Bộ Công thương cho biết, hiện nay bộ này có 11 đơn vị KH&CN công lập. Đến thời điểm hiện tại, ngoài Viện Nghiên cứu Chiến lược, chính sách công thương không thuộc đối tượng phải chuyển đổi thực hiện theo cơ chế tự chủ thì toàn bộ 10 viện nghiên cứu chuyên ngành đều đang hoạt động theo cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm (theo Nghị định 115/2005/NĐ-CP và nay là Nghị định 54/2016/NĐ-CP).

Ngoài 2 viện được giao tự chủ chi thường xuyên là Viện Năng lượng và Viện Công nghiệp giấy và xenluylô thì 9 viện còn lại được ngân sách nhà nước (NSNN) hỗ trợ một phần chi thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ.

Sau khi chuyển đổi, hoạt động theo cơ chế tự chủ của các viện nhìn chung có hiệu quả hơn; doanh thu và thu nhập của người lao động được cải thiện. Tuy nhiên, cũng theo Bộ Công thương, còn một số khó khăn, hạn chế khi thực hiện tự chủ của các viện nghiên cứu.

Cụ thể, hiện nay còn thiếu đồng bộ trong hệ thống văn bản pháp luật hiện hành về sử dụng đất để góp vốn, liên doanh, liên kết, sản xuất kinh doanh, thế chấp vay vốn ngân hàng. Bên cạnh đó, văn bản hướng dẫn về quản lý, sử dụng nhân lực, bổ nhiệm, thuê đảm nhiệm chức danh lãnh đạo tổ chức KH&CN là người Việt Nam ở nước ngoài và người nước ngoài cũng chưa đầy đủ.

Cùng với đó, hiện nay việc đầu tư từ NSNN cho các tổ chức KH&CN công lập còn dàn trải, mang tính cào bằng, chưa tập trung đầu tư hình thành một số tổ chức KH&CN mạnh đạt trình độ khu vực và thế giới trong một số ngành, lĩnh vực cần ưu tiên.

Ngoài ra, các tổ chức KH&CN còn khó khăn trong việc xác định giá trị và giao kết quả nghiên cứu sử dụng NSNN cho các tổ chức, doanh nghiệp để ứng dụng vào sản xuất - kinh doanh nên việc chuyển đổi, hình thành doanh nghiệp KH&CN từ các viện nghiên cứu còn rất hạn chế.

Bùi Tư