Cán bộ Chi cục Hải quan Hoành Mô, Quảng Ninh kiểm tra thực tế hàng nhập khẩu. Ảnh: Xuân Hương

Còn hơn 70.000 mặt hàng phải KTCN

Số liệu báo cáo tại hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2019 của Tổng cục Hải quan cho biết, nếu như năm 2015 có 82.698 mặt hàng thuộc diện phải KTCN thì tính đến tháng 3/2019 số lượng này giảm xuống còn 70.087 mặt hàng, giảm 12.600 mặt hàng, được cộng đồng doanh nghiệp (DN) ghi nhận và đánh giá cao.

Điển hình, mặt hàng thép nhập khẩu (NK) trước đây vừa phải kiểm tra chất lượng trước khi thông quan của Bộ Khoa học và Công nghệ, vừa phải xin giấy phép NK của Bộ Công thương thì hiện nay chỉ phải kiểm tra chất lượng sau thông quan và không phải xin giấy phép NK. Đối với những mặt hàng chồng chéo thuộc quản lý của nhiều đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn như hàng hóa vừa phải kiểm dịch vừa kiểm tra chất lượng, hay vừa kiểm dịch vừa kiểm tra an toàn thực phẩm, bộ này đã giao cơ quan kiểm dịch là đơn vị đầu mối thực hiện các loạt hình kiểm tra.

Để nâng cao hiệu quả, hiệu lực hoạt động KTCN, 6 tháng đầu năm 2019, Tổng cục Hải quan trực tiếp tham gia ý kiến hoặc tham gia góp ý bằng văn bản vào các dự án xây dựng văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến công tác quản lý và KTCN do các bộ, ngành xây dựng theo hướng tạo thuận lợi thương mại, giảm thời gian thông quan hàng hóa (22 dự án văn bản pháp luật).

Giữa tháng 5/2019, Tổng cục Hải quan chủ trì, phối hợp với 6 bộ: Y tế, Giao thông vận tải, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Công thương, Khoa học và Công nghệ, Công an, Kế hoạch và Đầu tư tổ chức đợt rà soát pháp luật chuyên ngành, áp mã số HS đối với 5 Danh mục hàng hóa thuộc diện quản lý và KTCN, triển khai nhiệm vụ cải cách hoạt động KTCN, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Quyết định 1254/QĐ-TTg.

Kết quả, rà soát, thống kê cho thấy, hiện có 25 nhóm sản phẩm, hàng hóa (tương đương với 1.012 dòng hàng tính theo mã số HS độ 8 chữ số và tương ứng với 1.501 mặt hàng được chi tiết theo tên hàng cụ thể) còn chồng chéo trong KTCN; cùng lúc phải thực hiện nhiều thủ tục, hình thức trong quản lý KTCN. Trên cơ sở rà soát, Tổng cục Hải quan đã tham mưu trình lãnh đạo Bộ Tài chính có công văn báo cáo Thủ tướng Chính phủ để có hướng chỉ đạo các bộ, ngành tích cực tháo gỡ vướng mắc, chồng chéo trong thủ tục KTCN.

Cắt giảm còn hình thức

Theo ông Âu Anh Tuấn – quyền Cục trưởng Cục Giám sát, quản lý hải quan (Tổng cục Hải quan) cũng cần thẳng thắn nhìn nhận, việc đơn giản KTCN còn hình thức; phía trước còn nhiều việc phải hoàn thành, cần đi vào thực chất hơn với tinh thần tạo thuận lợi cho DN XNK.

Các bộ quản lý chuyên ngành cũng đã thay đổi phương thức kiểm tra, áp dụng quản lý rủi ro trong kiểm tra. Nhiều mặt hàng đã được chuyển thời điểm kiểm tra từ giai đoạn trước thông quan sang sau thông quan; tăng đối tượng được miễn kiểm tra, minh bạch hóa danh mục hàng hóa kèm mã số HS; bãi bỏ những quy định không phù hợp.

Song công tác đơn giản thủ tục KTCN còn nhiều việc phải tăng tốc, khắc phục hạn chế. Đó là, một số vấn đề đã được giao tại nhiều nghị quyết, quyết định của Chính phủ nhưng tiến độ triển khai chậm như việc sửa đổi văn bản pháp luật.

Tồn tại hiện nay là văn bản quy phạm pháp luật quy định về quản lý và KTCN nhiều (355 văn bản), phạm vi quản lý và kiểm tra rộng; vẫn có thể gặp không ít trường hợp quy định chồng chéo một hàng hóa phải thực hiện cùng lúc nhiều thủ tục, chịu nhiều hình thức quản lý, KTCN do nhiều đơn vị cùng một bộ hoặc nhiều bộ quy định. Nhiều mặt hàng chưa có mã số HS, chưa có đầy đủ tiêu chuẩn, quy chuẩn để thực hiện việc kiểm tra. Các địa điểm KTCN tập trung được thành lập hoạt động không hiệu quả. Một số bộ, ngành chậm ban hành các thông tư hướng dẫn hoặc ban hành thông tư không đúng chỉ đạo của Chính phủ gây khó khăn cho DN và các cơ quan liên quan trong quá trình thực hiện.

Trong thời gian tới, Tổng cục Hải quan tiếp tục chủ động, tích cực phối hợp với các bộ, ngành và các đơn vị liên quan phấn đấu hoàn thành rà soát, cắt giảm thực chất 50% số mặt hàng thuộc danh mục mặt hàng KTCN trong năm 2019; tập trung một đầu mối duy nhất thực hiện thủ tục KTCN đối với một sản phẩm, hàng hóa; minh bạch về danh mục mặt hàng KTCN kèm mã số HS ở cấp độ chi tiết; có quy chuẩn, tiêu chuẩn kiểm tra.

Đồng thời, Tổng cục Hải quan phối hợp với các bộ, ngành hoàn thiện việc sửa đổi các văn bản về quản lý và kiểm tra chuyên ngành theo đúng chỉ đạo của Chính phủ; tổ chức triển khai nghị định quy định về thực hiện Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN và KTCN đối với hàng hóa XNK ngay khi được Thủ tướng Chính phủ ban hành. Ngành Hải quan đang xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ nghị quyết quy định về thực hiện thí điểm bảo lãnh thông quan; đề án quản lý hoạt động thương mại điện tử đối với hàng hóa XNK và tổ chức triển khai sau khi các đề án được phê duyệt; hoàn thiện Cổng thông tin thương mại quốc gia.

Hải Linh