Nếu đó là con số nhỏ, có lẽ không thực sự cấp bách; nhưng nếu đó là con số lớn, thậm chí rất lớn, việc nâng hạng cần phải đặc biệt ưu tiên. Xung quanh câu chuyện nâng hạng TTCK, phóng viên TBTCVN đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Đức Hùng Linh - Giám đốc Phân tích và tư vấn đầu tư khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Sài Gòn (SSI).

PV: Nâng hạng TTCK đang được kỳ vọng sẽ tạo đột phá về dòng vốn vào Việt Nam từ các quỹ đầu tư thị trường mới nổi. Ông có thể chia sẻ hơn về điều này?

- Ông Nguyễn Đức Hùng Linh: Theo thống kê của Tổ chức EPFR Global, hiện tại có 491 quỹ đầu tư trên toàn cầu đang sử dụng MSCI EM Index làm chỉ số tham chiếu với tổng tài sản là 435 tỷ USD.

Nếu TTCK Việt Nam được MSCI nâng hạng lên mới nổi, các cổ phiếu đủ điều kiện đương nhiên sẽ được bổ sung vào chỉ số MSCI EM và vì vậy, các quỹ đang sử dụng chỉ số này làm tham chiếu sẽ tự động mua các cổ phiếu của Việt Nam. Tổng giá trị mua phụ thuộc vào tỷ trọng của Việt Nam trong chỉ số.

MSCI EM Index hiện bao gồm hơn 800 cổ phiếu thuộc 24 nước, chiếm tỷ trọng lớn nhất là Trung Quốc (26,92%), đến Hàn Quốc (14,75%), Đài Loan (12,1%) và Pakistan có tỷ trọng là 0,17%.

Tỷ trọng của từng nước trong chỉ số không hoàn toàn phụ thuộc vào tổng vốn hóa của TTCK nước đó mà phụ thuộc nhiều hơn vào những cổ phiếu lớn, đủ điều kiện để vào chỉ số. Đây cũng chính là các cổ phiếu để MSCI xem xét đánh giá nâng hạng thị trường với 3 tiêu chí: Vốn hóa ≥ 1,269 tỷ USD; vốn hóa tự do chuyển nhượng ≥ 635 triệu USD và giá trị vốn hóa tự do chuyển nhượng (ATVR) ≥ 15%.

PV: Gần đây, TTCK Pakistan đã được nâng hạng lên mới nổi và có khá nhiều điểm tương đồng với Việt Nam. Ông có thể dẫn chứng về một số tác động cụ thể của việc nâng hạng lên dòng vốn tại thị trường này?

- Ông Nguyễn Đức Hùng Linh: TTCK Pakistan được MSCI nâng hạng lên mới nổi trong kỳ xét duyệt tháng 6/2016. Một năm sau khi được nâng hạng, các chỉ số của MSCI mới bổ sung các cổ phiếu của Pakistan. Điều này có nghĩa trong kỳ tái cơ cấu danh mục tháng 5/2017, hoạt động đảo danh mục mới chính thức diễn ra. Tuy nhiên, ngay từ tháng 6/2016 khi Pakistan được công bố nâng hạng, dòng vốn vào nước này đã có sự cải thiện rõ rệt.

Theo thống kê của EPFR Global, kể từ cuối tháng 6/2016, dòng vốn vào Pakistan đã tăng mạnh và gần như liên tục. Trong khi các quỹ đầu tư tại nhóm thị trường mới nổi ở châu Á nói chung đối mặt với áp lực rút vốn, dòng vốn vào Pakistan vẫn duy trì ổn định và có tăng trưởng. Rõ nhất là vào đầu năm 2017, dòng vốn vào Pakistan tăng gần gấp đôi so với quãng thời gian tháng 6 - 7/2016. Khi chính thức được vào chỉ số, dòng vốn vào Pakistan sẽ còn tiếp tục tăng. Với tỷ trọng 0,17% trong MSCI EM Index, Pakistan sẽ nhận được ít nhất 740 triệu USD phân bổ tài sản từ các quỹ sử dụng MSCI EM Index làm tham chiếu. Số tiền này nhiều khả năng sẽ được giải ngân trong vòng 4 tháng từ tháng 5 đến tháng 8/2017.

