Cán bộ Hải quan Hà Nội kiểm tra thực tế hàng hóa thuộc diện phải kiểm tra chuyên ngành. Ảnh: Hải Anh

Mặc dù vậy, vấn đề hiện nay là danh mục hàng hóa thuộc diện quản lý và KTCN kèm mã số HS (mã số hàng hóa) chậm được ban hành, nên đã gây khó cho cơ quan hải quan trong quá trình thực hiện thủ tục thông quan.

7 bộ hoàn thành mục tiêu

Có thể nói rằng, đạt được 91% mục tiêu Quyết định 2026/QĐ-TTg đề ra có sự nỗ lực chung của các bộ, ngành trong thời gian qua. Ông Ngô Minh Hải, Phó Cục trưởng Cục Giám sát quản lý về hải quan, Tổng cục Hải quan cho hay, được sự chỉ đạo của Chính phủ, tháng 4/2017, Bộ Tài chính đã giao cho ngành Hải quan phối hợp với các đơn vị chuyên môn của các bộ, ngành tổ chức rà soát những vướng mắc, bất cập trong công tác KTCN. Theo đó, các đơn vị đã tập trung rà soát các mặt hàng xuất khẩu, nhập khẩu phải chịu nhiều hình thức quản lý, kiểm tra do nhiều bộ, ngành quản lý trước thông quan (các mặt hàng chồng chéo).

Đến nay, đã có 7 bộ ngành hoàn thành nhiệm vụ được giao, như: Bộ Công thương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Khoa học công nghệ (KHCN), Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Xây dựng.

Ngoài ra, Bộ Nông nghiệp phát triển và nông thôn (NNPTNT) được giao sửa đổi, bổ sung nhiều văn bản nhất (49 văn bản) đã sửa đổi, bổ sung được 48 văn bản và 1 văn bản còn lại đang trong kế hoạch sửa đổi, bổ sung để phù hợp với Nghị định 15/2018/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành (ngày 2/2/2018) hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm.

Bên cạnh đó, một số mặt hàng phải kiểm tra chất lượng đã được cắt giảm như: Bộ NNPTNT đã ban hành danh mục hàng hóa nhóm 2 tại Thông tư 28/2017/TT-BNNPTNT. Theo đó, nhiều mặt hàng được cắt giảm như nhóm hàng máy móc thiết bị nông nghiệp; chỉ rõ thời hạn kiểm tra cho từng nhóm hàng.

Bộ Công thương được giao sửa đổi, bổ sung 10 văn bản. Đến nay Bộ Công thương đã sửa đổi, bổ sung tất cả các văn bản này, nhưng trong đó 1 văn bản chỉ mới đáp ứng được một kiến nghị và hiện văn bản này đang trong kế hoạch sửa đổi, bổ sung để phù hợp với dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định 132/2008/NĐ-CP hướng dẫn Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Bộ KHCN đã ban hành Thông tư số 07/2017/TT-BKHCN cho phép cắt giảm hơn 90% mặt hàng phải kiểm tra chất lượng trước khi thông quan.

Cùng với đó, các bộ, ngành đã trình Chính phủ ban hành Nghị định 15/2018/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số Điều của Luật An toàn thực phẩm. Theo Bộ Y tế, áp dụng Nghị định 15/2018/NĐ-CP ước tính thủ tục hành chính giảm từ 90 đến 95%; trong đó thủ tục kiểm tra về thực phẩm nhập khẩu giảm 95%.

34% danh mục hàng hóa KTCN chưa có tiêu chuẩn

Mặc dù số lượng văn bản được các bộ ngành sửa đổi, bổ sung ban hành đạt 91% mục tiêu nêu tại Quyết định 2026/QĐ-TTg, nhưng vấn đề gây khó hiện nay là danh mục hàng hóa thuộc diện quản lý và KTCN kèm mã số HS chậm được ban hành.

Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, đến tháng 12/2017, các bộ, ngành đã ban hành được 137 danh mục, còn 41 danh mục chưa được ban hành (chiếm 34%). Trên thực tế, một số danh mục đã ban hành nhưng không kèm mã số HS, hoặc đã có mã số HS nhưng chưa phù hợp với Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam (ban hành kèm Thông tư 65/2017/TT-BTC). Hiện nay, Bộ NNPTNT ban hành được nhiều danh mục nhất (68 danh mục với 64/68 danh mục đã có mã số HS và có tới 60/64 danh mục ban hành kèm mã số HS phù hợp với Danh mục hàng hóa xuất nhẩu khẩu Việt Nam.

Theo ông Ngô Minh Hải, tỷ lệ danh mục hàng hóa phải KTCN chưa có tiêu chuẩn, quy chuẩn đã giảm từ 51% xuống còn 34%, nhưng tỷ lệ này vẫn còn cao làm khó cho cơ quan hải quan và doanh nghiệp (DN). Cơ quan hải quan không có căn cứ để kiểm tra hàng hóa, còn DN cũng không có căn cứ chính xác để khai báo, làm thủ tục xuất nhập khẩu.

Ông Ngô Minh Hải đơn cử, trong quá trình thực thi Nghị định 15/2018/NĐ-CP, do Bộ NNPTNT chưa cung cấp cho cơ quan hải quan danh sách quốc gia, vùng lãnh thổ và tổ chức, cá nhân được xuất khẩu các sản phẩm liên quan đến an toàn vệ sinh thực phẩm vào Việt Nam, đã khiến cơ quan hải quan không có căn cứ kiểm tra và ra quyết định thông quan hàng hóa.

Ông cũng cho biết, trong thời gian tới, Tổng cục Hải quan sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị chuyên môn của các bộ, ngành tập trung rà soát và ban hành danh mục hàng hóa thuộc đối tượng phải KTCN trước thông quan theo hướng dẫn chi tiết tên hàng, kèm mã số HS; có tiêu chuẩn, quy chuẩn cụ thể để kiểm tra.

Trịnh Hải - Hoàng Yến