Bệnh nhân làm thủ tục khám chữa bệnh tại Bệnh viện Phổi Trung ương.

Giúp giới hạn rủi ro tài chính của quỹ BHYT

Luật Bảo hiểm y tế (BHYT) hiện hành quy định có ba phương thức thanh toán chi phí khám chữa bệnh BHYT là: theo định suất, theo DRG và theo phí dịch vụ. Tuy nhiên, trên thực tế mới chỉ triển khai được một phương thức chủ yếu (theo phí dịch vụ) và một phần nhỏ theo định suất. Phương thức thanh toán theo DRG chưa được triển khai thực hiện và nó cũng chưa được quy định trong Luật Khám bệnh, chữa bệnh. Theo các chuyên gia, với phương thức thanh toán theo phí dịch vụ, việc kiểm soát chi phí là rất khó khăn. Bởi, bản chất của phương thức này là cơ sở y tế cung ứng càng nhiều dịch vụ thì sẽ càng có lợi, nhất là trong bối cảnh các bệnh viện đang thực hiện tự chủ như hiện nay, dẫn đến hệ quả là mất cân đối thu chi, cơ quan bảo hiểm xã hội (BHXH) khó kiểm soát được chi phí.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, ở những quốc gia có đông đảo người dân tham gia BHYT, BHXH, việc thanh toán dịch vụ y tế theo DRG góp phần kiểm soát giá dịch vụ, chi tiêu của người dân rất hiệu quả. Đây cũng là giải pháp góp phần phân bổ nguồn lực để chi trả cho từng bệnh trong 1 năm, không làm tăng giá dịch vụ y tế một cách bất thường. Đồng thời cũng đảm bảo nguồn thu BHYT phù hợp với giá dịch vụ mà bệnh viện thu thông qua DRG.

Theo chuyên gia về tài chính y tế của Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, thanh toán dịch vụ y tế theo DRG sẽ khuyến khích các bệnh viện cung cấp dịch vụ phù hợp lâm sàng theo hướng dẫn chẩn đoán và điều trị hiệu suất hơn. Mặt khác, hình thức thanh toán dịch vụ y tế theo DRG cũng góp phần giảm mâu thuẫn giữa BHXH và cơ sở cung cấp dịch vụ y tế, khi đánh giá tính hợp lý của dịch vụ y tế. DRG cũng có thể áp dụng để tính dự toán quỹ khám chữa bệnh phân bổ từ BHXH sang các bệnh viện một cách công bằng và minh bạch. Bên cạnh đó, DRG còn giới hạn rủi ro tài chính của quỹ BHYT bằng cách xác định mức trần thanh toán có thể sử dụng thanh toán theo nhóm chẩn đoán DRG. DRG cũng có thể đóng góp vào việc giảm quá tải bệnh viện tại tuyến trung ương và tuyến tỉnh.

Có quy định thu phí dịch vụ ở các tuyến một cách rõ ràng

Dự án Luật Khám bệnh, chữa bệnh (sửa đổi) đang được lấy ý kiến trước khi trình lên Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét trong phiên họp lần thứ 43. Một trong những điều đáng chú ý là các bệnh viên có thể thanh toán dịch vụ y tế theo nhóm DRG thay vì hình thức thanh toán thông thường là theo phí dịch vụ; đến năm 2023 có thể thực hiện thanh toán theo hình thức này trên phạm vi toàn quốc.

Về dự án luật này, ông Bùi Sỹ Lợi - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội cho rằng, trong Luật BHYT đã nêu rõ phương thức thanh toán dịch vụ y tế có áp dụng theo DRG nhưng chưa được đưa vào Luật Khám bệnh, chữa bệnh. Vì thế, trong dự án Luật Khám bệnh, chữa bệnh (sửa đổi) cần có thêm phần thanh toán dịch vụ y tế theo DRG. Để triển khai trên thực tế, bệnh viện nào đủ điều kiện về đội ngũ y bác sĩ, cơ sở vật chất thì nên áp dụng thanh toán dịch vụ y tế theo DRG trước. Bệnh viện nào chưa đủ điều kiện thì sẽ thực hiện sau.

Theo ông Dương Huy Liệu - Chủ tịch Hội Khoa học kinh tế y tế Việt Nam, các cơ sở y tế hiện đã có những điều kiện cần thiết để thực hiện thanh toán dịch vụ y tế theo hình thức DRG. Để triển khai được, việc thanh toán dịch vụ y tế theo DRG cũng phải gắn với kiểm soát phí dịch vụ khám chữa bệnh theo yêu cầu. Cần quy định rõ khung giá để các bệnh viện thực hiện khám chữa bệnh theo yêu cầu, chứ không phải tăng lên mức nào cũng được. Ngoài ra, thu phí dịch vụ cũng phải gắn với việc chăm sóc, khám chữa bệnh theo tuyến. Ở tuyến xã (tuyến 1) thu phí dịch vụ khám chữa bệnh khác với ở tuyến huyện (tuyến 2) trở lên. Một số nơi, bệnh viện tỉnh cũng chỉ tương đương tuyến huyện. Do đó, cần ban hành một nghị định quy định thu phí dịch vụ ở các tuyến một cách rõ ràng.

Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia cũng cho rằng, định hướng đổi mới tài chính y tế như chuyển sang thanh toán dịch vụ y tế theo DRG cần phải có một lộ trình cụ thể để các cơ sở khám chữa bệnh áp dụng. Đồng thời, chúng ta phải xem xét kỹ luật khi sửa đổi Luật Khám bệnh, chữa bệnh với có sự chồng chéo với những luật nào, cách thức để tháo gỡ sự vướng mắc giữa các luật.

Minh Thu