Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: Duy Thái

Đây là một nội dung quan trọng được các đại biểu đánh giá tại Hội nghị quốc tế bàn tròn về “Quản lý tài chính công tại Việt Nam”, do Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA) phối hợp với Liên đoàn Kế toán châu Á – Thái Bình Dương (CAPA) tổ chức ngày 17/8/2018.

Kết quả tích cực

Hiện nay, Việt Nam đang chuyển mạnh sang một giai đoạn phát triển mới, để duy trì tốc độ tăng trưởng, bảo đảm cung cấp được các dịch vụ đáp ứng các yêu cầu ngày càng tăng của xã hội cần phải đẩy mạnh cải cách khu vực công. Trong đó, cải cách tài chính công là một nhiệm vụ quan trọng có liên quan mật thiết với yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế.

Phát biểu tại hội thảo, Chủ tịch VACPA cho rằng, Việt Nam thực hiện cải cách tài chính công dù chưa lâu, nhưng những kết quả đạt được là rất cơ bản. Theo đó, hệ thống chính sách thuế đã được đổi mới thích ứng dần với cơ chế thị trường, tác động tích cực đến tỷ trọng huy động GDP hàng năm và đang bảo đảm nguồn lực tài chính chủ yếu để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Cùng với đó, ngân sách nhà nước (NSNN) đã được cơ cấu lại, tăng dần tỷ lệ chi cho đầu tư phát triển, tập trung ưu tiên chi cho những nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội quan trọng và giải quyết những vấn đề xã hội bức xúc.

Chủ tịch VACPA cho biết thêm, thời gian qua, phân cấp quản lý ngân sách đã có những đổi mới cơ bản, nâng cao quyền chủ động và trách nhiệm của các đơn vị sử dụng ngân sách. Nợ nước ngoài được khống chế ở mức an toàn theo thông lệ quốc tế và bội chi ngân sách đã được xử lý tích cực, trong giới hạn cho phép. Ngoài ra, nhiều vấn đề khác cũng đã cho thấy hiệu quả tích cực sau cải cách như cơ chế tài chính trong lĩnh vực quản lý tài sản công; huy động và sử dụng vốn ODA; thu hút vốn đầu tư nước ngoài…

Theo ông Trương Bá Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách tài chính, Bộ Tài chính, trong thời gian qua, khuôn khổ về quản lý tài chính công được tăng cường, đảm bảo phù hợp với các định hướng xác định trong Chiến lược Tài chính đến năm 2020 và Kế hoạch Tài chính quốc gia 5 năm 2016 - 2020, từng bước tiếp cận với thông lệ quốc tế.

Cần thúc đẩy cải cách mạnh mẽ hoạt động tài chính công

Tuy nhiên, theo các ý kiến đánh giá tại hội thảo, bên cạnh những kết quả đạt được, trong quá trình thực hiện cải cách tài chính công ở Việt Nam còn tiềm ẩn những yếu tố chưa ổn định, chất lượng và tính bền vững còn chưa cao.

Theo ông Trương Bá Tuấn, Việt Nam đang gặp một số thách thức đối với nền tài chính công như rủi ro đảm bảo tính bền vững của mức độ động viên NSNN vì giảm thuế suất, cắt giảm thuế nhập khẩu, mở rộng ưu đãi thuế, hay giá dầu thô giảm,… Bên cạnh đó, quy mô chi thường xuyên vẫn ở mức cao và hiệu quả cũng chưa cao; sự suy giảm của quy mô ngân sách trung ương,… cũng là những thách thức. “Những rủi ro này cần được quản trị một cách hiệu quả vì khi xảy ra đều có ảnh hưởng tiêu cực đến vị thế tài khóa của Chính phủ trong trung và dài hạn”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Tại hội thảo, ông Brian Blood, Giám đốc điều hành CAPA cũng đã trình bày về 8 yếu tố chính cần thiết để tạo ra một hệ thống toàn diện và xuyên suốt của quản lý tài chính công, gồm: môi trường cải cách; quản trị - khuôn khổ pháp lý và thể chế; quản trị - hệ thống giá trị; năng lực và khả năng; khuôn khổ tài chính và chính sách; quản lý hiệu quả hoạt động; báo cáo; giám sát và đảm bảo.

Ông Brian Blood cho biết, các nền kinh tế thành công thường có một điểm chung là có mối quan hệ chặt chẽ. Một mặt, nghề nghiệp kế toán, kiểm toán cam kết bảo vệ lợi ích công chúng và khuyến khích trách nhiệm giải trình và tính minh bạch của Chính phủ. Mặt khác, nó đóng một số vai trò quan trọng trong quản lý tài chính công như vai trò cố vấn cho Chính phủ, thiết kế, thực hiện, triển khai, báo cáo, soát xét và đảm bảo. Trong thực tế, sự tham gia của các tổ chức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán chuyên nghiệp là rất cần thiết trong việc thực hiện 8 yếu tố chính dẫn đến thành công trong quản lý tài chính công.

Trong bài tham luận của mình, GS.TS Đoàn Xuân Tiên, Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước đề xuất, cần đẩy mạnh công khai, minh bạch trong quản lý tài chính công, đặc biệt là công tác lập và quyết toán ngân sách nhằm nâng cao vai trò và hiệu quả hoạt động giám sát đối với việc quản lý sử dụng ngân sách của người dân và của các cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm toán. Đồng thời, cần đổi mới cơ chế, chính sách quản lý ngân sách theo hướng giảm dần việc quản lý ngân sách theo định mức đầu vào, hướng tới xây dựng và quản lý ngân sách, tài chính công theo đầu ra; tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về quản lý tài chính công nhằm khắc phục các hạn chế, tồn tại trong quản lý tài chính công, chống thất thu NSNN;…

Duy Thái