PV: Nếu so sánh với Pakistan, tổng giá trị vốn hóa và các cổ phiếu lớn của TTCK Việt Nam như thế nào, thưa ông?

- Ông Nguyễn Đức Hùng Linh: Nếu so sánh với Pakistan, tổng vốn hóa thị trường và các cổ phiếu lớn của Việt Nam có phần nhỉnh hơn. Cụ thể, tổng vốn hóa của TTCK Việt Nam là 101 tỷ USD, cao hơn Pakistan (94 tỷ USD). Cổ phiếu có vốn hóa lớn nhất của Pakistan là Oil & Gas Development Company (6,5 tỷ USD), thấp hơn nhiều cổ phiếu VNM (9,2 tỷ USD) của Việt Nam. Nếu so sánh với Peru, tổng vốn hóa TTCK Việt Nam và

Pakistan đều lớn hơn, tuy nhiên tỷ trọng của Peru lại lên tới 0,35%, cao gấp đôi Pakistan do Peru có một số công ty lớn với tỷ lệ tự do chuyển nhượng cao.

Điều này cũng có nghĩa Việt Nam có thể nâng được tỷ trọng, tăng dòng tiền vào nếu có chiến lược sớm về thoái vốn, tăng tỷ lệ tự do chuyển nhượng bên cạnh việc thúc đẩy các công ty lớn lên sàn.

Ước tính một cách thận trọng, chúng tôi giả định Việt Nam có tỷ trọng 0,2% trong MSCI EM Index, thì tổng lượng tiền mà các quỹ đang sử dụng MSCI EM Index làm tham chiếu phải mua các cổ phiếu đủ điều kiện của Việt Nam là 871 triệu USD.

Tuy nhiên, còn một thời gian dài để Việt Nam chuẩn bị cho việc nâng hạng, trong thời gian này số lượng công ty lớn lên niêm yết sẽ còn tăng. So với Pakistan, hiện tại Việt Nam đã vượt về quy mô cũng như số lượng công ty niêm yết và sắp tới sẽ còn tăng tiếp. Điều này rất quan trọng để tăng tỷ trọng của Việt Nam, trực tiếp tác động đến dòng vốn. Philippin là thị trường có tỷ trọng thấp nhất trong các nước ASEAN nằm trong nhóm mới nổi cũng đạt được tỷ trọng 1,2%, tương đương 5,2 tỷ USD. Đây là một con số tham khảo, cũng là một mục tiêu hoàn toàn có thể đạt được nếu Việt Nam có chiến lược nâng hạng đúng.

PV: Có nhiều ý kiến cho rằng, việc nâng hạng không chỉ có tác dụng trong ngắn hạn là tăng dòng tiền vào từ các quỹ đầu tư chỉ số, mà về mặt dài hạn sẽ còn nhiều điểm lợi khác. Ông bình luận gì về điều này?

- Ông Nguyễn Đức Hùng Linh: Đúng như vậy! Dòng tiền đổ vào Việt Nam khi được nâng hạng đương nhiên sẽ không chỉ đến từ những quỹ đầu tư theo chỉ số. Theo đó, sẽ có nhiều quỹ, nhiều nhà đầu tư khác quan tâm đến Việt Nam khi thị trường chúng ta được nâng hạng do khi đó độ mở, khả năng đầu tư và tính công khai minh bạch đã lên một tầm cao mới. Tôi nghĩ rằng, đây mới là yếu tố hấp dẫn mang tính dài hạn của TTCK Việt Nam.

PV: Xin cảm ơn ông!

Duy Thái