Dự án cao tốc Bến Lức - Long Thành.

Chính phủ đã ban hành nghị quyết yêu cầu đến cuối năm, giải ngân vốn đầu tư công phải đạt từ 95 - 100%, do đó nhiệm vụ dồn vào cuối năm là vô cùng nặng nề.

Có dự án còn chưa giải ngân

Trong bối cảnh chung, tình hình thực hiện và giải ngân 2 dự án trọng điểm quốc gia (Dự án thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành và Dự án xây dựng một số đoạn đường bộ cao tốc trên tuyến Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017 - 2020) cơ bản được đảm bảo theo tiến độ.

Riêng đối với 3 dự án đầu tư theo hình thức PPP (Diễn Châu - Bãi Vọt; Nha Trang - Cam Lâm và Cam Lâm - Vĩnh Hảo) thuộc Dự án xây dựng một số đoạn đường bộ cao tốc trên tuyến Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017 - 2020 do đến nay mới có 2/3 dự án đã ký hợp đồng trúng thầu BOT, nên chưa giải ngân được phần vốn ngân sách nhà nước (NSNN) hỗ trợ đầu tư các dự án.

Đối với Dự án thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành, lũy kế vốn đã bố trí cho dự án từ năm 2018 đến năm 2020 là hơn 22,8 nghìn tỷ đồng. Trong đó, năm 2018 là 4.500 tỷ đồng, năm 2019 là 6.990 tỷ đồng, năm 2020 là 6.705,035 tỷ đồng, năm 2021 là 4.660 tỷ đồng. Theo thống kê sơ bộ, đến giữa tháng 6/2021, thanh toán vốn mới đạt 17,81% kế hoạch năm 2021. Theo báo cáo của địa phương, hiện chưa ghi nhận vướng mắc trong quá trình triển khai dự án.

Đối với Dự án xây dựng một số đoạn đường bộ cao tốc trên tuyến Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017 - 2020, số vốn giải ngân đến thời điểm báo cáo là hơn 4.534/hơn 14.937 tỷ đồng, đạt 30,3% kế hoạch năm 2021 được giao.

Infographic: Hồng Vân

Về tình hình thực hiện, theo báo cáo của Bộ Giao thông vận tải, dự án đã hoàn thành giải phóng mặt bằng và bàn giao đạt 97,2% kế hoạch; hoàn thành 100/111 khu (đạt 90%), 10 khu còn lại đang thi công, dự kiến hoàn thành trong quý II/2021. Riêng 1 khu tái định cư thuộc dự án Phan Thiết - Dầu Giây qua địa bàn tỉnh Đồng Nai đang triển khai công tác thiết kế, dự kiến hoàn thành công tác xây dựng vào cuối năm 2021 (hiện nay địa phương đã bố trí tạm cư).

Rõ trách nhiệm cá nhân nếu giải ngân chậm trễ

Một trong những nguyên nhân phải nhắc đến đầu tiên khiến cho việc giải ngân chậm làm ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả giải ngân của các bộ, địa phương là giải phóng mặt bằng. Hiện việc này gặp nhiều khó khăn, vướng mắc về đơn giá, phương án đền bù, khó khăn trong di dời các công trình tiện ích... Hơn nữa, cũng có tình trạng chủ đầu tư chưa kiên quyết trong việc đôn đốc nhà thầu triển khai thi công dẫn đến công việc còn trì trệ; các tháng đầu năm chưa giải ngân được nhiều.

Ngoài ra, các dự án sử dụng vốn vay ODA, vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài chịu tác động nặng nề của đại dịch Covid-19 do hầu hết các hoạt động đều gắn với yếu tố nước ngoài từ khâu nhập máy móc, thiết bị cho đến huy động chuyên gia, nhân công, nhà thầu nước ngoài, tư vấn giám sát, thống nhất với nhà tài trợ đối với từng hoạt động và kế hoạch của dự án... Các lý do này đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ thực hiện của phần lớn các dự án ODA. Hoạt động giải ngân do đó cũng ngưng trệ do không có khối lượng hoặc nếu có khối lượng thì cũng chậm được xác nhận.

Thẩm tra về vấn đề này, tại cuộc họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội mới đây, Ủy ban Tài chính ngân sách của Quốc hội đã nhận định, tiến độ giải phóng mặt bằng, giải ngân một số dự án đầu tư trọng điểm rất chậm, như: Dự án đường cao tốc Bến Lức - Long Thành; Dự án xây dựng nhà ga T3 Cảng hàng không Tân Sơn Nhất, Cảng hàng không quốc tế Long Thành; dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông... Cơ quan thẩm tra cho rằng, năm 2021, cần tiếp tục khắc phục việc giao vốn, giải ngân vốn đầu tư chậm; làm rõ trách nhiệm, xử lý nghiêm các tổ chức và cá nhân vi phạm.

Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân kế hoạch của các dự án, nhất là các dự án trọng điểm, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, địa phương xây dựng chương trình hành động để thực hiện. Trong đó, cần đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến đất đai, tài nguyên; đôn đốc, đẩy nhanh tiến độ thi công; thực hiện nghiệm thu, lập hồ sơ thanh toán ngay khi có khối lượng. Ngoài ra, các bộ, ngành, địa phương rà soát, điều chuyển kế hoạch vốn giữa các dự án chậm giải ngân sang các dự án có tiến độ giải ngân tốt, còn thiếu vốn.

Trong chương trình hành động này, các bộ, ngành, địa phương cần thành lập tổ công tác thúc đẩy giải ngân vốn trong từng bộ, địa phương để xử lý các điểm nghẽn trong giải ngân vốn đầu tư công; có chế tài xử lý nghiêm khắc đối với các chủ đầu tư, chủ dự án, tổ chức cá nhân cố tình gây khó khăn, cản trở làm chậm tiến độ giao, thực hiện và giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công.

Minh Anh