Bitcoin là đồng tiền ảo đầu tiên trên thế giới, được thiết kế từ năm 2007 bởi nhân vật ẩn danh là Satoshi Nakamoto và đưa vào sử dụng từ ngày 3/1/2009 với khối Bitcoin khởi thủy đầu tiên. 10 tháng sau, ngày 5/10/2009, Bitcoin được ấn định trên sàn giao dịch với mức khởi điểm 1 USD/1.309,03 Bitcoin (hoặc 1 Bitcoin = 0,00076 USD). Giá trị ban đầu này được tính bằng chi phí tiền điện của một máy tính hao tốn khi đào ra 1 Bitcoin.

Đến nay, sau hơn 10 năm tồn tại trên môi trường internet, có thời điểm Bitcoin đã được đẩy giá lên tới trên 60.000 USD/Bitcoin, tương đương hơn 1,3 tỷ VNĐ. Để cạnh tranh với Bitcoin, hàng loạt các loại tiền ảo khác cũng ra đời như các đồng Ether, RIPPLE, DigiByte, Dogecoin…

Tiền ảo là gì?

Dựa trên nguyên lý mã nguồn của khối Blochain, Bitcoin ra đời nhằm tạo lập hệ thống thanh toán kỹ thuật số. Từ ứng dụng này hàng loạt loại hình tương tự ra đời với mục đích đóng vai trò như một phương tiện thanh toán nên cho đến nay, vẫn chưa có một cách định nghĩa thống nhất các khái niệm về tài sản mã hóa, cả về thuật ngữ và nội hàm.

Trong nhiều trường hợp, các thuật ngữ: tài sản mã hóa (crypto-assets), tiền mã hóa (cryptocurrencies), tài sản ảo (virtual assets), tiền ảo (virtual currencies) hay tài sản kỹ thuật số (digital assets) được dùng thay thế cho nhau. Nhưng về bản chất thì những thuật ngữ này không hoàn toàn giống nhau. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã đưa ra mối quan hệ giữa các thuật ngữ về tiền kỹ thuật số, tiền ảo, tiền mã hóa như sau: tiền mã hóa là tập con của tiền ảo và tiền ảo là tập con của tiền kỹ thuật số.

Nguồn: TTXVN

Theo đó, tiền kỹ thuật số được hiểu là một dạng tiền tệ chỉ có sẵn ở dạng số của giá trị, bao hàm cả tiền ảo (không được yết bằng tiền pháp định) và tiền điện tử (emoney, biểu hiện dưới dạng số của đồng tiền pháp định). Trong khi đó, tiền ảo thường được hiểu là “biểu hiện dưới dạng số của giá trị, do tư nhân phát hành và được biểu hiện bằng một thước đo giá trị riêng”. Một số loại tiền ảo có thể dùng để trao đổi với đồng tiền pháp định hoặc để chi trả cho các hàng hóa, dịch vụ trong nền kinh tế thực. Trong khi đó, một số loại tiền ảo khác không có khả năng chuyển đổi và chỉ được sử dụng trong một môi trường ảo nhất định, ví dụ như vật phẩm ảo trong trò chơi trực tuyến hay điểm thưởng cho khách hàng thân thiết, đối với loại hình này, nhìn ở góc độ nào đó nó cũng có thể được hiểu là tài sản ảo.

Tiền mã hóa lại được xem như một dạng của tiền ảo, là “một biểu hiện dưới dạng kỹ thuật số của giá trị, được bảo đảm bởi cơ chế mã hóa, được sử dụng như một phương tiện thanh toán”. Như vậy có thể coi tiền mã hóa là một nhánh nhỏ của tiền ảo, trong đó sử dụng công nghệ mã hóa để vận hành một môi trường phân tán, phi tập trung và an toàn.

Tài sản mã hóa - phương thức sở hữu của thời đại số

Với sự ra đời và phát triển của các xu kỹ thuật số (tokens) được phát hành trên nền tảng sẵn có ngoài làm phương tiện thanh toán ra, còn nhằm mục tiêu huy động vốn nên người ta bắt đầu sử dụng thuật ngữ tài sản mã hóa, thay vì tiền mã hóa như ban đầu. Nó có thể hiểu đó là một loại tài sản kỹ thuật số do một tổ chức tư nhân phát hành, được ghi nhận trên một sổ cái phân tán (khối Blockchain) với kỹ thuật mã hóa, không do ngân hàng trung ương hoặc một cơ quan nhà nước phát hành hoặc bảo lãnh và có thể được sử dụng như một phương tiện thanh toán và/hoặc phục vụ mục đích đầu tư và/hoặc để tiếp cận một hàng hóa, dịch vụ nào đó.

Phần lớn các loại tài sản mã hóa đang lưu hành đều dựa trên Blockchain không cần cấp phép (như Bitcoin, Ether, Litcoin…). Người dùng có thể gia nhập hoặc rời mạng lưới mà không cần bất kỳ sự chấp thuận từ một chủ thể quản lý tập trung nào, mà chỉ cần có một chiếc máy tính đã cài đặt những phần mềm cần thiết.

Tất cả những người tham gia hệ thống đều được chia sẻ một bản dữ liệu sổ cái giống nhau. Bất kỳ ai cũng đều có thể truy cập và xem dữ liệu nhưng chỉ có những người tham gia mạng lưới mới được xác thực giao dịch.

Mọi người dùng blockchain đều có một cặp hai chìa khóa: chìa khóa cá nhân và chìa khóa công khai nên tính bảo mật rất cao và gần như không thể có khả năng phá hủy hay gian lận. Công nghệ blockchain cho phép đơn giản hóa quá trình xử lý giao dịch vốn mà không đòi hỏi sự tham gia của một bên trung gian (ví dụ như ngân hàng, hệ thống xử lý giao dịch chứng khoán, công ty môi giới, trung tâm lưu ký…). Thay vào đó, quá trình xác thực giao dịch được thực hiện một cách xuyên biên giới, phi tập trung thông qua một cơ chế đồng thuận.