Vì vậy, Việt Nam cần thể hiện quyết tâm nâng hạng ngay để đủ sức hấp dẫn với nhà đầu tư nước ngoài. Ông Nguyễn Đức Hùng Linh, Giám đốc phân tích và tư vấn đầu tư khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Sài Gòn (SSI) đã có trao đổi về vấn đề này với phóng viên TBTCVN.

PV: Thưa ông, vấn đề nâng hạng TTCK Việt Nam từ “cận biên” lên “mới nổi” được coi là vấn đề rất có ý nghĩa không chỉ với TTCK, mà còn với cả nền kinh tế. Ông có chia sẻ gì về điều này?

- Ông Nguyễn Đức Hùng Linh: Nâng hạng TTCK không chỉ là cách xây dựng hình ảnh cho thị trường tài chính quốc gia mà nó còn tác động trực tiếp lên khả năng thu hút dòng vốn nước ngoài. Không chỉ riêng Việt Nam mà nhiều thị trường cận biên khác cũng đang nỗ lực để được nâng hạng lên mới nổi, bởi nhiều lý do.

Có thể thấy, nâng hạng thị trường là một quá trình tương đối dài, đòi hỏi nhiều nỗ lực để tạo ra những thay đổi về nội lực cũng như khung pháp lý. Tuy dài nhưng lợi ích mang lại từ việc nâng hạng là rất lớn. Thực tế cho thấy, nhà đầu tư nước ngoài sẽ luôn vào sớm nếu họ nhìn thấy có cơ hội và quyết tâm nâng hạng. Vì vậy, Việt Nam cần thể hiện quyết tâm nâng hạng ngay từ bây giờ để đủ sức hấp dẫn với nhà đầu tư nước ngoài.

PV: Ông vừa nói tới việc có nhiều lý do để thúc đẩy nhanh lộ trình nâng hạng của TTCK Việt Nam. Cụ thể ở đây là gì thưa ông?

- Ông Nguyễn Đức Hùng Linh: Có thể khẳng định là lợi ích của việc nâng hạng thị trường từ cận biên lên mới nổi là rất lớn.

Thứ nhất, các thị trường mới nổi có quy mô lớn hơn và chất lượng tốt hơn cận biên, trong khi tiềm năng tăng trưởng lại cao hơn thị trường phát triển. Dòng vốn mà các thị trường mới nổi thu hút được có tính ổn định hơn so với những dòng tiền nóng đầu tư vào các thị trường cận biên. Các quỹ đầu tư theo phương pháp thụ động, tiêu biểu như các quỹ hoán đổi danh mục (ETFs), hiện tập trung đầu tư vào các thị trường mới nổi cũng sẽ tự động phân bổ một phần vốn vào các thị trường mới được nâng hạng.

Trên thực tế, mức độ đầu tư vào các thị trường mới nổi lớn hơn rất nhiều so với các thị trường cận biên. Ví dụ với BlackRock - một công ty cung cấp ETFs lớn nhất thế giới đang quản lý khối tài sản 103 tỷ USD cho 47 quỹ ETFs đầu tư vào các thị trường mới nổi, trong khi đó chỉ có một ETF đầu tư vào cận biên với giá trị tài sản chỉ 0,581 tỷ USD. Nếu được nâng hạng lên thị trường mới nổi, đồng nghĩa với việc các cổ phiếu đại diện được đưa vào danh mục chỉ số mới nổi, dù tỷ trọng khiêm tốn thì lượng vốn ngoại đổ vào thị trường là rất lớn.

Thứ hai, để đáp ứng các tiêu chuẩn nâng hạng thị trường lên mới nổi, bên cạnh việc gia tăng quy mô, tính thanh khoản hay mức độ tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, thị trường Việt Nam còn có áp lực phải cải thiện các điều kiện giao dịch như hệ thống vận hành, khung thể chế, tính minh bạch về thông tin. Trong quá trình xem xét, các tổ chức xếp hạng cũng chủ động hỗ trợ các quốc gia hiểu được tình trạng hiện tại cũng như các tiêu chuẩn cần đạt được để có những thay đổi thích hợp. Quá trình này là tác nhân chính giúp các thị trường cận biên được hưởng lợi từ việc nâng hạng, trong khi quyết định nâng hạng chỉ đóng vai trò xác nhận các điều kiện theo quy định.

Với các lợi ích như trên, tôi cho rằng, Việt Nam nên có lộ trình rõ ràng để nâng hạng thị trường lên mới nổi.

PV: Dựa vào tiêu chí của MSCI, TTCK Việt Nam đã đạt được gì và chưa đạt được gì để nâng hạng thị trường? Ông có khuyến nghị gì?

- Ông Nguyễn Đức Hùng Linh: Nhìn chung, các tiêu chí định lượng không phải trở ngại lớn với Việt Nam, vì trên thị trường đã có đủ số lượng cổ phiếu đại diện và dự kiến sẽ có thêm nhiều cổ phiếu đạt yêu cầu trong thời gian tới. Nhóm tiêu chí định tính mới là những rào cản chính trong quá trình nâng hạng của Việt Nam.

Về sở hữu nước ngoài, đã gần 2 năm kể từ khi Chính phủ chính thức ban hành Nghị định 60/2015/NĐ-CP cho phép nới room cho nhà đầu tư nước ngoài lên 100%, số lượng cổ phiếu chính thức nới room vẫn khá khiêm tốn, một phần do bị hạn chế bởi các quy định từ các luật liên quan, một phần do không nhận được sự đồng tình của cổ đông về việc nới room. Do đó, sân chơi của nhà đầu tư nước ngoài vẫn còn hẹp, nên cần có thêm thời gian để nhìn thấy và đánh giá được tác động thực tế của quy định này.

Liên quan vấn đề lưu chuyển dòng vốn, đây cũng là một vấn đề khá nhạy cảm với Việt Nam. Thị trường ngoại hối vẫn đang được kiểm soát chặt chẽ để bảo vệ giá trị tiền đồng. Cải thiện điều kiện này cần sự hợp tác và nỗ lực của toàn hệ thống.

Việc công bố thông tin bằng tiếng Anh, bao gồm các quy định về thị trường, thông tin của các sở giao dịch, Trung tâm Lưu ký Chứng khoán và thông tin về các doanh nghiệp, là rất cần thiết để tạo sự bình đẳng với nhà đầu tư nước ngoài. Đây là nhóm công việc có thể triển khai sớm với điều kiện phải truyền thông tốt cho các doanh nghiệp niêm yết, để họ hiểu lợi ích của việc công bố thông tin bằng tiếng Anh. Các quy định pháp lý sẽ có tính khả thi cao hơn khi được sự đồng thuận và chuẩn bị trước từ thị trường.

PV: Xin cảm ơn ông!

Duy Thái (thực hiện)