Cán bộ hải quan Đồng Nai hỗ trợ DN thực hiện thủ tục nhập khẩu. Ảnh: Hải Anh

Đây là bước cụ thể hóa chỉ đạo tại Quyết định 1254/QĐ- TTg của Thủ tướng Chính phủ về Kế hoạch hành động thúc đẩy Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN, cải cách KTCN và tạo thuận lợi thương mại giai đoạn 2018 - 2020.

Phấn đấu đạt thứ hạng ASEAN 3

Theo đại diện Cục Giám sát quản lý hải quan, Tổng cục Hải quan cho biết, bối cảnh quốc tế và trong nước đặt ra yêu cầu Việt Nam cần thực hiện quyết liệt cải cách, đổi mới áp dụng phương pháp quản lý phù hợp tạo thuận lợi thương mại hàng hóa quốc tế. Hàng hóa cần phải được thông quan nhanh chóng, trong đó có việc áp dụng cơ chế BLTQ của một số nước phát triển trên thế giới như: Mỹ, Canada, Nhật Bản…

Dự thảo nghị quyết đã nhấn mạnh, việc áp dụng BLTQ đối với hàng hóa XNK là một xu thế toàn cầu lan tỏa tới tất cả các quốc gia, với mục tiêu phát triển ngoại thương và tăng sức cạnh tranh, hội nhập với nền kinh tế toàn cầu. Đặc biệt khi Việt Nam đã thông qua Hiệp định Tạo thuận lợi Thương mại của WTO (TFA) vào cuối năm 2015 thì việc áp dụng BLTQ thể hiện một phần quan trọng cam kết của Việt Nam khi tham gia hiệp định này.

Thủ tướng Chính phủ đã và đang quyết liệt chỉ đạo các bộ, ngành phải đơn giản hóa, điện tử hóa thủ tục, rút ngắn thời gian, chi phí thực hiện giao dịch thương mại qua biên giới. Mục tiêu đến năm 2020 môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh đạt mức trung bình ASEAN 3, trong đó thời gian thông quan hàng hóa qua biên giới là dưới 36 giờ đối với hàng hóa xuất khẩu và dưới 41 giờ đối với hàng hóa nhập khẩu.

Hơn nữa, đại diện Cục Giám sát quản lý hải quan cho rằng, BLTQ còn là công cụ tạo thuận lợi cho các hoạt động XNK, đảm bảo hàng hóa được thông quan, giải phóng nhanh chóng, giảm chi phí cho DN. Đồng thời, cơ quan hải quan được hưởng lợi khi giảm thiểu rủi ro do việc không chấp hành pháp luật về thuế XNK.

Về hiệu quả kinh tế, BLTQ còn góp phần mở rộng loại hình kinh doanh bảo hiểm tại Việt Nam; đa dạng hóa các loại hình dịch vụ BLTQ hàng hóa nhập khẩu; tạo điều kiện cho các DN nhập khẩu hàng hóa được lựa chọn tổ chức bảo lãnh có uy tín, thuận lợi, chi phí cạnh trạnh để đứng ra BLTQ hàng hóa với cơ quan hải quan.

Khắc phục hạn chế về chính sách

Theo nhận định của cơ quan soạn thảo, nghị quyết này sẽ hoàn thiện chính sách khắc phục được một số hạn chế về pháp luật hải quan hiện hành. Cụ thể, Luật Hải quan năm 2014 có quy định về việc thông quan, giải phóng hàng và đưa hàng về bảo quản. Tuy nhiên, Luật Hải quan 2014 chưa có điều khoản cho tổ chức kinh doanh dịch vụ bảo hiểm được thay mặt chủ hàng đứng ra bảo lãnh về số tiền thuế phải nộp hoặc bảo lãnh việc chấp hành các chính sách về KTCN trong thời gian hàng hóa đưa về bảo quản tại địa điểm do người khai hải quan đề nghị để chờ kết quả KTCN.

Bên cạnh đó, Luật Thuế XNK quy định: đối với hàng hóa XNK thuộc đối tượng chịu thuế, người nộp thuế được lựa chọn nộp thuế ngay hoặc có bảo lãnh thuế trước khi thông quan hoặc giải phóng hàng và phải nộp tiền chậm nộp trong thời gian bảo lãnh; đối với hàng hóa kinh doanh tạm nhập, tái xuất để được miễn thuế, người nộp thuế được lựa chọn có bảo lãnh thuế hoặc đặt cọc tiền thuế.

Tuy nhiên, Luật Thuế XNK không quy định tổ chức kinh doanh dịch vụ bảo hiểm được thay mặt chủ hàng đứng ra bảo lãnh về số tiền thuế phải nộp hoặc bảo lãnh việc chấp hành các chính sách về thuế, sử dụng hàng hóa đúng với mục đích được miễn thuế, không chịu thuế đối với hàng hóa XNK thuộc các loại hình khác như: tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, gia công, sản xuất xuất khẩu, DN chế xuất, quá cảnh…

Cũng theo cơ quan soạn thảo, sau khi nghị quyết BLTQ được Quốc hội thông qua (dự kiến vào năm 2020) được thực hiện làm 3 giai đoạn.

Giai đoạn 1 (năm 2021 - 2022) sẽ lựa chọn áp dụng bảo lãnh nộp thuế với hàng kinh doanh, hàng quá cảnh, hàng kinh doanh tạm nhập, tái xuất, bảo lãnh cho việc chậm nộp chứng nhận xuất xứ, bảo lãnh cho việc đưa hàng hóa về bảo quản.

Giai đoạn 2 (mở rộng năm 2022 - 2023) áp dụng đối với các loại hình tạm nhập tái xuất (hội chợ triển lãm, sửa chữa bảo dưỡng, bảo hành; thi công công trình…); bảo lãnh cho đưa về bảo quản để chờ cấp giấy phép nhập khẩu của các bộ, ngành; bảo lãnh trong các trường hợp có tranh chấp trong việc áp dụng chính sách quản lý, chính sách thuế giữa cơ quan quản lý nhà nước và DN.

Giai đoạn 3, chính thức áp dụng từ năm 2024.

Hải Linh