Hai bên về cơ bản đã đạt được sự đồng thuận về cắt giảm thâm hụt thương mại. Ảnh minh họa.
6 bản ghi nhớ về những vấn đề cốt lõi
Theo các nguồn tin thân thuộc với quá trình đàm phán, hiện nay Mỹ - Trung đã bắt đầu các thỏa thuận cơ bản về nguyên tắc đối với các vấn đề gai góc nhất trong tranh chấp thương mại, tạo ra sự đột phá quan trọng nhất để kết thúc cuộc chiến thương mại đã kéo dài 7 tháng.
Hai nền kinh tế lớn nhất đã “ăn miếng trả miếng” khi áp thuế nhập khẩu đối với hàng trăm tỷ đô la hàng hóa của nhau, làm chậm lại nền kinh tế thế giới, méo mó chuỗi cung ứng toàn cầu và ngưng trệ quá trình sản xuất.
Khi các quan chức hai nước tổ chức các cuộc thảo luận vào thứ sáu và thứ bảy tuần trước tại Washington, họ vẫn còn ở rất xa các yêu cầu của Chính phủ Tổng thống Mỹ Donald Trump về các thay đổi cơ cấu của nền kinh tế Trung Quốc.
Nhưng một khái quát cơ bản mà có thể đưa đến một thỏa thuận đang dần xuất hiện tại các cuộc thảo luận, khi hai bên đã thúc đẩy cho một thỏa thuận vào ngày 1/3 - ngày kết thúc của thời kỳ 90 ngày hòa hoãn do Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đạt được tại cuộc gặp ở Argentina hồi cuối năm ngoái.
Theo các nguồn tin đáng tin cậy, các nhà đàm phán đang dự thảo 6 bản ghi nhớ về các vấn đề có tính cơ cấu bao gồm: cưỡng bức chuyển giao công nghệ và tin tặc, sở hữu trí tuệ, dịch vụ, tiền tệ, nông nghiệp và các rào cản thương mại phi thuế quan.
Tại các cuộc họp của quan chức hai phía cách đây hai tuần ở Bắc Kinh, hai bên đã trao đổi văn bản và thảo luận về các nghĩa vụ cơ bản. Các cuộc họp được đánh giá đã trở thành một cuộc đàm phán thương mại đích thực.
Cơ bản đã đạt được sự đồng thuận về cắt giảm thâm hụt thương mại
Các bản ghi nhớ bao quát các vấn đề phức tạp nhất tác động đến quan hệ thương mại của hai quốc gia, và theo Mỹ, là để chấm dứt các thực tiễn khiến Tổng thống Donald Trump quyết định đơn phương áp thuế nhập khẩu đối với hàng hóa Trung Quốc.
Một nguồn tin cũng vẫn cảnh báo rằng, các cuộc thảo luận có thể kết thúc trong thất bại. Nhưng các thỏa thuận tại các bản ghi nhớ là một bước quan trọng để Trung Quốc ký kết về các nguyên tắc chung và các cam kết cụ thể về các vấn đề mấu chốt.
Một số nguồn từ chính phủ Trung Quốc cho Hãng Reuters biết, hai nước về cơ bản đã đạt được một sự đồng thuận về giảm thâm hụt thương mại, mặc dù vẫn còn các khác biệt đối với “các yêu cầu chốt” của mỗi bên mà họ đang tìm cách thu hẹp.
“Có thể hiện nay chúng tôi đang trong giai đoạn nước rút, hai đoàn đàm phán đang làm việc để hướng tới mục tiêu đạt được thỏa thuận vào thời hạn chót, nhưng một số vấn đề vẫn đang quá phức tạp để tháo gỡ” - một quan chức Trung Quốc khẳng định.
Mỹ đã cáo buộc Trung Quốc cưỡng ép các công ty Mỹ kinh doanh tại đây chia sẻ công nghệ của họ với các đối tác địa phương và chuyển giao các bí mật về sở hữu trí tuệ; trong khi Trung Quốc phủ nhận tham gia vào các thông lệ như vậy.
Phía Mỹ cũng phản đối các hàng rào phi thuế quan của Trung Quốc, bao gồm trợ cấp công nghiệp, các quy chế, thủ tục cấp phép kinh doanh, chuẩn mực sản phẩm và các thông lệ khác, khiến hàng hóa của Mỹ không vào được Trung Quốc hoặc tạo các lợi thế cạnh tranh không công bằng cho doanh nghiệp nội địa.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin đã yêu cầu Trung Quốc mở cửa thị trường dịch vụ tài chính cho các công ty nước ngoài, bao gồm hai nhà thẻ khổng lồ là Visa và MasterCard, vốn đang phải chờ đợi Trung Quốc thực hiện lời hứa cho phép hoạt động.
Về tiền tệ, các quan chức Mỹ, và đích thân Bộ trưởng Mnuchin, đã cảnh báo Trung Quốc về việc phá giá đồng Nhân dân tệ để dành lợi thế cạnh tranh sau khi đồng tiền này đã yếu đi một cách nghiêm trọng so với đồng đô la Mỹ vào hồi cuối năm ngoái, một phần để đối phó với chính sách thuế quan của ông Trump.
Hai bên đã thảo luận về cơ chế thực thi thỏa thuận. Như hãng tin Reuters đã thông báo tháng trước, Mỹ đã yêu cầu một cơ chế xem xét thường xuyên đối với tiến trình cải cách thương mại đã cam kết của Trung Quốc; và có thể tái thiết lập thuế quan nếu thấy rằng Bắc Kinh vi phạm thỏa thuận.
Hai bên cũng đang tìm kiếm một danh sách 10 điểm mà Bắc Kinh có thể giảm thặng dư thương mại với Hoa Kỳ, bao gồm mua sản phẩm nông nghiệp, năng lượng và các hàng hóa khác như sản phẩm bán dẫn.
Đồng hồ đang điểm
Thời gian còn rất ít để tiến tới kỳ hạn ngày 1/3 để tranh chấp được giải quyết, hoặc để thấy thuế quan đối với 200 tỷ đô la hàng hóa Trung Quốc được tăng từ 10% lên 25%. Thứ tư tuần này, Tổng thống Trump đã nói, ông nghĩ rằng Trung Quốc có động cơ để hành động một cách nhanh chóng. “Tôi nghĩ họ đang cố để hành động nhanh chóng sao cho điều đó không xảy ra” - Tổng thống Mỹ đã tuyên bố như vậy với báo chí tại Phòng Bầu dục, mặc dù không bác bỏ khả năng lùi thời hạn.
Các quan chức cấp chuyên viên đã tổ chức các cuộc thảo luận tại Washington vào Thứ ba và Thứ tư tuần này; đồng thời tham gia vào cuộc đàm phán cấp cao Thứ năm giữa Bộ trưởng Thương mại Mỹ Robert Lighthizer và Phó Thủ tướng Trung Quốc Lưu Hạc.
Một quan chức chính phủ Trung Quốc tiết lộ, kéo dài thời hạn ngưng chiến là một phương án, mặc dù hai bên cố đạt được thỏa thuận trước ngày 1/3, và một sự gia hạn nếu có sẽ cũng không quá dài. Có khả năng các cuộc thảo luận chuyên viên sẽ không giải quyết được mọi khác biệt; và các quyết định cuối cùng sẽ phụ thuộc vào hai trưởng đoàn./.
Nguyễn Thịnh (Theo Taboola CNBN)
