Đại diện lãnh đạo KBNN Việt Nam, Phó Tổng giám đốc Trần Thị Huệ phát biểu khai mạc hội thảo về “Đẩy mạnh cải cách quản lý ngân quỹ”.

KBNN Việt Nam với vai trò là nước chủ nhà đồng tổ chức sự kiện này đã đưa ra những kinh nghiệm nhằm giúp cho công tác quản lý ngân quỹ thời gian tới ngày càng được nâng cao.

Áp dụng nhiều biện pháp tiên tiến

Bà Trần Thị Huệ, Phó Tổng Giám đốc KBNN cho biết, quản lý NQNN là 1 trong 4 chức năng cơ bản của KBNN theo quy định tại Quyết định số 26/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Từ năm 2016, khung pháp lý của công tác quản lý NQNN được hoàn thiện và điều chỉnh ở mức độ cao (Luật Ngân sách nhà nước (NSNN) 2015, Luật Quản lý nợ công, Nghị định 24/2016/NĐ-CP của Chính phủ...), cùng các thông tư, quyết định của Bộ Tài chính hướng dẫn, công tác quản lý NQNN được bài bản, khoa học, minh bạch, phù hợp với thực tiễn Việt Nam và thông lệ quốc tế.

Theo thông lệ quốc tế, hoạt động quản lý NQNN gồm 4 nội dung: Xây dựng và hoàn thành hệ thống tài khoản thanh toán tập trung (TSA), phát triển hệ thống dự báo luồng tiền, đầu tư ngân quỹ, quản lý rủi ro ngân quỹ. Hiện nay, xu hướng quản lý ngân quỹ đang chuyển dần từ truyền thống (trên cơ sở dự báo dài hạn năm, quý, tháng) sang hướng hiện đại (trên cơ sở dự báo ngắn hạn hơn theo ngày, tuần) với các hình thức đầu tư ngân quỹ hiện đại hơn, tham gia sâu hơn vào thị trường tài chính, tiền tệ như hoạt động mua lại có kỳ hạn trái phiếu chính phủ, đầu tư qua đêm. Đây cũng là những bước đệm quan trọng, là xu thế phát triển trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp số 4.0.

Triển khai các quy định hiện hành, KBNN đã xây dựng các công cụ và quy trình nghiệp vụ phục vụ quản lý NQNN theo mục tiêu an toàn và hiệu quả theo hướng điện tử hóa.

Cụ thể, KBNN đã thiết lập hệ thống tài khoản thanh toán tập trung tại Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và các ngân hàng thương mại (NHTM), phù hợp với thông lệ quốc tế và điều kiện thực tế của Việt Nam. Trên cơ sở này, KBNN đã triển khai hệ thống thanh toán điện tử tập trung với các hệ thống ngân hàng (thanh toán điện tử liên ngân hàng với NHNN và thanh toán song phương điện tử với các hệ thống NHTM), đảm bảo tập trung nhanh nguồn thu, thanh toán, chi trả chính xác, kịp thời các khoản chi của NSNN. Bên cạnh đó, việc triển khai hệ thống thanh toán điện tử tập trung với các hệ thống ngân hàng cũng giúp tập trung NQNN về trung ương nhanh hơn để điều hành thanh khoản chung trong toàn hệ thống.

Song song với đó, công tác dự báo luồng tiền trong quản lý NQNN (bao gồm dự báo thu, chi NQNN) và xây dựng phương án điều hành NQNN đã được KBNN triển khai với mức độ chính xác ngày càng được nâng cao, phản ánh gần sát với biến động thực tế. Kết quả dự báo và phương án điều hành NQNN một mặt là cơ sở để KBNN thực hiện các nghiệp vụ sử dụng NQNN tạm thời nhàn rỗi hoặc vay bù đắp NQNN tạm thời thiếu hụt theo chế độ quy định, từ đó, giúp đảm bảo thanh khoản của NQNN trong mọi thời điểm (kể cả những thời điểm căng thẳng của NSNN vào cuối năm). Mặt khác, các thông tin này cũng được KBNN cung cấp, chia sẻ với NHNN theo chế độ quy định, hỗ trợ cho việc quản lý lượng tiền lưu thông trong nền kinh tế và kiểm soát lạm phát của NHNN. Đây là một trong những cơ sở quan trọng cho sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ của Bộ Tài chính và NHNN, góp phần vào sự ổn định chung của cả nền kinh tế.

