ESG - nền tảng cho giai đoạn phát triển mới của thị trường vốn

Ngày 23/3, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) phối hợp với Viện Kế toán Công chứng Anh và xứ Wales (ICAEW) tổ chức tọa đàm “Kết nối doanh nghiệp và nhà trường hướng tới tăng trưởng bền vững” và chính thức khởi động Cuộc thi “VietNam ESG Challenge 2026” dành cho sinh viên các trường đại học.

Phát biểu tại sự kiện, ông Hà Duy Tùng - Phó Chủ tịch UBCKNN cho biết, trong những năm gần đây, phát triển bền vững, các tiêu chuẩn ESG (môi trường - xã hội - quản trị) đang được tích hợp ngày càng sâu rộng vào hoạt động sản xuất, kinh doanh và chiến lược đầu tư, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính, thị trường vốn. Các nhà đầu tư ngày càng coi trọng yếu tố bền vững trong quá trình đánh giá và lựa chọn cơ hội đầu tư. Đồng thời, nhận thức của cổ đông và các bên liên quan tới phát triển bền vững không ngừng được nâng cao, qua đó thúc đẩy doanh nghiệp tăng cường minh bạch thông tin, nâng cao năng lực quản trị và thực hành phát triển bền vững hướng tới tăng trưởng xanh.

Ông Hà Duy Tùng - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Mai Tấn.

Tại Việt Nam, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững được xác định là chiến lược quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Thị trường chứng khoán với vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn đang từng bước thúc đẩy việc lồng ghép hoạt động của doanh nghiệp và các định chế tài chính.

Theo ông Hà Duy Tùng, UBCKNN đã và đang triển khai nhiều giải pháp nhằm phát triển thị trường vốn theo hướng bền vững, trong đó tập trung hoàn thiện khung khổ pháp lý, nâng cao chất lượng công bố thông tin và quản trị công ty. Trong đó, yêu cầu về minh bạch, đặc biệt là thông tin liên quan đến phát triển bền vững ngày càng được tăng cường.

Song song với quá trình đó, UBCKNN đã áp dụng các thông lệ quản trị công ty tốt, năng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng của thị trường đối với mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán.

Tuy nhiên, để ESG đi vào thực chất, nguồn nhân lực là yếu tố then chốt. Yêu cầu về nhân lực có kiến thức thực hành kỹ năng ESG gia tăng nhanh chóng, trong đó tích hợp nội dung này vào các chương trình đào tạo được tiếp tục đẩy mạnh.

“Việc tăng cường kết nối giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp là yêu cầu cấp thiết nhằm đảm bảo chương trình đào tạo bán sát thực tiễn của doanh nghiệp, đồng thời đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của nhà đầu tư đối với các tiêu chuẩn ESG” - ông Hà Duy Tùng nhấn mạnh.

Trong bối cảnh đó, VietNam ESG Challenge 2026 được kỳ vọng tiếp tục là diễn đàn thiết thực để sinh viên tiếp cận kiến thức, rèn luyện kỹ năng và nâng cao nhận thức về quản trị bền vững. Đồng thời, cuộc thi cũng góp phần hình thành lực lượng nhân sự trẻ có năng lực, sẵn sàng tham gia quá trình chuyển đổi xanh và phát triển bền vững của thị trường tài chính Việt Nam.

“Trong chặng đường sắp tới, xây dựng thị trường vốn minh bạch, hiệu quả và phát triển bền vững sẽ tiếp tục là định hướng trọng tâm của UBCKNN. Tăng trưởng bền vững là hành trình dài đòi hỏi sự kiên định, nỗ lực hợp tác từ nhiều phía. Với sự tham gia tích cực của cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp, các trường đại học, cơ sở đào tạo, cùng với vai trò ngày càng chủ động của thế hệ trẻ trong việc hình thành tư duy phát triển năng lực và phát triển bền vững hệ sinh thái tài chính bền vững tại Việt Nam sẽ tiếp tục được thúc đẩy mạnh mẽ thông qua các chương trình hợp tác” - Phó Chủ tịch UBCKNN cho hay.

