Trao đổi với phóng viên về tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, lãnh đạo Chi cục Điều tra chống buôn lậu, Cục Hải quan cho hay, thực tế ghi nhận vi phạm gia tăng trên nhiều tuyến vận chuyển đường biển, đường bộ và hàng không. Lực lượng Hải quan đã nỗ lực kiểm soát nhằm giữ vững kỷ cương thương mại và bảo vệ nguồn thu ngân sách.
2 tháng đầu năm 2026, toàn ngành Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 3.635 vụ vi phạm, trị giá hàng hóa hơn 3.267 tỷ đồng. Cơ quan hải quan đã khởi tố 3 vụ và chuyển cơ quan chức năng khởi tố 19 vụ theo quy định của pháp luật.
 |
| Lực lượng Hải quan chủ động phối hợp với lực lượng chức năng tăng cường chống buôn lậu, vận chuyển hàng hoá trái phép qua biên giới. Ảnh: CTVAH |
Hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp, với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Trong đó, tuyến đường biển tiếp tục là địa bàn phát sinh nhiều vi phạm nhất, với 1.006 vụ trong tổng số 1.787 vụ bị phát hiện, chiếm 56,3%. So với cùng kỳ năm trước, số vụ vi phạm trên tuyến này tăng 479 vụ, tương đương tăng 90,9%.
Các vụ việc tập trung chủ yếu tại các cảng biển lớn như Cát Lái, Hải Phòng, Cái Mép, Đà Nẵng… Hàng hóa vi phạm khá đa dạng, nổi lên là các hành vi vi phạm liên quan đến nhãn hàng hóa, nhập khẩu hàng hóa không đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật theo quy định của pháp luật.
Ở tuyến đường bộ, lực lượng Hải quan ghi nhận 526 vụ vi phạm, chiếm 29,4% tổng số vụ phát hiện. Hoạt động buôn lậu chủ yếu tập trung tại các tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc và Việt Nam - Campuchia. Các đối tượng thường lợi dụng chính sách tạo thuận lợi trong hoạt động xuất nhập khẩu và chính sách ưu đãi dành cho cư dân biên giới để vận chuyển hàng hóa trái phép. Một số mặt hàng vi phạm phổ biến gồm pháo nổ, đường kính trắng, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc kích thích tăng trưởng cây trồng…
| Hải quan thu giữ khoảng 165 kg ma túy Trong 2 tháng đầu năm 2026, lực lượng Hải quan đã chủ trì và phối hợp với lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ 35 vụ với 42 đối tượng liên quan đến ma túy, trong đó cơ quan hải quan chủ trì 9 vụ. Tang vật thu giữ khoảng 165 kg ma túy các loại. Kết quả này cho thấy sự chủ động của lực lượng Hải quan trong công tác phòng, chống ma túy trên các tuyến vận chuyển quốc tế, đặc biệt tại các cửa khẩu sân bay và tuyến chuyển phát nhanh. |
Lãnh đạo Chi cục Điều tra chống buôn lậu cũng cảnh báo, tuyến hàng không và chuyển phát nhanh tiếp tục nổi lên nhiều vụ vận chuyển hàng cấm, hàng hóa giá trị cao với thủ đoạn ngày càng tinh vi.
Các đối tượng buôn lậu ma túy, vàng ngày càng thay đổi phương thức, thủ đoạn, lợi dụng tuyến bay quá cảnh và ngụy trang trong thực phẩm, mỹ phẩm hoặc đồ dùng cá nhân để qua mặt lực lượng chức năng. Điều này đòi hỏi cơ quan Hải quan phải tăng cường phân tích rủi ro, kiểm soát trọng điểm và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng liên quan để kịp thời phát hiện, xử lý.
Cụ thể, lực lượng Hải quan đã phát hiện và xử lý 78 vụ vi phạm trên tuyến hàng không, tăng 69,6% so với cùng kỳ năm 2025, với trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 28,8 tỷ đồng. Các vụ việc tập trung tại các cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài, Tân Sơn Nhất và Đà Nẵng. Nổi lên là các vụ việc vận chuyển trái phép ma tuý và vàng cất giấu tinh vi.
Điển hình, ngày 25/2/2026, qua công tác phân tích rủi ro, Đội Kiểm soát chống buôn lậu ma túy số 1 thuộc Chi cục Điều tra chống buôn lậu đã chủ trì, phối hợp với Hải quan cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài kiểm tra một hành khách quốc tịch Hàn Quốc nhập cảnh trên chuyến bay từ Qatar về Việt Nam. Qua soi chiếu và kiểm tra hành lý, lực lượng chức năng phát hiện khoảng 3,6 kg cocain được cất giấu tinh vi trong các hộp bim bim và một số đồ dùng cá nhân.
