Thực hiện quản lý giá theo cơ chế thị trường

Trước kiến nghị này, Bộ Tài chính cho biết, Luật Giá có hiệu lực từ ngày 1/1/2013 đã khẳng định nguyên tắc quản lý giá của nước ta. Đó là: Nhà nước thực hiện quản lý giá theo cơ chế thị trường; tôn trọng quyền tự định giá, cạnh tranh về giá của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh theo quy định của pháp luật; Nhà nước thực hiện điều tiết giá để bình ổn giá; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, người tiêu dùng và lợi ích của Nhà nước.

Bộ Tài chính đã phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổ chức kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp tăng giá bất hợp lý. Ảnh: TL

Thực hiện nguyên tắc trên, trong điều hành giá đối với những mặt hàng Nhà nước còn kiểm soát giá trực tiếp đều đã xây dựng những phương án cụ thể phù hợp với các mục tiêu kiểm soát lạm phát trong từng thời kỳ. Khi điều chỉnh giá các mặt hàng đó đều tính toán mức độ tác động đến sản xuất và đời sống để có những biện pháp thích hợp hạn chế tác động bất lợi đến nền kinh tế thông qua việc chia sẻ trách nhiệm, lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng; thực hiện kiểm tra, kiểm soát hoạt động của thị trường.

Cụ thể đối với giá xăng dầu, hiện được điều hành theo quy định tại Nghị định số 84/2009/NĐ-CP với nguyên tắc cơ bản "Giá bán xăng dầu được thực hiện theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước". Khi giá cơ sở tăng cao, Nhà nước áp dụng các biện pháp bình ổn giá thông qua các công cụ tài chính và Quỹ Bình ổn giá xăng dầu nhằm giữ ổn định giá hoặc không để giá tăng quá cao, gây tác động bất lợi đến phát triển kinh tế xã hội, mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội.

Trong thời gian vừa qua, Liên Bộ Tài chính - Công thương đã thực hiện việc giám sát và điều hành giá xăng dầu trong nước tuân thủ theo đúng quy định và mục tiêu nêu trên.

Đối với giá điện, theo quy định hiện hành Bộ Công thương được giao chức năng quản lý nhà nước về giá điện; Bộ Tài chính là cơ quan phối hợp theo quy định. Năm 2013, giá bán điện bình quân chỉ được điều chỉnh tăng một lần, từ 1.437 đ/kwh lên mức 1.508,85 đ/kwh, tỷ lệ tăng 5%; thời gian thực hiện từ 1/8/2013. Trên thực tế, song song với việc điều chỉnh giá điện, để hạn chế tác động đến an sinh xã hội, Nhà nước đã có chính sách hỗ trợ riêng đối với các hộ sử dụng điện có thu nhập thấp và hộ nghèo.

Bên cạnh thực tế điều hành giá một số mặt hàng như trên, Bộ Tài chính đã phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổ chức kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp lợi dụng việc tăng giá điện, xăng dầu để tăng giá bất hợp lý các mặt hàng làm ảnh hưởng đến đời sống của người dân.

Tăng cường kiểm tra, kiểm soát giá

Đối với viện phí, học phí, hiện giá hầu hết các sản phẩm, dịch vụ đã thực hiện theo cơ chế thị trường. Do đó, khi thực hiện lộ trình giá thị trường đối với sản phẩm, dịch vụ nêu trên sẽ không tránh khỏi biến động tăng giá. Tuy nhiên, để giảm thiểu mức độ tác động đến người dân, các bộ quản lý ngành cần tính toán kỹ, có giải pháp và chính sách hỗ trợ trực tiếp cho một số tượng chính sách xã hội.

Trong phạm vi chức năng nhiệm vụ của mình, căn cứ quy định về quản lý giá tại Luật Giá, Bộ Tài chính tiếp tục kiện toàn hệ thống văn bản pháp luật về cơ chế quản lý giá chung để các bộ, ngành, địa phương, các tổ chức sản xuất, kinh doanh lập phương án giá và làm cơ sở thẩm định các phương án giá, kiểm soát các yếu tố hình thành giá...

Thời gian tới, để thực hiện thắng lợi các mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, các chỉ tiêu kinh tế do Quốc hội, Chính phủ đề ra, Bộ Tài chính sẽ phối hợp các bộ, ngành liên quan tập trung làm tốt một số nội dung sau:

Tiếp tục thực hiện nhất quán cơ chế giá thị trường có sự điều tiết của Nhà nước; không bù chéo; tiếp tục thực hiện công khai, minh bạch trong điều hành đối với giá điện, xăng dầu cũng như các hàng hóa, dịch vụ quan trọng, thiết yếu khác có ảnh hưởng đến sản xuất và tiêu dùng của người dân… Điều hành một cách hài hòa các lợi ích người tiêu dùng, doanh nghiệp và nhà nước để tránh giật cục tạo ra các cú sốc về giá cho kinh tế và cho người dân. Bên cạnh đó có các giải pháp hỗ trợ hợp lý đối với người nghèo, người có thu nhập thấp, thực hiện các chính sách an sinh xã hội.

Tăng cường công tác thanh kiểm tra giá kết hợp với thuế để ngăn chặn và kiên quyết xử lý các hành vi tăng giá bất hợp lý, nhất là đối với các nguyên vật liệu quan trọng và các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu, cũng như ngăn chặn tình trạng chuyển giá, trốn lậu thuế. Đồng thời sẽ kiểm tra, kiểm soát hoạt động của thị trường hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật, ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại, đầu cơ găm hàng thao túng thị trường giá cả./.

Hoàng Lâm