Các đại biểu chia sẻ tại buổi tọa đàm về Khung pháp lý cho thuốc lá thế hệ mới do Báo Pháp luật Việt Nam tổ chức. Ảnh: T.L

Tọa đàm về Khung pháp lý cho thuốc lá thế hệ mới, do Báo Pháp luật Việt Nam tổ chức vừa diễn ra tại Hà Nội, với sự tham gia của hơn 50 đại diện từ các cơ quan, ban, ngành và các chuyên gia trong lĩnh vực công nghiệp, chuyên gia kinh tế và cơ quan báo đài.

Lúng túng trong việc xử lý vi phạm

Chia sẻ tại tọa đàm, các đại biểu cho rằng, toàn bộ tiêu chuẩn Việt Nam về thuốc lá hiện hành đều mới chỉ được áp dụng cho sản phẩm thuốc lá truyền thống. Các mặt hàng thuốc lá thế hệ mới, bao gồm: thuốc lá điện tử và thuốc lá làm nóng hiện chưa được phân loại hàng hóa, chưa có tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật để nhập khẩu.

Tất cả các loại này được “tuồn” về Việt Nam theo đường xách tay, nhập lậu, hầu hết là hàng giá rẻ không kiểm soát được chất lượng từ Trung Quốc. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng đang gặp lúng túng trong việc xử lý vì sản phẩm này chưa xuất hiện trong bất kỳ một văn bản quy phạm pháp luật nào; chỉ gộp chung vào loại hàng hóa do nước ngoài sản xuất, không có hóa đơn chứng minh nguồn gốc xuất xứ. Do đó, việc xử lý chưa sát với hành vi vi phạm.

“Pháp luật cần điều chỉnh theo kịp các hiện tượng nên cần có khái niệm rõ ràng, chính danh để xử lý; cần một khung pháp lý phù hợp cho mặt hàng này để có những mức hình phạt cụ thể và xác đáng cho các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến nó. Ngoài ra, khi xây dựng chính sách thuế, chúng ta cần cân nhắc đến thực trạng thuốc lá thế hệ mới nhập lậu để có thể hỗ trợ tốt nhất cho cuộc chiến với các sản phẩm nhập lậu cũng như các mục tiêu quản lý nhà nước” - ông Nguyễn Kỳ Minh - Phó Chánh văn phòng Tổng cục Quản lý thị trường (Bộ Công thương), đưa ra kiến nghị.

Đồng tình với ý kiến này, bà Trần Tuyết Trang - Vụ Chính sách thuế, Tổng cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết: Thuốc lá điện tử và thuốc lá làm nóng là sản phẩm mới chưa được quy định cụ thể tại các văn bản quy phạm pháp luật cũng như chính sách quản lý của các bộ, ngành. Do đó cần thiết thực hiện nghiên cứu xây dựng ban hành khung chính sách quản lý các loại thuốc lá điện tử, thuốc lá làm nóng tại Việt Nam.

Luật hóa ngay hay chỉ nên thí điểm?

Nói về sự khác biệt giữa 2 dòng sản phẩm thuốc lá điếu truyền thống và thuốc lá thế hệ mới, ông Lê Thành Hưng - Trưởng phòng Tiêu chuẩn nông nghiệp thực phẩm, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, nhiều nghiên cứu đã được tiến hành để đánh giá mối nguy từ các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới và cho thấy các sản phẩm thuốc lá điện tử ít độc hại cho sức khỏe hơn so với thuốc lá điếu.

Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới khi sử dụng thực tế tạo ra rất ít khói, mà chủ yếu là các sol khí, gồm có hơi nước, nicotine... Trong đó, thành phần của sol khí tạo ra khi hút thuốc lá làm nóng và thuốc lá điện tử là thấp hơn về số lượng và nồng độ so với sản phẩm thuốc lá điếu.

Từ sự khác biệt này, đa số các ý kiến cho rằng, cần soạn thảo ngay một khung pháp lý quản lý dòng sản phẩm thế hệ mới để lập lại trật tự thị trường, tách biệt khỏi các quy định quản lý thuốc lá điếu truyền thống hiện nay. Tuy nhiên, đại diện Bộ Y tế kiến nghị tạm thời chưa cho phép nhập khẩu và lưu thông cho đến khi những tác động của thuốc lá điện tử và thuốc lá làm nóng được đánh giá đầy đủ hơn.

Các đại biểu khác thì cho rằng càng cấm thì hàng lậu, hàng kém chất lượng càng tiếp tục hoành hành và gây thất thu cho ngân sách, nhưng ban hành chính sách hay luật hóa ngay thì hơi vội vàng do đây là một sản phẩm còn rất mới với các cơ quan quản lý nhà nước.

Do đó, các ý kiến thống nhất việc nhập khẩu, kinh doanh và phân phối thuốc lá thế hệ mới tại Việt Nam nên sớm cho triển khai thí điểm. Sau thời gian này sẽ có đầy đủ thông tin và cơ sở chính xác để đánh giá tác động kinh tế và xã hội của dòng sản phẩm này cũng như đánh giá mức độ rủi ro của từng sản phẩm. Từ đó sẽ giúp xây dựng một khung pháp lý phù hợp, đảm bảo được tính phổ quát và khả năng áp dụng lâu dài, tương thích với chiến lược quốc gia về giảm thiểu tác hại thuốc lá, bảo vệ nguồn thu của Nhà nước cũng như sức khỏe người tiêu dùng./.

PV