Cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra thực tế gạch men nhập khẩu tại cảng Đà Nẵng

Ông Phạm Thanh Bình - chuyên gia dự án Quản trị nhà nước tăng trưởng toàn diện (USAID-GIG) cho rằng, thủ tục KTCN liên quan đến nhiều bộ, ngành chức năng còn phức tạp, thiếu đồng bộ, cần cải cách mạnh mẽ.

PV: Ông có cảm nhận thế nào về công cuộc cải cách thủ tục thông quan hàng hóa qua biên giới của ngành Hải quan và các bộ, ngành thực hiện trong thời gian qua, theo tinh thần Nghị quyết 19/NQ-CP?

Ông Phạm Thanh Bình:

Các bộ, ngành đã có chuyển động cải cách theo Nghị quyết 19/NQ-CP, tuy nhiên, thủ tục KTCN còn bất cập, cần nỗ lực nhiều hơn nữa mới đáp ứng được yêu cầu cải cách theo kịp chỉ đạo của Nghị quyết 19/NQ-CP.

Trong số các bộ, ngành, cơ quan chức năng tham gia cải cách, tạo thuận lợi cho thông quan hàng hóa qua biên giới, tôi đánh giá cao sự chủ động của cơ quan hải quan trong 2 năm trở lại đây.

Kết quả khảo sát của USAID-GIG cho thấy, 94% DN được khảo sát đánh giá sự chuyển biến của các chính sách, pháp luật hải quan trong những năm qua là tích cực. Đặc biệt, doanh nghiệp (DN) đánh giá rất cao hiệu quả áp dụng hệ thống thông quan tự động (VNACCS/VCIS) và cơ chế tham vấn hải quan - DN.

Tôi được biết, VNACCS/VCIS đã giúp cho việc ra quyết định thông quan hàng hóa của cơ quan hải quan được thực hiện với mức độ tự động rất cao, thời gian xử lý bộ hồ sơ hải quan chỉ từ 1 - 3 giây…

Bên cạnh đó, việc thực hiện Luật Hải quan 2014 đã cho phép cơ quan hải quan bãi bỏ 17 thủ tục, đơn giản hóa 46 thủ tục hành chính, qua đó đã có tác động tích cực, sâu rộng đến hoạt động xuất nhập khẩu (XNK) của DN.

Thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu được đơn giản hóa hồ sơ phải nộp và xuất trình cho cơ quan hải quan, bỏ các chứng từ như hợp đồng, phiếu đóng gói… Khuyến khích DN nộp các chứng từ thuộc bộ hồ sơ hải quan dưới dạng điện tử. Quy định này đã tiết giảm được chi phí, thủ tục hành chính rất nhiều cho DN khi tham gia hoạt động XNK và xin chứng nhận của cơ quan quản lý chuyên ngành.

PV: Ông có đề cập đến hạn chế của thủ tục KTCN, ảnh hưởng đến việc cải cách, rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa của DN, cụ thể vấn đề này thế nào?

Ông Phạm Thanh Bình: Việc chậm rút ngắn thủ tục thông quan hàng hóa lâu nay có nguyên nhân từ thủ tục quản lý chuyên ngành còn rườn rà, chậm được cải cách. Hiện có gần 300 văn bản quy phạm pháp luật về quản lý chất lượng, trên 200 danh mục hàng hóa thuộc diện quản lý chuyên ngành với khoảng 100.000 dòng hàng hóa. Trong nhiều trường hợp một mặt hàng phải áp dụng nhiều chính sách quản lý, hoặc một mặt hàng thuộc diện quản lý của nhiều bộ, ngành là điều không khó gặp…

Kết quả khảo sát của chúng tôi tại một số cửa khẩu cảng, sân bay cho thấy, tỷ lệ hàng hóa KTCN vẫn còn rất cao, khiến thời gian thông quan hàng hóa vẫn còn chậm. Đơn cử, tại Chi cục Kiểm dịch thực vật Vùng I (Hải Phòng và 4 địa phương lân cận) số lượng hồ sơ đăng ký kiểm dịch thực vật thống kể trong 7 tháng của năm 2015 là 21.959 hồ sơ, tăng hơn 10% so với cùng kỳ năm 2014.

Trên thực tế, ngành Hải quan đã thực hiện nhiều biện pháp cải cách hành chính, hiệu đại hóa đã thu được kết quả tích cực. Đến nay, phần công việc giải quyết thủ tục hải quan chỉ chiếm 28%/tổng thời gian giải phóng hàng hóa; 72% còn lại liên quan đến thủ tục KTCN của các bộ, ngành, cơ quan chức năng khác.

PV: Vậy theo ông đâu là giải pháp để các bộ, ngành có thể cải cách thủ tục thông quan hàng hóa hiệu quả, đặc biệt là đơn giản hóa thủ tục KTCN?

Ông Phạm Thanh Bình: Theo tôi, bên cạnh việc hoàn chỉnh hệ thống chính sách, pháp luật, các cơ quan quản lý nhà nước có thể nghiên cứu và áp dụng một số giải pháp tổng thể.

Một là, điện tử hóa thủ tục nộp hồ sơ, trả kết quả quản lý, KTCN; kết nối chia sẻ thông tin giữa các cơ quan, tổ chức quản lý, KTCN để giảm tới mức tối thiểu giấy tờ, hướng tới mục tiêu phi giấy tờ, rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục hành chính trong lĩnh vực XNK.

Ba là, rà soát lại danh mục hàng hóa phải quản lý, KTCN để loại trừ những mặt hàng không nhất thiết phải kiểm tra. Đây là giải pháp không mới, nhưng cần đổi mới cách làm. Đơn cử như không nên quy định cả nhóm hàng phân bón phải KTCN, mà quy định cụ thể chỉ một số loại phân bón phải kiểm tra. Trong quá trình thực hiện nếu phát hiện mặt hàng nào cần quản lý, KTCN mà chưa có trong danh mục thì ban hành văn bản bổ sung…

Hai là, áp dụng chính thức, có hệ thống phương pháp quản lý rủi ro trong quản lý, KTCN, để tạo sự đột phá trong công tác quản lý nhà nước. Theo đó, áp dụng cách thức, mức độ kiểm tra khác nhau đối với hàng hóa của các DN khác nhau trên cơ sở phân loại mức độ rủi ro đối với từng DN; các bộ, ngành nên áp dụng chế độ DN ưu tiên trong quản lý, KTCN tương tự như việc công nhận DN ưu tiên của Tổng cục Hải quan; phân loại hàng hóa để xác định thời điểm kiểm tra trước hoặc sau thông quan.

PV: Xin cảm ơn ông!

Phúc Hải (Thực hiện)