Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân phát biểu tại phiên họp.
Lý do nâng tiêu chí công trình trọng điểm lên 35.000 tỷ đồng?
Tại phiên họp, các thành viên UBTVQH đều đánh giá việc ban hành Luật Đầu tư công đã khắc phục nhiều bất cập, hạn chế trong hoạt động đầu tư trước đây, như: Quyết định đầu tư không gắn với nguồn vốn; ghi tên công trình rồi mới chạy vốn dẫn đến đầu tư dàn trải, kém hiệu quả, khó khăn trong cân đối ngân sách…
Tuy nhiên, sau 3 năm thực hiện đã xuất hiện một số vướng mắc mà Chính phủ đề nghị sửa đổi, hoàn thiện, như: Một số quy định về quyền hạn, trách nhiệm của bộ, ngành, địa phương chưa cụ thể. Thủ tục còn phức tạp. Quy trình đầu tư được quy định chung cho tất cả các dự án, nguồn vốn; chưa xem xét đặc thù của từng loại dự án. Một số quy định chưa thống nhất với các luật liên quan.
Thống nhất với quan điểm sửa đổi Luật Đầu tư công để nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư, song Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển nêu ra một số nội dung cần cân nhắc trong dự thảo luật sửa đổi, như: Việc sửa đổi tên gọi của luật, mở rộng phạm vi sửa đổi, đề xuất tới 18 nhóm vấn đề cần sửa trong đó có những nội dung như nâng tiêu chí vốn của công trình trọng điểm quốc gia từ 10.000 tỷ đồng lên 35.000 tỷ đồng; lập kế hoạch đầu tư công 3 năm; hay việc thay đổi thẩm quyền của UBTVQH theo hướng tăng quyền hạn cho Chính phủ, giảm quyền hạn của UBTVQH…
"Tại sao phải nâng tiêu chí công trình trọng điểm quốc gia lên 35.000 tỷ đồng, đây có thật sự là vướng mắc không? Thẩm quyền của UBTVQH thay đổi là do vướng mắc gì? Việc sửa đổi này có phá vỡ kế hoạch tài chính 5 năm hay không?" - Phó Chủ tịch Phùng Quốc Hiển nêu một loạt câu hỏi.
Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch Quốc hội cũng băn khoăn về tính khả thi, cụ thể của luật khi mà trong số hơn 60 điều sửa đổi có 30 điều giao Chính phủ quy định cụ thể. Một số quy định có thể ảnh hưởng đến các luật liên quan như Luật Ngân sách nhà nước. Một số nội dung sửa đổi còn làm cho quy trình, thủ tục phức tạp hơn trước…
Liên quan đến thẩm quyền của UBTVQH, Phó Chủ tịch Quốc hội Đỗ Bá Tỵ cũng nêu câu hỏi về việc dự thảo luật bỏ nhiệm vụ quyền hạn của UBTVQH trong việc điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn và giao cho Chính phủ thẩm quyền này, vướng mắc từ đâu?
Mặc dù Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng giải thích dự thảo luật không quy định bỏ thẩm quyền của UBTVQH, nhưng Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính ngân sách Nguyễn Đức Hải - đại diện cơ quan thẩm tra cho biết, trong quy trình thủ tục tại dự thảo luật mới không quy định thẩm quyền của UBTVQH, trong khi tại Luật Đầu tư công hiện hành có quy định.
"Đồng tiền bát gạo" của dân, không thể buông lỏng
Là người từng chủ trì thẩm tra dự án Luật Đầu tư công hiện hành, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Nguyễn Văn Giàu đánh giá cao những kết quả đạt được khi Luật Đầu tư công ban hành. Song ông cũng băn khoăn về nhiều nội dung sửa đổi của dự thảo luật mới, như: về việc phân cấp mạnh hơn cho các địa phương; về bỏ vai trò của hội đồng nhân dân trong quyết định dự án nhóm B...
