Hạn chế tính hình thức trong thi đua khen thưởng

Tại báo cáo, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đánh giá Luật Thi đua, khen thưởng có 8 nhóm điểm mới.

Cụ thể là việc thực hiện phân cấp, phân quyền mạnh hơn trong công tác thi đua, khen thưởng. Theo đó, luật được sửa đổi theo hướng chỉ quy định tiêu chuẩn chung đối với các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng; giao bộ, ban, ngành, tỉnh trên cơ sở quy định của luật và căn cứ vào đặc điểm, tình hình của từng đối tượng, lĩnh vực, ngành nghề để quy định cụ thể một số nội dung được giao trong luật để phù hợp với từng vùng miền, ngành nghề, lĩnh vực.

Luật thể hiện rõ nguyên tắc thành tích đến đâu, khen đến đó và đề cao tính kịp thời của hình thức khen thưởng theo công trạng và thành tích đạt được, để khắc phục tình trạng khen thưởng “cộng dồn thành tích” trước đây.

Quốc hội nghe trình bày báo cáo

Việc sửa đổi luật theo hướng đưa phong trào thi đua thực sự thiết thực, hướng về cơ sở, gắn kết với thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương, đơn vị, gắn với lợi ích của người trực tiếp tham gia thi đua, hạn chế tính hình thức trong thi đua, bảo đảm thực hiện đồng bộ ở 4 khâu (phát hiện, bồi dưỡng, tổng kết và nhân điển hình tiên tiến). Trong đó, đã bỏ quy định đăng ký thi đua là căn cứ xét tặng danh hiệu thi đua; bổ sung trách nhiệm của “Người đứng đầu” cơ quan, tổ chức, đơn vị phát hiện cá nhân, tập thể có thành thích để khen thưởng và đề nghị cấp trên khen thưởng; bổ sung danh hiệu “xã, phường, thị trấn tiêu biểu”; sửa đổi, bổ sung tiêu chuẩn xét tặng một số danh hiệu thi đua.

Theo UBTVQH, dự thảo Luật Thi đua, khen thưởng (sửa đổi) chú trọng khen thưởng tập thể nhỏ, công nhân, nông dân, người lao động trực tiếp, cán bộ, chiến sĩ các lực lượng vũ trang, dân quân tự vệ…; quan tâm khen thưởng cơ sở, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo qua các nội dung như: bổ sung đối tượng dân quân thường trực, dân quân tự vệ cơ động là đối tượng được xét tặng danh hiệu “Chiến sĩ tiên tiến”.

Bổ sung đối tượng khen thưởng Huân chương Lao động các hạng, “Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ”, bằng khen của bộ, ban, ngành, tỉnh là nông dân, công nhân, người trực tiếp lao động, sản xuất, công tác; doanh nhân, doanh nghiệp, trí thức, nhà khoa học; cho cá nhân, tập thể có đóng góp lớn vào sự phát triển kinh tế, xã hội; ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật, công nghệ; công tác xã hội, từ thiện nhân đạo.

Bổ sung đối tượng được xét tặng danh hiệu “Nhà giáo Nhân dân”, “Nhà giáo Ưu tú” cho đối tượng là cán bộ nghiên cứu giáo dục; bổ sung đối tượng xét danh hiệu “Thầy thuốc Ưu tú”, “Thầy thuốc Nhân dân” cho đối tượng là “hộ sinh”.

Bổ sung cách tính thời gian (nhân hệ số 2) làm tiêu chuẩn để xét tặng danh hiệu vinh dự nhà nước đối với cán bộ y tế, giáo dục công tác tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Giải quyết vướng mắc trong khen thưởng khu vực ngoài nhà nước

Bên cạnh đó, luật đã giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong khen thưởng ở khu vực ngoài nhà nước và kinh tế tư nhân qua việc quy định cụ thể đối tượng khen thưởng Huân chương Lao động các hạng, “Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ”, bằng khen của bộ, ban, ngành, tỉnh cho đối tượng là doanh nhân, doanh nghiệp, trí thức, nhà khoa học; bổ sung quy định nguyên tắc xét tôn vinh và trao tặng giải thưởng cho doanh nhân, doanh nghiệp; bổ sung thẩm quyền trình khen thưởng đối với doanh nghiệp do Chính phủ quy định.

Đồng thời, dự thảo quy định cụ thể khen thưởng đối với người nước ngoài có nhiều đóng góp cho đất nước Việt Nam như: bổ sung đối tượng khen thưởng là cá nhân người nước ngoài đối với Huân chương Hồ Chí Minh; cá nhân, tập thể người Việt Nam định cư ở nước ngoài, cá nhân, tập thể người nước ngoài đối với Huân chương Độc lập các hạng, Huân chương Lao động các hạng; quy định cụ thể đối tượng, tiêu chuẩn khen thưởng Huy chương Hữu nghị.

Ngoài ra, thực hiện cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý công tác thi đua, khen thưởng, dự luật giảm số lượng hồ sơ đề nghị khen thưởng cấp nhà nước; bổ sung quy định về hồ sơ, thủ tục khen thưởng theo thủ tục đơn giản; bổ sung quy định “ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác thi đua, khen thưởng và trong hệ thống thi đua, khen thưởng” là một nội dung quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng.

Trong quá trình góp ý, thảo luận, một số ý kiến đại biểu Quốc hội đề nghị nghiên cứu bổ sung đối tượng hoạt động trong các lĩnh vực nhiếp ảnh, kiến trúc, văn học, bổ sung các “soạn giả” trong lĩnh vực sân khấu được xét danh hiệu “Nghệ sĩ Nhân dân”, “Nghệ sĩ Ưu tú”. Tuy nhiên, trong quá trình thảo luận, ý kiến vẫn còn rất khác nhau. Do đó, UBTVQH trình Quốc hội 2 phương án để đại biểu Quốc hội thảo luận và cho ý kiến./.