Cần hàng trăm tỷ USD để thực hiện “tham vọng lớn”

Cuối năm 2021, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã tham dự Hội nghị lần thứ 26 các Bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP26). Tại đây, Thủ tướng đã phát đi tuyên bố rằng: Việt Nam mặc dù là nước đang phát triển nhưng sẽ xây dựng và triển khai các biện pháp giảm phát thải khí nhà kính mạnh mẽ hơn nữa bằng nguồn lực của mình, cùng với sự hợp tác và hỗ trợ của cộng đồng quốc tế, cả về tài chính và chuyển giao công nghệ, trong đó có thực hiện các cơ chế theo Thỏa thuận Paris, để đạt mức phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 và để làm được, Chính phủ Việt Nam cũng cam kết chấm dứt sử dụng than trong các nhà máy điện và tham gia nỗ lực chung nhằm ngăn chặn nạn phá rừng.

Toàn cảnh hội thảo giữa Bộ Tài chính và các đối tác thảo luận các vấn đề về tài chính chống biến đổi khí hậu sáng 15/2 tại Bộ Tài chính.

Ngay sau COP26, Việt Nam đã nghiêm túc và nhanh chóng triển khai cam kết của mình thông qua việc thành lập Ban Chỉ đạo Quốc gia triển khai thực hiện cam kết của Việt Nam do Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính làm Trưởng ban.

Tuyên bố này một lần nữa được người đứng đầu Chính phủ Việt Nam khẳng định lại trong buổi làm việc với ông Alok Kumar Sharma, Bộ trưởng Chính phủ Anh, Chủ tịch COP26 vào chiều ngày 14/2 vừa qua.

Bình luận về các mục tiêu của Việt Nam, bà Caroly Turk - Giám đốc quốc gia Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam đã gọi đây là “tham vọng lớn”. Và tất nhiên, để đạt được những mong muốn này cần phải có nguồn lực hết sức lớn.

Bà Caroly Turk chia sẻ, vừa qua WB đã thực hiện phương pháp mô hình hóa để phân tích giải pháp để Chính phủ vừa đạt mục tiêu tăng trưởng lại vừa giảm phát thải cùng lúc mà không bị ảnh hưởng đến nhau. Phương pháp phân tích này chỉ ra rằng, để làm được việc này cần một nguồn lực rất lớn – lên đến hàng trăm tỷ USD. Đây là “gánh nặng lớn” đối với Bộ Tài chính. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, việc mô hình hóa cũng chỉ ra một điểm tích cực là khả năng huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân cho các nhiệm vụ này rất lớn. Thách thức chỉ là làm sao tạo môi trường thông thoáng để khu vực tư nhân có thể đầu tư một cách dễ dàng, ít rủi ro. Điều đó đòi hỏi cần làm rất nhiều việc liên quan đến khu vực tài chính, ngân hàng, thị trường vốn để thúc đẩy sự tham gia đầy đủ của đối tượng này.

Quan trọng là xác định được “cần bao nhiêu”

Chia sẻ về câu chuyện nguồn lực, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Xuân Hà cho biết, Việt Nam rất coi trọng vấn đề tài chính để thực hiện được các mục tiêu chống biến đổi khí hậu, đưa phát thải ròng về 0 vào năm 2050 như đã cam kết. Các chương trình, dự án cụ thể đang được các bộ, cơ quan chức năng của Việt Nam khẩn trương xây dựng và rà soát. Trong quá trình trao đổi làm việc giữa các Bộ, các chương trình dự án lớn cũng đã được bàn thảo để xác định kế hoạch huy động các nguồn vốn từ Chính phủ các nước, tổ chức quốc tế, ngân hàng, khu vực tư nhân,…

“Việc huy động vốn là hết sức quan trọng, trong bối cảnh ngân sách Việt Nam còn eo hẹp thì huy động vốn từ các đơn vị nói trên là hết sức cần thiết. Chúng tôi cũng có phân loại, đối với chương trình dự án thuộc phạm vi hỗ trợ của Chính phủ do Chính phủ trực tiếp triển khai thực hiện. Bên cạnh đó, có những chương trình dự án phải xác định giao cho khu vực tư nhân thực hiện trên tinh thần đảm bảo hệ thống tài chính an toàn, đảm bảo quản lý nợ công bền vững, góp phần tăng trưởng bền vững, ổn định kinh tế vĩ mô, chuyển dịch cơ cấu kinh tế một cách tích cực” – Thứ trưởng Trần Xuân Hà nói.

Sáng 15/2, Bộ Tài chính đã tổ chức cuộc hội thảo bàn tròn với Đặc phái viên về biến đổi khí hậu của Chính phủ Liên hiệp Vương quốc Anh cùng đại diện các đối tác quan trọng của Việt Nam như WB, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) để đặt ra những vấn đề cần giải quyết và cùng thảo luận các giải pháp hữu ích giúp Việt Nam có thể đạt được mục tiêu đề ra.

Xét về tổng thể, các đối tác đều cho rằng, việc quan trọng là xác định được “cần bao nhiêu” để từ đó xây dựng kế hoạch huy động từ các nguồn. Muốn xác định được thì cần nhanh chóng rà soát, hoàn thiện quy hoạch phát triển điện lực quốc gia, thúc đẩy phát triển mạnh các nguồn năng lượng điện tái tạo, chuyển đổi điện than sang năng lượng sạch một cách phù hợp, bền vững, bảo đảm công bằng, công lý. Cùng với đó là xây dựng đủ hành lang pháp lý cần thiết để thực hiện tốt các cam kết đã đưa ra tại COP26, vấn đề còn lại là huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện với nhu cầu tài chính rất lớn.

Bên cạnh đó, một số lĩnh vực cần giảm phát thải như giao thông, nông nghiệp cần phải có sự tham gia của đầu tư công. Việc thiết kế đầu tư cũng phải được nghiên cứu cụ thể để Việt Nam có thể ứng phó được với biến đổi khí hậu một cách hiệu quả, nhất là với việc thay đổi thời tiết, xâm nhập mặn ở đồng bằng sông Cửu Long, xói lở bờ biển và khan hiếm nguồn nước ở nhiều nơi. Đây là những điểm rất quan trọng có thể ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của kinh tế, tăng trưởng.

Các đối tác cũng đưa ra khẳng định sẵn sàng hỗ trợ Chính phủ Việt Nam và đưa ra một số khuyến nghị cụ thể như: Sử dụng quy hoạch hệ thống điện như một công cụ hướng dẫn chính sách và quyết định đầu tư linh hoạt; đẩy nhanh việc sản xuất năng lượng tái tạo; phát triển kịp thời nguồn cung cấp khí thiên nhiên cần thiết để thay thế điện than,…

Về huy động nguồn tài chính của khu vực tư nhân với sự hỗ trợ có mục tiêu của khu vực công, các đối tác cho rằng cần thiết lập các tiêu chí rõ ràng và nhất quán khi cung cấp công khai bảo đảm bao tiêu cho các dự án đầu tư chuyển đổi năng lượng của khu vực tư nhân; thiết lập hệ thống xác nhận và giám sát các dự án đầu tư xanh – nhờ đó có thể khuyến khích các nhà đầu tư tổ chức cung cấp tín dụng xanh và mua trái phiếu xanh. Cùng với đó là tiếp tục cải cách biểu giá điện - đảm bảo các yêu cầu về doanh thu bù đắp được toàn bộ chi phí, đồng thời bảo vệ những người tiêu dùng dễ bị tổn thương nhất.