Việc phát hành TPCP nhận nợ với BHXH đảm bảo cân đối NSNN, an toàn nợ công giai đoạn 2018 - 2020.

Chiều 26/5, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình dự thảo Nghị quyết về xử lý một số vấn đề phát sinh trong điều hành ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2017 và dự toán NSNN năm 2018. Tính lãi từ thời điểm 1/1/2016 Tờ trình của Chính phủ đã đề cập đến việc phát hành TPCP nhận nợ với Quỹ BHXH để đóng BHXH cho người lao động có thời gian làm việc trong khu vực nhà nước trước ngày 1/1/1995. Hàng năm, Nhà nước chuyển từ ngân sách một khoản kinh phí vào Quỹ BHXH bắt buộc, để đóng BHXH cho thời gian làm việc trước ngày 1/1/1995 đối với người lao động có thời gian làm việc trong khu vực nhà nước trước ngày 1/1/1995. Sau khi làm việc thống nhất với BHXH Việt Nam, Chính phủ đã có Báo cáo số 480/BC-CP ngày 9/10/2015 trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH), trong đó xác định nghĩa vụ của NSNN đối với Quỹ BHXH bắt buộc liên quan đến khoản đóng BHXH cho người lao động có thời gian làm việc trong khu vực nhà nước trước năm 1995 là 22.090 tỷ đồng. Theo Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng, trong dự toán NSNN năm 2016 - 2017 chưa bố trí để xử lý khoản nợ 22.090 tỷ đồng nêu trên. Lý do là hiện tại hàng năm Quỹ BHXH đều có kết dư; nếu NSNN bố trí chuyển 22.090 tỷ đồng vào quỹ thì cũng được BHXH Việt Nam sử dụng để đầu tư mua TPCP. Tuy nhiên, để xử lý dứt điểm vấn đề này, Chính phủ đã trình UBTVQH lộ trình trả nợ 22.090 tỷ đồng theo hình thức phát hành TPCP nhận nợ với Quỹ BHXH bắt buộc (trong đó: năm 2018 khoảng 6.000 tỷ đồng, năm 2019 khoảng 7.000 tỷ đồng và năm 2020 khoảng 9.090 tỷ đồng). Đồng thời, NSNN sẽ phải tính và trả lãi phát sinh đối với khoản nợ Quỹ BHXH bắt buộc nêu trên từ ngày 1/1/2016 (thời điểm xác nhận nghĩa vụ của NSNN đối với quỹ theo Nghị quyết số 1083/2015/UBTVQH13 (Nghị quyết 1083) của UBTVQH). Tôi đồng ý quan điểm phải tính lãi từ khi Nghị quyết 1083 của QH có hiệu lực từ 1/1/2016 và Chính phủ nhận nợ chính thức theo 3 năm. ĐB Đỗ Văn Sinh Đối với những lo ngại ảnh hưởng tới nợ công, Chính phủ khẳng định: “Việc phát hành TPCP nhận nợ với BHXH đảm bảo cân đối NSNN, an toàn nợ công giai đoạn 2018 - 2020; ngân sách trung ương tăng chi trả nợ lãi trong 2 năm 2019 - 2020 khoảng 1,3 nghìn tỷ đồng; nợ công giai đoạn 2018 - 2020 tăng thêm khoảng 0,4% GDP (đến ngày 31/12/ 2017, dư nợ công bằng khoảng 61,4% GDP)”. Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội cho rằng, thực tế những năm qua, cân đối NSNN khó khăn, chưa thực hiện chuyển kinh phí từ NSNN hàng năm vào Quỹ BHXH để đóng BHXH như quy định của Luật BHXH và nghị quyết của UBTVQH, làm ảnh hưởng đến Quỹ BHXH, đồng thời không phản ánh hết các khoản NSNN còn nợ, chưa tính đủ nợ công. Vì vậy, để xử lý dứt điểm vấn đề này, Ủy ban Tài chính - Ngân sách nhất trí với đề nghị của Chính phủ, phát hành trái phiếu nhận nợ nhằm minh bạch khoản nợ, góp phần bảo đảm an toàn Quỹ BHXH. ĐB đồng tình với phương án của Chính phủ Theo đại biểu (ĐB) Bùi Sỹ Lợi (Thanh Hóa), khoản nợ 22.090 tỷ đồng lẽ ra phải trả nợ cả gốc, cả lãi từ ngày 1/1/1995. Tuy nhiên, xuất phát từ Nghị quyết 1083 của UBTVQH, đã quyết định không đòi khoản nợ này vì chúng ta đang khó khăn về ngân sách nên tính lãi từ ngày 1/1/2016 là “hoàn toàn đúng với tinh thần Nghị quyết 1083”. “Chúng tôi thấy phương án trình của Chính phủ là hoàn toàn chính xác và đảm bảo được nguyên tắc và đúng theo quy định nghị quyết của UBTVQH”, ông Bùi Sỹ Lợi nói. ĐB Đỗ Văn Sinh (Quảng Trị), nguyên Phó Tổng giám đốc BHXH Việt Nam cho biết, theo quy định từ 1/1/1995 Quỹ BHXH hình thành độc lập với NSNN. Tất cả những người đang hưởng các chế độ lương hưu, trợ cấp từ trước ngày 1/1/1995 thì vẫn do Nhà nước chi trả. Lúc đó có khoảng 1.850.000 người và đến thời điểm này còn khoảng 1,2 triệu người. NSNN năm 2017 vẫn phải chuyển 44 nghìn tỷ đồng để hệ thống BHXH Việt Nam chi trả cho khoảng 1,2 triệu người này. “Tôi đồng ý quan điểm phải tính lãi từ khi Nghị quyết 1083 của QH có hiệu lực từ 1/1/2016 và Chính phủ nhận nợ chính thức theo 3 năm”, ĐB Đỗ Văn Sinh nói. Giải trình làm rõ thêm, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cho biết, UBTVQH đã ban hành Nghị quyết 1083. Sở dĩ, thời điểm thực hiện từ 1/1/2016 một phần vì trong giai đoạn vừa qua ngân sách có khó khăn và “nếu chúng ta bố trí cả thì vẫn được, nhưng chúng ta ưu tiên cho các mục tiêu khác, nhất là đầu tư, chi về an sinh xã hội”. “Với tinh thần đó, xin Quốc hội thống nhất việc chúng ta nhận lãi từ ngày 1/1/2016 khi Nghị quyết 1083 của UBTVQH có hiệu lực, còn chúng tôi đã có cách tính, Ủy ban Tài chính - Ngân sách đã tham gia, chúng ta phân chia lộ trình như vậy, trong dự toán 2017 - 2018 chưa tính lãi khoản này, còn xin phát hành trái phiếu giai đoạn 2019 - 2020, nếu có điều kiện sẽ bố trí trả nợ lãi luôn. Nếu vẫn ưu tiên cho đầu tư, cho làm lương, để khoản này lại thì nhập gốc để trái phiếu hóa. Chúng tôi xin phương án mở như vậy”, người đứng đầu ngành Tài chính đề xuất.

Minh Anh