Theo Chủ nhiệm Nguyễn Văn Giàu, những năm gần đây, kinh tế vĩ mô Việt Nam tăng trưởng cao và ổn định, đảm bảo các cân đối lớn của nền kinh tế, trong đó có sự đóng góp đáng kể của đầu tư công. Vậy việc sửa đổi luật liệu có thể làm tăng thêm GDP, tăng thêm mức đầu tư công hiện có hay không?
 |
| Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển phát biểu tại phiên họp. Ảnh: H.Y |
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định nêu ra một số điểm cần xem xét lại trong dự án luật. Chẳng hạn như: Điều 84 quy định Bộ Kế hoạch và Đầu tư "chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện thống nhất quản lý nhà nước về vốn ODA và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài; làm đầu mối vận động, điều phối, quản lý và sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài". Điều này không phù hợp với Luật Quản lý nợ công hiện hành, đã quy định: Bộ Tài chính là cơ quan đầu mối thống nhất quản lý nợ công, có nhiệm vụ chủ trì, tổ chức, thực hiện vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài…
Cho ý kiến tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân yêu cầu thống nhất quan điểm chỉ sửa đổi những nội dung bất cập, khó khăn thực sự chứ không sửa đổi toàn diện luật. Thời gian qua, nhiều ý kiến cho rằng, các quy định của Luật Đầu tư công gây phiền hà, ảnh hưởng đến giải ngân vốn.
Tuy nhiên, khi nghiên cứu kỹ, nguyên nhân chủ yếu là khi triển khai một số bộ, ngành, địa phương chưa thực hiện đúng, đầy đủ các quy định của Luật Đầu tư công. Các khâu thực hiện đều chậm hơn so với quy định của luật, dẫn đến giải ngân chậm. Nhiều dự án chuẩn bị vẫn mang tính hình thức, hồ sơ sơ sài. Nhiều dự án được điều chỉnh tổng mức đầu tư…
Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, bất cập do luật chỉ là một phần, phần còn lại do khâu tổ chức thực hiện là nhiều. Những vấn đề liên quan đến công tác thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư, thẩm định vốn, khả năng cân đối nguồn vốn, bố trí vốn không phù hợp, bất cập trong điều chỉnh kế hoạch… không phải do luật. Việc nâng tiêu chí công trình trọng điểm lên 35.000 tỷ đồng cũng không phải do khó khăn trong luật.
Nhiều dự án có chủ trương đầu tư, có nguồn vốn nhưng đến nay chưa giao vốn. Chẳng hạn như dự án đường cao tốc Bắc - Nam, Quốc hội đã quyết định đầu tư 55.000 tỷ đồng nhưng đến nay 5 năm chưa làm; dự án sân bay Long Thành được bổ sung vốn để giải phóng mặt bằng đến nay cũng chưa thực hiện…
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển, không thể căn cứ vào mức tăng GDP để đề xuất nâng tiêu chí công trình trọng điểm quốc gia từ 10.000 tỷ đồng lên 35.000 tỷ đồng. Tất cả các khoản chi đều phải được dự toán và dự toán phải được cấp có thẩm quyền phê duyệt. "Đây là đồng tiền bát gạo của dân. Một đồng cũng phải giám sát, không thể buông lỏng" - Phó Chủ tịch Phùng Quốc Hiển nhấn mạnh.
Kết luận phiên họp, UBTVQH thống nhất đề nghị Chính phủ không sửa đổi tên của dự án luật, không mở rộng phạm vi sửa đổi mà chỉ sửa đổi một số nội dung thật sự vướng mắc, đã được đánh giá tác động. Đồng thời, cơ quan soạn thảo rà soát tính khả thi, tính cụ thể của dự thảo luật, tránh rườm rà nhưng cũng không buông lỏng, rà soát lại tính thống nhất với các luật hiện hành…/.
Hoàng Yến
