Giá dầu thô thế giới liên tục lao dốc, kể từ đầu tháng 3/2020.
Với mức giá dầu thấp như hiện nay, chắc chắn sẽ làm giảm thu ngân sách, tuy nhiên tác động không quá lớn do dầu thô chỉ chiếm dưới 3% tổng thu. Dù vậy, Bộ Tài chính sẽ phấn đấu tăng thu từ các nguồn, trong đó có nguồn thu từ nội địa.
Không tác động quá lớn đến nguồn thu
Tại thời điểm 7h30, ngày 22/4, giờ Việt Nam, giá dầu WTI giao trong tháng 6 sau khi giảm 43% cuối phiên hôm 21/4, tiếp tục giảm 2% xuống 11,3 USD/thùng. Giá dầu Brent biển Bắc là 18,59 USD/thùng, là mức thấp nhất trong vòng 20 năm qua.
Như vậy, giá dầu thô thế giới liên tục lao dốc, kể từ đầu tháng 3/2020, tình hình sụt giảm càng nghiêm trọng khi Saudi Arabia, Nga và các đồng minh dầu mỏ liên kết cắt giảm sản lượng, dầu tồn trữ thô đã tăng thêm rất nhiều do Covid-19 diễn biến xấu đi. Ước tính, đại dịch này đã làm giảm khoảng 30% nhu cầu nhiên liệu trên toàn cầu. Do đó, nhiều chuyên gia cảnh báo, giá dầu thời gian tới có thể còn giảm sâu.
Trước diễn biến giá dầu thô sụt giảm lớn so với dự toán (giá dự toán khoảng 60 USD/thùng), nhiều ý kiến lo ngại tác động làm giảm thu ngân sách. Tuy nhiên, trong 3 tháng đầu năm, nguồn thu từ dầu thô chưa bị ảnh hưởng. Theo Bộ Tài chính, thu về từ dầu thô trong tháng 3/2020 ước đạt 4,1 nghìn tỷ đồng; lũy kế thu quý I xấp xỉ đạt 14,6 nghìn tỷ đồng, bằng 41,4% dự toán, tăng 7,3% so với cùng kỳ năm 2019. Sở dĩ, số thu từ dầu thô đạt được như trên là do có độ trễ trong thanh toán, giá dầu thanh toán bình quân của Việt Nam từ đầu năm đến nay vẫn ở mức 65 USD/thùng, cao hơn 5 USD/thùng so với giá dự toán.
Trả lời báo chí mới đây, ông Võ Thành Hưng – Vụ trưởng Vụ NSNN cho biết, dự toán NSNN năm 2020 được xây dựng trên giá dầu dự báo là khoảng 60 USD/thùng. Do đó, với mức giá dầu thấp như hiện nay chắc chắn sẽ tác động làm giảm thu. Tuy nhiên, ông Võ Thành Hưng cũng lưu ý rằng, Việt Nam thường giao dịch với dầu Brent biển Bắc hơn là dầu ngọt nhẹ (WTI) - loại đang giảm giá mạnh hơn trong thời gian qua.
Mặc dù lo ngại giá dầu tác động tới nguồn thu ngân sách là hoàn toàn có cơ sở, song những năm gần đây Việt Nam đã có sự thay đổi về cơ cấu nguồn thu, nên số thu từ dầu thô hiện chỉ chiếm chưa đến 3% tổng thu ngân sách. Vì vậy, theo ông Võ Thành Hưng, tác động từ việc giảm giá dầu không quá lớn đến nguồn thu.
Theo thống kê cho thấy, nếu như bình quân giai đoạn 2011-2015, thu từ dầu thô chiếm khoảng 13% tổng thu ngân sách, thì đến giai đoạn 2016-2018 đã giảm mạnh xuống còn khoảng 4%. Đến năm 2019, thu từ dầu thô ước chiếm 3,2% tổng thu ngân sách. Dự toán năm 2020, thu từ dầu thô là 35.200 tỷ đồng, chỉ chiếm 2,3% tổng thu cân đối ngân sách, giảm 11.600 tỷ đồng so với ước thực hiện năm 2019 trên cơ sở sản lượng khai thác trong nước ước tính khoảng 9,02 triệu tấn.
Phấn đấu tăng thu nội địa khi thu xuất nhập khẩu giảm
Mặc dù vậy, theo Vụ trưởng Vụ NSNN, việc giá dầu giảm tuy tác động không lớn, nhưng vẫn sẽ làm ảnh hưởng nguồn thu trong bối cảnh dịch Covid-19 còn diễn biến phức tạp, do đó cần triển khai nhiều giải pháp tổng thể.
“Giá dầu bình quân trên thực tế đã giảm mạnh so với dự toán ban đầu, nên đặt ra bài toán phải tính toán, cân đối lại ngân sách, vì liên quan đến khai thác kinh doanh dầu khí có rất nhiều dịch vụ ăn theo cũng có thể bị ảnh hưởng. Với riêng ngành dầu khí, có thể có các hợp đồng khai thác đến 6, tháng 7, nên nếu biến động giảm giá ngắn hạn thì trước mắt chưa ảnh hưởng nhiều. Nhưng nếu giá giảm kéo dài có thể ảnh hưởng đến ngành dầu khí vì có những mỏ khi đó giá thành khai thác cao hơn cả giá bán, nhưng vẫn phải làm vì đã ký hợp đồng”, ông Võ Thành Hưng cho biết thêm.
Theo ông, Việt Nam là quốc gia vừa xuất và nhập khẩu dầu, nhưng lượng xuất thấp hơn lượng nhập, do đó giá dầu xuống thấp thì nền kinh tế được hưởng lợi, doanh nghiệp sản xuất đỡ khó khăn sẽ giúp cho nguồn thu nội địa được cải thiện. Bộ Tài chính hiện đang bám sát các diễn biến để tính toán các yếu tố tác động.
Về định hướng thu NSNN, ông Võ Thành Hưng cho biết, Bộ Tài chính phấn đấu tăng thu từ các nguồn thu khác, trong đó đẩy mạnh tăng thu từ nội địa trong tổng thu ngân sách. Nếu như giai đoạn 2011 - 2015, thu nội địa chiếm khoảng 68,7% tổng thu, thì giai đoạn 2016 - 2020 đã lên tới 81,5% và dự kiến năm 2020 chiếm khoảng 84% trong tổng thu ngân sách.
Bộ Tài chính thời gian qua đã tăng cường công tác quản lý thu, có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan thuế, hải quan với chính quyền địa phương trong rà soát, quản lý chặt các nguồn thu, tháo gỡ kịp thời những vướng mắc cho người dân và doanh nghiệp, nâng cao sức cạnh tranh quốc gia. Ông Võ Thành Hưng cũng cho biết, Bộ Tài chính đã xác định về lâu dài muốn có nguồn thu bền vững phải hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, từ đó có cơ sở để tăng thu ngân sách.
Năm 2020, Bộ Tài chính tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương thực hiện tốt chủ trương chung của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ về tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, từ đó có đóng góp trở lại cho NSNN.
Minh Anh
