Tham gia vào CPTPP, các nhà thầu Việt Nam sẽ có cơ hội lựa chọn nhà thầu tại khối các quốc gia tham gia hiệp định.

Tuy vậy, để tận dụng được cơ hội này, hiệp hội nhà thầu và các chủ đầu tư, nhà thầu (doanh nghiệp) phải có các giải pháp và kế hoạch đồng bộ.

Cơ hội tham gia vào thị trường mua sắm công rộng lớn

Tham luận tại hội thảo do Khoa Kinh tế, Học viện Ngân hàng tổ chức mới đây, bà Cao Hải Vân - giảng viên Khoa Kinh tế, Học viện Ngân hàng cho biết, tham gia vào CPTPP, các nhà thầu Việt Nam sẽ có cơ hội tham gia lựa chọn nhà thầu tại khối các quốc gia tham gia hiệp định. Như vậy, thị trường sẽ rộng mở với quy mô 10 quốc gia khác tại 3 châu lục, thay vì chỉ trong khuôn khổ Việt Nam. Đây có thể coi là cơ hội để các nhà thầu Việt Nam học hỏi, nâng cao sức cạnh tranh với rất nhiều cơ hội được tạo ra trên một sân chơi quốc tế công bằng, minh bạch.

Bà Vân phân tích, nếu trước đây chúng ta không chú ý lắm tới việc mua sắm công của các nước, thì với CPTPP sẽ có thêm nhiều cơ hội để chúng ta tham gia thị trường mua sắm công ở nước ngoài. Doanh nghiệp Việt Nam sẽ có cơ hội tiếp cận thành công các gói thầu từ các nước trong hiệp định. Cùng với Việt Nam, cam kết của 10 nước thành viên khác trong CPTPP mở ra thị trường mua sắm công rất lớn và hấp dẫn.

CPTPP sẽ là động lực thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh, vươn ra một thị trường mua sắm công rộng lớn. Mở cửa thị trường mua sắm chính phủ vừa tạo sức ép, nhưng cũng vừa là cơ hội cho nhà thầu Việt Nam bước ra thế giới để khẳng định mình. Theo nguyên tắc Việt Nam và các nước trong khối đã cam kết về việc áp dụng các biện pháp liêm chính và giải quyết khiếu nại, khiếu kiện để xử lý tình trạng tham nhũng trong đấu thầu công, các nhà thầu nước ngoài sẽ sẵn sàng khởi kiện nếu thấy không được đối xử công bằng, minh bạch và có tình trạng gian lận trong đấu thầu.

Cần phải nâng cấp hệ thống mạng đấu thầu quốc gia

Tuy nhiên, cũng theo bà Vân, cam kết CPTPP trong mua sắm chính phủ đang tạo cơ hội rất lớn cho nhà thầu trong nước và sự minh bạch trong mua sắm công tại Việt Nam nhờ đấu thầu điện tử. Song, đây cũng chính là điểm yếu đối với các nhà thầu bởi thói quen sử dụng hình thức đấu thầu truyền thống, thủ công. Doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải đối mặt với không ít thách thức trong thời kỳ quá độ để bắt kịp với phương thức mua sắm công theo xu thế cách mạng công nghiệp 4.0.

Để tận dụng cơ hội và khắc phục thách thức trong lĩnh vực mua sắm công khi gia nhập CPTPP, hiệp hội nhà thầu và các chủ đầu tư, nhà thầu (doanh nghiệp) phải có các giải pháp và kế hoạch đồng bộ.

Theo đó, bên cạnh Luật Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, Nhà nước cần tạo cơ hội cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp tư nhân tham gia vào thị trường mua sắm công, góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế cũng như chống xói mòn cơ sở thuế, thúc đẩy các hộ kinh doanh chuyển thành doanh nghiệp. Nhà nước cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng, hệ thống công nghệ thông tin, nâng cấp hệ thống mạng đấu thầu quốc gia Việt Nam để đáp ứng yêu cầu của một thành viên CPTPP.

Về phía hiệp hội nhà thầu, hiệp hội phải tạo được cơ chế phối kết hợp thường xuyên giữa hiệp hội và các cơ quan nhà nước, các doanh nghiệp. Hiệp hội phải có sự kết nối với các hiệp hội nhà thầu trên thế giới, tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn, hội thảo đáp ứng nhu cầu của các thành viên hiệp hội.

Về phía các chủ đầu tư và nhà thầu, doanh nghiệp Việt Nam cần tận dụng được các động lực từ CPTPP để thúc đẩy cải cách, tạo lập môi trường kinh doanh ngày càng thuận lợi nhằm dễ dàng hiện thực hóa các cơ hội được mở ra từ CPTPP. Để có thể thắng thầu được trong sân chơi CPTPP, các nhà thầu cần phải liên tục đổi mới để nâng cao năng lực, tăng sức cạnh tranh và nghiêm túc, minh bạch hơn trong công tác đấu thầu. Đặc biệt, cần đầu tư cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin với lộ trình thích hợp để đáp ứng yêu cầu tham gia vào hệ thống đấu thầu điện tử.

Bùi Tư