Sử dụng máy tính tiền để quản lý doanh thu đối với hộ kinh doanh sẽ giúp cho cơ quan thuế tính sát với thực tế hơn.

Thói quen này của người dân, trong nhiều trường hợp đã vô tình hỗ trợ cho doanh nghiệp (DN), cơ sở kinh doanh “lách” luật nhằm trốn tránh nghĩa vụ nộp thuế cho Nhà nước.

Không lấy hóa đơn, giá rẻ hơn 10%

Trong những năm gần đây, khu vực kinh doanh thương mại, ăn uống, dịch vụ khá phát triển, đặc biệt ở những đô thị, thành phố lớn và đóng góp tích cực vào nguồn thu ngân sách. Tuy nhiên, bên cạnh những DN, cơ sở kinh doanh thực hiện nghiêm quy định của Nhà nước, vẫn còn không ít đơn vị tìm mọi cách để “lách” thuế, làm thất thu lớn đối với ngân sách và gây nên sự bất bình đẳng giữa những người nộp thuế.

Khảo sát của phóng viên tại một số nhà hàng ăn uống ở khu vực quận Long Biên, Hà Nội, đa phần các thực khách sau khi ăn xong đều không có nhu cầu lấy hóa đơn thanh toán mà thanh toán trực tiếp luôn. Anh Phạm Minh Tuấn, Trưởng phòng một DN trong lĩnh vực xử lý ô nhiễm môi trường chia sẻ, đối với những cuộc chiêu đãi đối tác, để được thanh toán với cơ quan, các khoản chi phải có hóa đơn tài chính hợp lệ, thì anh mới yêu cầu nhà hàng xuất hóa đơn. Còn lại, đa phần những cuộc liên hoan với bạn bè thông thường, dù số tiền lên đến vài triệu đồng song anh cũng ít khi lấy hóa đơn, vì khi yêu cầu lấy hóa đơn cũng đồng nghĩa với việc giá thành bị cộng thêm 10%, trong khi không lấy hóa đơn, nhà hàng sẽ tính đúng giá niêm yết.

Bình luận về thực trạng này, ông Vũ Vinh Phú, Chủ tịch Hội Siêu thị Hà Nội cho rằng, thói quen trong mua bán giao dịch của người Việt, đối với khoản chi chỉ vài trăm nghìn, cả đơn vị kinh doanh và khách hàng đều mặc định không cần hóa đơn. Ngay cả đối với mức chi lớn hơn, việc xuất hóa đơn giá trị gia tăng đối với lĩnh vực thương mại, dịch vụ… cũng chưa thông dụng. Đây là kẽ hở cho các hành vi gian lận thuế mà nếu không có những biện pháp để ngăn chặn một cách kịp thời, hiệu quả, ngân sách nhà nước sẽ bị thất thu một nguồn không nhỏ. “Ở nước ngoài, khách hàng mua sản phẩm hay sử dụng bất kỳ dịch vụ gì, người cung cấp hàng hóa, dịch vụ đều lập tức in hóa đơn ngay. Nếu không in hóa đơn, cả bên bán và bên mua đều vi phạm pháp luật và hành vi gian lận thuế sẽ bị xử phạt rất nặng”, ông Phú cho biết thêm.

Cần kiểm soát bằng những biện pháp mới

Theo quy định của Bộ Tài chính, khi mua hàng hóa từ 200.000 đồng trở lên, người bán hàng phải lập hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ. Trong trường hợp, người mua không lấy hóa đơn hoặc không cung cấp tên, địa chỉ, mã số thuế (nếu có) thì đơn vị cung ứng vẫn phải lập hóa đơn và ghi rõ “người mua không lấy hóa đơn” hoặc “người mua không cung cấp tên, địa chỉ, mã số thuế”. Không hiếm trường hợp, lợi dụng sự mập mờ trong sử dụng hóa đơn bán lẻ, hộ kinh doanh, DN có thể gian dối trong kê khai thu thực tế nhằm giảm số thuế phải nộp cho Nhà nước.

Bình luận về một trong những giải pháp để hạn chế thất thu thuế đối với các hộ kinh doanh, là cơ quan thuế có thể áp dụng triển khai sử dụng máy tính tiền để quản lý doanh thu đối với hộ kinh doanh có từ 10 lao động trở lên, chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh cho rằng, đây là một giải pháp tốt nếu được triển khai rộng rãi trên cả nước. Theo ông Doanh, kinh tế hộ gia đình hiện chiếm đến 33% GDP, nhưng mới chỉ đóng góp 2% vào ngân sách nhà nước. Trong khi đó, ngành Thuế đang sử dụng tới khoảng 24% lực lượng cán bộ thuế để thu 2% vào ngân sách nhà nước của các hộ kinh doanh cá thể. Điều này không chỉ khiến cán bộ thuế rất vất vả mà hiệu quả quản lý cũng không cao.

Chia sẻ từ góc độ chủ cơ sở kinh doanh, chị Nguyễn Kiều Anh, chủ nhà hàng Kiều Anh (Long Biên, Hà Nội) cho biết, việc sử dụng những máy tính tiền để quản lý doanh thu đối với hộ kinh doanh sẽ tạo nên sự công bằng cho những DN, đơn vị nghiêm chỉnh chấp hành những quy định của nhà nước. Điều này cũng góp phần tạo nên một môi trường kinh doanh lành mạnh, phòng ngừa hành vi tiêu cực của công chức quản lý thuế và người nộp thuế. “Thiết nghĩ, mỗi người dân, mỗi chủ DN, cơ sở kinh doanh cũng nên vào cuộc với cơ quan thuế trong công tác chống thất thu thuế. Vì xét đến cùng, nguồn thuế đóng góp chính là để phục vụ các nhu cầu phát triển xã hội, trong đó có cuộc sống của mỗi người dân”, chị Kiều Anh tâm sự.

Thiện Trần