Đoàn Thanh tra liên ngành tỉnh Khánh Hòa thanh tra việc thực hiện pháp luật BHXH đối với doanh nghiệp trong tỉnh.

Tích cực đốc thu

BHXH Việt Nam cho biết, số nợ BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) gia tăng so với cùng kỳ năm 2015. Tính đến hết 30/9/2016 là 13.055,2 tỷ đồng, chiếm 5,98% so với kế hoạch giao thu. Trong đó, nợ BHXH 8.981,9 tỷ đồng, nợ BHTN 480,5 tỷ đồng, nợ BHYT 3.592,8 tỷ đồng. Nguyên nhân của tình trạng này là việc tuân thủ pháp luật về BHXH, BHYT của nhiều đơn vị sử dụng lao động chưa nghiêm, tình trạng chậm đóng, nợ đọng BHXH xảy ra ở tất cả các địa phương. Việc khởi kiện đơn vị sử dụng lao động nợ đọng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN bị đình trệ do Tòa án các cấp không thụ lý đơn khởi kiện của cơ quan BHXH. Ngân sách các địa phương chậm chuyển tiền đóng, hỗ trợ đóng,… khiến cho quyền lợi của người lao động bị ảnh hưởng.

BHXH Việt Nam thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành đóng BHXH, BHYT, BHTN từ 1/6/2016. Đến nay, BHXH Việt Nam đã chủ trì và tham gia thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật BHXH, BHYT, BHTN và thực hiện kiểm toán tại 11 tỉnh, thành phố, BHXH các địa phương tiến hành kiểm tra tại 9.535 đơn vị gồm: 252 BHXH cấp huyện, 7.296 đơn vị sử dụng lao động, 464 cơ sở KCB và 1.523 đại lý thu, đại diện chi trả.

Qua kiểm tra đã đề nghị thu hồi gần 78 tỷ đồng, đã thu hồi 24,8 tỷ đồng và kiến nghị xử phạt vi phạm hành chính đối với 85 đơn vị, cá nhân (hiện đã có 40 đơn vị, cá nhân bị cơ quan có thẩm quyền xử phạt). Một số sai phạm chính được phát hiện qua công tác kiểm tra như: Chưa tham gia BHXH bắt buộc hoặc đóng thiếu mức quy định cho người lao động; ghi chưa đúng, chưa đủ chức danh nghề, công việc trên cơ sở dữ liệu SMS; chi chế độ BHXH ngắn hạn không đúng quy định; thanh, quyết toán chi phí KCB BHYT chưa đúng quy định..., xem xét không chấp nhận thanh toán bổ sung chi phí KCB BHYT. Đặc biệt, vượt trần thanh toán đa tuyến đến do nguyên nhân chủ quan với số tiền hơn 2,3 tỷ đồng. BHXH các địa phương yêu cầu thu hồi, truy thu 53 tỷ đồng.

Giảm số nợ thấp hơn 2015

Theo BHXH Việt Nam, trong số nợ đọng có trên 2.000 tỷ đồng nợ BHXH, BHYT là nợ khó thu hồi hoặc không có khả năng thu hồi khi doanh nghiệp phá sản, giải thể, rút giấy phép kinh doanh, không giao dịch với cơ quan BHXH hoặc chủ doanh nghiệp bỏ trốn,...

Trước đây, việc khởi kiện ra tòa các doanh nghiệp vi phạm về BHXH, BHYT là do BHXH Việt Nam, nhưng từ 1/7/2016, Bộ Luật Tố tụng dân sự quy định chức năng khởi kiện được giao cho Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. Tuy nhiên, đến hiện tại, vẫn chưa triển khai được hiệu quả do đây là một chức năng mới hoàn toàn với tổ chức công đoàn.

Ông Phạm Lương Sơn - Phó Tổng giám đốc BHXH Việt Nam cho biết, BHXH Việt Nam mới đây đã ký kết quy chế về trao đổi, cung cấp thông tin, tài liệu và tham gia tố tụng trong việc khởi kiện ra tòa án đối với các hành vi vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN. Trong quy chế phối hợp, BHXH Việt Nam và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã có những điều khoản để tạo điều kiện cho tổ chức công đoàn các cấp khởi kiện các DN một cách chủ động, tích cực hơn.

Hiện tại, BHXH Việt Nam đang tích cực cùng với tổ chức công đoàn triển khai việc phối hợp ra công đoàn các cấp. Ngoài ra, BHXH còn sử dụng rất nhiều giải pháp khác như: Công khai những doanh nghiệp nợ đọng kéo dài lên các phương tiện thông tin đại chúng, tổ chức phòng quản lý thu nợ tại các địa phương để tiếp tục đôn đốc nợ và tăng cường sử dụng chức năng thanh tra đã được luật cho phép.

Trong những tháng cuối năm, để hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch được giao, BHXH Việt Nam sẽ tập trung theo dõi nắm bắt tình hình nợ đọng, trốn đóng BHXH, BHYT của các doanh nghiệp, đơn vị sử dụng lao động. Đồng thời, phối hợp với tổ chức công đoàn thực hiện có hiệu quả quy chế về trao đổi, cung cấp thông tin, tài liệu và tham gia tố tụng trong việc khởi kiện ra tòa án đối với các hành vi vi phạm pháp luật về BHXH, phấn đấu đến hết năm 2016, số nợ BHXH, BHYT, BHTN thấp hơn cùng kỳ năm 2015.

Thảo Miên