Nhân lực - yếu tố then chốt

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Sĩ - Trưởng phòng Phát triển bền vững Tập đoàn PAN và Vinaseed cho biết, trong bối cảnh ESG ngày càng trở thành xu thế tất yếu, yếu tố con người đóng vai trò cốt lõi, đặc biệt khi xét đến nhu cầu nhân lực trong tương lai.

Theo ông Sĩ, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2045 trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao. Để đạt được mục tiêu dài hạn này, phát triển bền vững không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp. Thực tế cho thấy, động lực thúc đẩy doanh nghiệp triển khai ESG đến từ cả yếu tố trong nước và quốc tế. Trước hết, là sự gia tăng các quy định pháp lý liên quan đến ESG, bao gồm yêu cầu công bố thông tin, đặc biệt đối với doanh nghiệp niêm yết.

Các diễn giả chia sẻ tại Tọa đàm Kết nối doanh nghiệp và nhà trường hướng tới tăng trưởng bền vững. Ảnh: Mai Tấn.

Bên cạnh đó, cơ hội tiếp cận nguồn vốn xanh cũng là một động lực quan trọng. Các khoản vay xanh, quỹ đầu tư xanh đang phát triển mạnh. Theo thống kê, hơn 90% các tổ chức đầu tư lớn đã lồng ghép yếu tố ESG trong hoạt động đầu tư, qua đó mang lại nhiều ưu đãi hơn so với nguồn vốn truyền thống.

Một trong những thách thức lớn hiện nay là bài toán kế thừa và chuyển đổi xanh của thế hệ trẻ. Nhu cầu nhân lực ESG không chỉ đến từ doanh nghiệp sản xuất, mà còn gia tăng ở các công ty tư vấn, kiểm toán, tài chính…, đòi hỏi người lao động phải có kiến thức chuyên môn, kỹ năng phân tích, khả năng nhận diện cơ hội, rủi ro, cũng như tư duy hệ thống và tinh thần chủ động. Tuy nhiên, thực tế tuyển dụng và đào tạo vẫn còn nhiều khó khăn.

Trước thực trạng này, ông Sĩ đề xuất một số giải pháp. Cụ thể, đối với cơ quan quản lý, cần thúc đẩy đào tạo theo hướng liên ngành, bổ sung các kỹ năng mềm, kỹ năng tư duy và tổ chức nhiều hơn các cuộc thi, sáng kiến về ESG nhằm nâng cao nhận thức và năng lực cho nguồn nhân lực trẻ. Đối với doanh nghiệp, cần chủ động thúc đẩy môi trường thực tập rèn nghề cho sinh viên, triển khai các dự án thực tế có sự tham gia của nhà trường và sinh viên.

Ở góc độ đào tạo, PGS.TS Bùi Quang Hùng - Phó Giám đốc phụ trách Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (UEH) cho rằng, việc tích hợp ESG vào giáo dục đại học vẫn còn nhiều thách thức như thiếu tài liệu và case study (nghiên cứu tình huống) thực tiễn tại Việt Nam, hạn chế đội ngũ giảng viên chuyên sâu, chưa có khung năng lực ESG thống nhất và khó khăn trong kết nối doanh nghiệp để đưa bài toán thực tế vào giảng dạy.

Theo PGS.TS Bùi Quang Hùng, mô hình đào tạo cần được triển khai theo hướng tích hợp ESG với các mục tiêu phát triển bền vững (SDGs). Trong đó, nhà trường đóng vai trò trung tâm kết nối, doanh nghiệp là nơi triển khai ESG trong thực tiễn và cơ quan quản lý tạo hành lang chính sách. Cách tiếp cận này giúp đào tạo nguồn nhân lực vừa đáp ứng yêu cầu vận hành xanh của doanh nghiệp, vừa góp phần tạo tác động rộng hơn cho xã hội.