,8 tỷ người (khoảng 60% dân số) trong khu vực sống tại đô thị. Dự kiến dân số sống trong đô thị vào năm 2050 sẽ là 2,4 tỷ người, tăng 33%. Một số nền kinh tế sẽ đô thị hóa trên 80%, trong khi các nền kinh tế khác cũng tiếp tục đô thị hóa nhanh chóng và sẽ có tới 14/37 siêu đô thị của thế giới nằm trong khu vực APEC.

Chia sẻ về thực tế Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phan Thị Mỹ Linh cho biết, sau 30 năm đổi mới, Việt Nam đã gắn kết quá trình đô thị hóa với tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và đã đạt nhiều thành tựu quan trọng.

Toàn cảnh Đối thoại APEC về đô thị hóa bền vững. Ảnh: Hải Anh

Hệ thống đô thị Việt Nam đã có bước phát triển nhanh chóng về số lượng và chất lượng, tỷ lệ đô thị hóa tăng từ 19,6% với 629 đô thị (năm 2009) lên khoảng 36,6% với 802 đô thị (năm 2016). Khu vực đô thị đã chiếm tỷ lệ 70% chi phối trong tổng GDP, mang lại nhiều giá trị sản xuất công nghiệp, giá trị xuất nhập khẩu, tiến bộ khoa học công nghệ và có tác dụng lan tỏa thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội ở các vùng và trong cả nước.

Tuy nhiên, như nhiều quốc gia đang phát triển khác, quá trình đô thị hóa của Việt Nam gặp nhiều khó khăn, thách thức, như: Tốc độ phát triển quá nhanh của đô thị đã vượt qua khả năng điều hành của chính quyền địa phương. Sự phát triển không đồng bộ giữa hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Vấn đề di cư thiếu kiểm soát, chênh lệch giàu nghèo, liên kết đô thị- nông thôn, tiết kiệm nguồn tài nguyên thiên nhiên... và các vấn đề mới nảy sinh mang tính toàn cầu như hội nhập, cạnh tranh đô thị, biến đổi khí hậu, mực nước biển dâng cao…

"Quản lý sự chuyển đổi đô thị là một nhiệm vụ khó khăn đối với các nền kinh tế trong khu vực APEC, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa và tác động của biến đổi khí hậu. Đây cũng là những thách thức lớn cho tiến trình phát triển tiếp theo của Việt Nam nói riêng cũng như các nền kinh tế thành viên APEC nói chung..."- bà Phan Thị Mỹ Linh đánh giá.

Tại hội nghị, các đại biểu tham dự đã xác định một số trở ngại tác động tới tính hiệu quả của đô thị hóa bền vững. Theo đó, nhiều chính sách đất đai của các nền kinh tế thành viên APEC tác động không tốt với việc chuyển nhượng đất, giao dịch, sử dụng đất hiệu quả; chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất công nghiệp. Hệ thống phân loại đô thị không xem xét các chỉ tiêu quan trọng như mật độ dân số và các liên kết để thúc đẩy tăng trưởng.

Việc thiếu sự điều phối và gắn kết phát triển cơ sở hạ tầng; chưa quan tâm đầy đủ đến việc kết nối kinh tế nông thôn – đô thị; chính sách “hộ khẩu” tạo ra tình trạng phân biệt đối xử đối với người nhập cư trong tiếp cận cơ hội việc làm và các dịch vụ xã hội cũng là các vấn đề cần được quan tâm giải quyết hơn.

Ông Bùi Thanh Sơn đề nghị các nền kinh tế thành viên APEC cần có các chiến lược, giải pháp đa ngành, liên kết nhằm hỗ trợ cho quá trình quản lý đô thị; giải quyết vấn đề và thúc đẩy sáng tạo hướng tới phát triển bền vững, bao trùm; chính sách phát triển đô thị và đô thị hóa bền vững; liên kết vùng trong phát triển đô thị; phát triển nhà ở thích ứng với biến đổi khí hậu, các mô hình phát triển năng lượng hiệu quả và tăng trưởng xanh. ..

Các đại biểu cho rằng, APEC cần tạo động lực mới cho quá trình đô thị hóa phát triển bền vững, từ đó có thể thu được nhiều lợi ích hơn.

Các giải pháp được đưa ra như: nâng cấp thể chế, cải tạo cơ sở hạ tầng; cải cách thị trường đất đai bằng giải pháp tăng cường hệ thống đăng ký, định giá đất dựa vào thị trường; phát triển danh mục các thành phố nhằm cân bằng đô thị hóa trên phạm vi quốc gia; tăng cường hợp tác trong quy hoạch và chính sách ở cấp Trung ương và địa phương; phát triển hệ thống giao thông và dịch vụ kho vận; lồng ghép thúc đẩy lợi ích tích tụ kinh tế của thành phố và nông thôn.

Tận dụng ưu điểm kỷ nguyên kỹ thuật số

Cũng trong ngày làm việc thứ 6 APEC 2017 SOM 2 còn diễn ra các hội nghị quan trọng, trong đó đáng chú ý là phiên họp Nhóm công tác về phát triển nguồn nhân lực có sự chủ trì của Thứ trưởng Bộ Lao động Thương binh và Xã hội Doãn Mậu Diệp.

Theo ông Doãn Mậu Diệp, nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng trở nên quan trọng đối với sự phát triển của mỗi quốc gia APEC trong bối cảnh thế giới nói chung và khu vực nói riêng đang trải qua những thay đổi lớn của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Những ứng dụng trong thời đại công nghệ số sẽ giúp nâng cao năng suất lao động, xây dựng và phát triển những mô hình kinh doanh mới, mở rộng thị trường và cơ hội nghề nghiệp mới.

"Tuy nhiên, kỷ nguyên kỹ thuật số cũng mang lại nhiều thách thức đối với các nền kinh tế và lực lượng lao động..."- ông Doãn Mậu Diệp bày tỏ sự lo ngại.

Chính vì vậy, ông Doãn Mậu Diệp đề xuất, nhiệm vụ cấp bách của APEC chính là thúc đẩy hợp tác khu vực, kết hợp với nghiên cứu và đưa ra đánh giá kịp thời đối với những tác động của kỹ thuật số đối với phát triển nguồn nhân lực, dựa trên những giải pháp đã được đề xuất nhằm tăng cường khả năng thích nghi của lực lượng lao động.

Chia sẻ mối quan tâm của đại diện nước chủ nhà Việt Nam, bà Christina Maria Schonleber- Phó giám đốc Ban Thư ký quốc tế, Hiệp hội các trường đại học Thái Bình Dương cho rằng, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư sẽ mang lại nhiều lợi ích cho thị trường lao động, đặc biệt trong kỷ nguyên kỹ thuật số.

"Kỷ nguyên số sẽ mang lại nhiều cơ hội phát triển kỹ năng nghề nghiệp cũng như phát triển trong những lĩnh vực mới với sự hỗ trợ của công nghệ. Tuy nhiên, để tận dụng được điều này, thị trường lao động cần phải phát triển hơn, nhất là cần tăng cường tính liên kết xuyên biên giới, kết hợp với mở rộng hoạt động đào tạo nghề chất lượng cao..."- bà Christina Maria Schonleber nói.

Theo ông Doãn Mậu Diệp, nội dung thảo luận về phát triển nhân lực trong phiên họp ngày 14/5 này sẽ được đề cập tại Đối thoại chính sách cao cấp về phát triển nguồn nhân lực trong kỷ nguyên kỹ thuật số, dự kiến diễn ra ngày 15/5/2017./.

Ngọc Linh