Ngoài ra, thông qua việc sử dụng NQNN tạm thời nhàn rỗi, đặc biệt là việc tạm ứng NQNN cho NSNN, KBNN đã hỗ trợ kịp thời cho NSNN khi nguồn thu chưa được tập trung kịp, từ đó luôn đảm bảo khả năng thanh toán, chi trả của NSNN mọi lúc, mọi nơi và đặc biệt đã tiết kiệm được một lượng kinh phí đáng kể cho NSNN khi không phải thực hiện vay nợ với kỳ hạn dài, lãi suất cao.

Trong công tác quản lý ngoại tệ, khi phát sinh các khoản thu NSNN bằng ngoại tệ, KBNN đã chủ động phối hợp với NHNN bán số ngoại tệ chưa có nhu cầu sử dụng để vừa giúp NHNN thực hiện tốt chức năng quản lý ngoại hối, vừa tăng cường số dư quỹ dự trữ ngoại hối nhà nước – một công cụ quan trọng để NHNN ổn định tỷ giá hối đoái. Ngược lại, trong trường hợp dự báo thu NQNN bằng ngoại tệ có khả năng không đáp ứng được nhu cầu chi NQNN bằng ngoại tệ (đặc biệt là các khoản chi trả nợ nước ngoài của Chính phủ), KBNN kịp thời báo cáo Bộ Tài chính để đề nghị NHNN có phương án cân đối, bán ngoại tệ cho NSNN...

Theo bà Huệ, công tác quản lý NQNN của KBNN theo định hướng mới tuy được KBNN triển khai thực hiện mới gần 2 năm, song bước đầu đã mang lại những kết quả rất đáng khích lệ, góp phần gắn kết chặt chẽ quản lý ngân sách, quản lý nợ với quản lý ngân quỹ.

Học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm - nâng cao công tác quản lý ngân quỹ

Tại Hội thảo khu vực về “Đẩy mạnh cải cách quản lý ngân quỹ”, ông David Cowen - Giám đốc Văn phòng Xây dựng Năng lực IMF tại Thái Lan cho biết, hội thảo diễn ra trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang chững lại tại một số nơi, theo đó, đòi hỏi những người làm tài chính công phải nâng cao năng lực của mình. Vì thế, mục đích của hội thảo này là cung cấp lý thuyết và thực tiễn về các nghiệp vụ quản lý NQNN hiện đại, trong đó tập trung vào kiến thức, kỹ năng cần thiết để quản lý hiệu quả, đồng thời hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và các công cụ quản lý đảm bảo quản lý ngân quỹ an toàn, hiệu quả. Bên cạnh đó, hội thảo cũng đưa ra cách thức mà các quốc gia có thể đạt được mức hiệu quả cao hơn thông qua việc gắn kết công tác quản lý ngân quỹ với quản lý nợ, để nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực tài chính nhà nước.

Đồng thời, ông David Cowen cũng tái khẳng định và bổ sung thêm tầm quan trọng của công tác quản lý NQNN trong thời đại công nghệ điện tử/công nghệ số ngày nay không thể tách rời với mỗi nhà nước trong nền kinh tế vĩ mô.

Về phía Việt Nam, bà Huệ cũng cho biết, việc phối hợp tổ chức hội thảo là cơ hội vô cùng ý nghĩa, một mặt giúp cho các cán bộ của KBNN Việt Nam có thể học hỏi, trao đổi kinh nghiệm với các nước tham dự và các chuyên gia quốc tế về hoạt động và nghiệp vụ quản lý ngân quỹ, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm, những định hướng có thể áp dụng vào công tác cải cách và hiện đại hóa KBNN, mặt khác còn nhằm mục đích giới thiệu, chia sẻ thành quả phát triển của KBNN Việt Nam trong lộ trình thực hiện chiến lược phát triển KBNN Việt Nam tiến tới xây dựng một kho bạc điện tử/kho bạc số trong thời gian tới.

Vân Hà