Liên quan đến ngăn chặn buôn lậu vàng, ngày 3/3/2026, Hải quan cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài đã phát hiện 4 hành khách nhập cảnh từ Đài Loan (Trung Quốc) vào Việt Nam có dấu hiệu nghi vấn.
Kết quả kiểm tra phát hiện các hành khách cất giấu trên người nhiều miếng kim loại nghi là vàng, với tổng trọng lượng khoảng 12,3 kg. Số kim loại này được cất giấu tại nhiều vị trí trên cơ thể như trong áo ngực, đũng quần lót hoặc đeo trên tay nhằm tránh sự phát hiện của lực lượng chức năng.
Trước diễn biến phức tạp của hoạt động buôn lậu và gian lận thương mại đang có xu hướng gia tăng, diễn biến phức tạp trong những tháng đầu năm 2026, Cục Hải quan đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo nhằm tăng cường công tác kiểm soát trên toàn tuyến. Trong đó, các đơn vị được yêu cầu tăng cường nắm bắt tình hình địa bàn, chủ động nhận diện phương thức, thủ đoạn mới của các đối tượng buôn lậu; triển khai kế hoạch phòng, chống ma túy và kiểm soát tiền chất trong toàn lực lượng Hải quan năm 2026.
Theo chỉ đạo của Cục Hải quan, các đơn vị trên tuyến biên giới Việt Nam - Campuchia và Việt Nam - Lào đã tăng cường tuần tra, kiểm soát đối với các phương tiện vận tải có dấu hiệu vận chuyển xăng dầu trái phép.
Thực tế cho thấy, việc chủ động triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, từ phân tích rủi ro, kiểm soát địa bàn đến phối hợp liên ngành đã giúp lực lượng hải quan kịp thời phát hiện và xử lý nhiều vụ việc vi phạm.
 |
| Nguồn: Cục Hải quan. Đồ họa: Phương Anh |
Theo ghi nhận của phóng viên, tại Hải quan khu vực I, công tác phòng chống ma túy tiếp tục được triển khai quyết liệt. Thời gian qua, đơn vị đã phát hiện 4 vụ vận chuyển ma túy, thu giữ hơn 25 kg ma túy các loại và phối hợp bắt giữ 5 đối tượng liên quan.
Trong khi đó, tại Hải quan khu vực VIII, các biện pháp nghiệp vụ kiểm soát hải quan được triển khai đồng bộ, tập trung nắm chắc tình hình địa bàn, đối tượng và các mặt hàng trọng điểm.
Trong hai tháng đầu năm 2026, đơn vị đã chủ trì bắt giữ 65 vụ vi phạm với trị giá hơn 2,29 tỷ đồng, tăng hơn 200% so với cùng kỳ năm trước; đồng thời phối hợp với các lực lượng chức năng phát hiện thêm 62 vụ vi phạm khác với trị giá gần 3 tỷ đồng.
Tại khu vực biên giới Tây Nam, lãnh đạo Hải quan khu vực XVII cho hay, đơn vị cũng đang tăng cường phối hợp với bộ đội biên phòng, công an và các lực lượng chức năng trong tuần tra, kiểm soát, trao đổi thông tin về tình hình địa bàn nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hoá tại địa bàn biên giới tỉnh An Giang, Đồng Tháp.
Một nội dung đáng chú ý khác là việc lực lượng hải quan đang tăng cường kiểm soát nguy cơ buôn lậu xăng dầu qua biên giới trên tuyến biển và biên giới Tây Nam trong bối cảnh chênh lệch giá giữa Việt Nam và các nước láng giềng có xu hướng gia tăng.
Theo Cục Hải quan, thời gian gian tới, cơ quan hải quan tăng cường thu thập thông tin, quản lý rủi ro đối với hành khách và các chuyến bay trọng điểm, đồng thời phối hợp với hãng hàng không rà soát danh sách hành khách xuất phát từ các quốc gia, vùng lãnh thổ có rủi ro cao liên quan đến vận chuyển hàng cấm, hàng có giá trị lớn. Ngoài ra, lực lượng hải quan sẽ tiếp tục tăng cường kiểm soát nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi vận chuyển vàng trái phép qua biên giới./.
