Hội thảo có sự tham gia đóng góp ý kiến của nhiều đại diện ở địa phương. Ảnh: T.T.
Hội thảo do Vụ NSNN phối hợp với Viện Chiến lược và Chính sách tài chính - Bộ Tài chính tổ chức, tại Hà Nội.
Theo các ý kiến tại hội thảo cho thấy, Việt Nam đã có những thay đổi rất căn bản về phân cấp ngân sách, về phương thức và cách thức (nguồn thu và nhiệm vụ chi), với mục tiêu cốt lõi là tìm nguồn lực tài chính và phân bổ hiệu quả, đảm bảo sự chủ động, sáng tạo của chính quyền trong quản lý ngân sách.
Theo Luật NSNN năm 2015, vấn đề phân cấp ngân sách đã tạo cho các địa phương tự chủ trong điều hành quản lý ngân sách, cũng như sử dụng hợp lý hơn trong nguồn thu và phân chia nhiệm vụ chi, đồng thời tăng cường tính chủ động của địa phương.
Phân cấp quản lý NSNN là nội dung quan trọng trong quản lý NSNN, được thiết kế xây dựng trên nền tảng tổ chức bộ máy nhà nước và các vấn đề kinh tế - xã hội cũng như đòi hỏi yêu cầu quản lý NSSNN trong từng giai đoạn. Do đó, căn cứ vào điều kiện cụ thể của mỗi nước mà có cách thức phân cấp ngân sách khác nhau.
Ở Việt Nam, phân cấp quản lý NSNN được thực hiện từ khá sớm, trong mỗi thời kỳ khác nhau, mức độ phân cấp ngân sách cũng khác nhau. Kể từ khi Luật NSNN năm 1996 được ban hành, việc phân cấp quản lý ngân sách đã tuân thủ theo những nguyên tắc cơ bản và tương đối ổn định, rõ ràng, công khai, minh bạch, đảm bảo tính chủ động của chính quyền các cấp ở địa phương và quản lý tập trung của trung ương.
Cơ chế phân cấp hiện hành đã đảm bảo vai trò, quyền hạn của Quốc hội, Chính phủ và tăng tính chủ động của HĐND các cấp trong việc quyết định dự toán ngân sách, quyết định phân bổ ngân sách và phê chuẩn quyết toán ngân sách; đảm bảo sự chỉ đạo điều hành thống nhất NSNN trong phạm vi cả nước. Đồng thời, đã tạo điều kiện cho các địa phương chủ động thực hiện những nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện nhiệm vụ trọng yếu trong từng thời kỳ.
Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện đã bộc lộ những bất cập về phân cấp ngân sách như: tính tự chủ của địa phương còn hạn chế; diễn biến cơ cấu thu gần đây giảm dần tỷ trọng thu của NSTW khi đầu tư cho các công trình trọng điểm có ý nghĩa then chốt… đặt ra yêu cầu phải có sự điều chỉnh phù hợp.
Đây cũng là yêu cầu được thể hiện trong các nghị quyết của Đảng, Chính phủ để đổi mới cách thức và phân cấp ngân sách, cũng như để NSTW giữ vai trò chủ đạo.
Đại diện đến từ một số địa phương như TP. Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Quảng Nam, Nam Định… đã tham luận tại hội thảo. Nhiều ý kiến nêu những bất cập, vướng mắc trong quá trình thực hiện và kiến nghị giải pháp tháo gỡ./.
Minh Anh
