Chủ nhiệm UBTP Lê Thị Nga trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: H.Y

Sáng 3/10, sau khi khai mạc phiên họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã nghe các tờ trình, báo cáo thẩm tra về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13.

Sửa đổi 141 điều của Bộ luật Hình sự

Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015 được Quốc hội khóa XIII thông qua tại kỳ họp thứ 10, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2016. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thi hành, qua phản ánh của cử tri, báo chí đã phát hiện một số sai sót của Bộ luật. Bên cạnh đó, sau khi Quốc hội thông qua BLHS năm 2015, thì đã xuất hiện một số loại ma túy mới như chất XLR-11 (có trong cỏ Mỹ) hoặc lá cây Khát (có chứa chất ma túy Cathinone) chưa có quy định để xử lý. Ngoài ra, qua rà soát một số quy định chi tiết, nhiều bộ, ngành đã có văn bản kiến nghị sửa đổi, bổ sung nhiều điều luật cụ thể của BLHS năm 2015.

Với các lý do nêu trên, Chính phủ đã có tờ trình về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS năm 2015 với 141 điều sửa đổi và được Uỷ ban Tư pháp (UBTP), cơ quan thẩm tra, tán thành.

Trình bày báo cáo thẩm tra tại phiên họp, Chủ nhiệm UBTP Lê Thị Nga cho biết, đa số ý kiến UBTP cơ bản tán thành với nhiều quy định của dự thảo Luật đã nêu trong tờ trình của Chính phủ như: Sửa đổi một số điều ở phần Những quy định chung để bảo đảm nhất quán trong chính sách hình sự và không mâu thuẫn với quy định tại phần Các tội phạm của BLHS.

Sửa đổi, bổ sung một số điều quy định về định lượng (tiền, tài sản, tỉ lệ tổn thương cơ thể, định lượng ma túy, định lượng chất thải gây ô nhiễm môi trường, định lượng về động vật, thực vật thuộc loài nguy cấp, quý, hiếm….) có sự chồng chéo, thiếu sót nhằm bảo đảm sự nối tiếp nhau trong các khung hình phạt. Sửa đổi, bổ sung mức hình phạt trong các khung tại một số điều luật để bảo đảm sự phân hóa hợp lý, công bằng trong xử lý trách nhiệm hình sự….

Một trong những nội dung cụ thể được trình bày chi tiết trong báo cáo thẩm tra là về bổ sung quy định về tránh nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại. Do đây là vấn đề mới, chưa có thực tiễn nên việc giải quyết căn bản, triệt về phân loại tội phạm đối với pháp nhân tại lần sửa đổi này là chưa thể thực hiện được.

Vì vậy, đa số các ý kiến trong UBTP tán thành cách quy định của dự thảo Luật, theo đó 31 tội phạm đối với pháp nhân không quy định độc lập mà đều thiết kế thành khoản cuối của 31 điều luật quy định về tội phạm do cá nhân thực hiện, căn cứ vào quy mô, tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội do cá nhân thực hiện để quy định tương ứng sang hành vi phạm tội của pháp nhân thương mại.

Về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản (Điều 175), đa số ý kiến UBTP tán thành việc lấy lại dấu hiệu “bỏ trốn” quy định tại BLHS năm 1999 vào cấu thành cơ bản của Tội lạm dụng tín nhiệm tài sản để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.

Cần có quy định về định giá hàng cấm

Về tội sản xuất, buôn bán, tàng trữ, vận chuyển hàng cấm, một số ý kiến đề nghị Chính phủ giải trình rõ hơn việc bổ sung thuốc lá điếu sản xuất tại nước ngoài. Đồng thời xem xét lại việc quy định chỉ cần có hành vi sản xuất, buôn bán, tàng trữ, vận chuyển thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật mà không cần định lượng đến bao nhiêu đã có thể bị xử lý hình sự là chưa phù hợp, dễ dẫn đến xử lý tràn lan.

Ngoài ra, có ý kiến cho rằng quy định giá trị hàng hoá làm căn cứ để định tội, định khung hình phạt với các tội danh này là không phù hợp. Theo bà Lê Thị Nga, thời gian qua có nhiều trường hợp các cơ quan định giá tài sản từ chối yêu cầu định giá của các cơ quan tố tụng do đây là hàng cấm lưu hành, cấm sử dụng nên không có khung giá do Nhà nước quy định, gây khó khăn, thậm chí là bế tắc trong việc xử lý vụ án.

“Một số vụ án như buôn hàng cấm như ngà voi, bắt được nhưng không có khung giá nên không thể định giá. Một số người nói tính theo giá chợ đen nhưng cơ quan xác định giá không chấp nhận, vì người định giá sẽ phải chịu trách nhiệm về việc này”, bà Lê Thị Nga nêu ví dụ. Do đó, Chủ nhiệm UBTP đề nghị Chính phủ xác định rõ, loại hàng nào tính theo số lượng, loại hàng nào tính theo giá trị.

Bỏ điều 292, giữ lại tội kinh doanh vàng tài khoản, đa cấp qua mạng

Một điều được dư luận quan tâm của dự án Luật là việc bỏ tội cung cấp dịch vụ trái phép trên mạng máy tính, mạng viễn thông. Mặc dù đa số ý kiến tán thành việc bỏ Điều 292 của BLHS năm 2015, nhưng có ý kiến đề nghị giữ lại và đưa vào các chương tương ứng quy định hành vi cấm kinh doanh vàng tài khoản, kinh doanh đa cấp bất chính… trên mạng máy tính, mạng viễn thông. Đồng thời sửa đổi lại cấu thành: mức thu lợi bất chính, doanh thu… cho phù hợp.

Theo bà Lê Thị Nga, đích thân Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đã đề nghị giữ lại quy định về cấm kinh doanh vàng tài khoản, do phạm vi ảnh hưởng, tính chất và mức độ nguy hiểm cao cho xã hội. Còn theo bà Nguyễn Thanh Hải, kinh doanh đa cấp đang tạo “cơn ác mộng” ở rất nhiều làng quê nghèo, rất nhiều ý kiến cử tri đã phản ánh về hậu quả của loại hình kinh doanh này, do đó, bà tha thiết đề nghị giữ lại quy định về cấm kinh doanh đa cấp bất chính.

Ngoài ra, UBTP cũng đề nghị cân nhắc đưa vào dự thảo luật các nội dung về khái niệm tội phạm đối với pháp nhân; về chuẩn bị phạm tội; về quy định “Tài sản là kỷ vật, di vật, đồ thờ cúng có giá trị đặc biệt về mặt tinh thần đối với người bị hại”; về tội vi phạm các quy định về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản; về tội hủy hoại nguồn lợi thủy sản; về tội huỷ hoại rừng…/.

H.Y