Ngành Tài chính nỗ lực phấn đấu đạt mục tiêu thu ngân sách.

Đây là đánh giá của đại biểu Lê Thanh Vân, Ủy viên thường trực Ủy ban Tài chính ngân sách (UBTCNS) Quốc hội trong cuộc trao đổi với phóng viên TBTCVN bên lề phiên họp ngày 9/11.

PV: Tại kỳ họp này, ông và nhiều đại biểu Quốc hội đã có những ý kiến đánh giá, đóng góp tâm huyết về lĩnh vực tài chính ngân sách. Ngày 8/11, Thủ tướng đã ban hành chỉ thị về việc chấn chỉnh, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong chấp hành pháp luật về NSNN. Ông nhận định thế nào về việc này?

Đại biểu Lê Thanh Vân: Từ năm 2017, chúng ta bắt đầu thực hiện Luật NSNN mới, trước đó là Luật Đầu tư công có hiệu lực năm 2015. Tuy nhiên, sau thời gian thực hiện các quy định mới, những vi phạm trong lĩnh vực tài chính ngân sách vẫn còn. Ở nhiều nơi, nhiều cấp chấp hành không nghiêm, cả ở nhiệm vụ thu và chi ngân sách. Điều này thể hiện qua các báo cáo của Chính phủ cũng như báo cáo thẩm tra của UBTCNS. Trong khi đó, ngân sách của chúng ta còn eo hẹp, nhiệm vụ chi thì nhiều, nhu cầu đầu tư phát triển lớn.

Đại biểu Lê Thanh Vân

Chính phủ đã sớm nhìn ra vấn đề này và trình Quốc hội các giải pháp. Đồng thời, để những vi phạm kỷ luật, kỷ cương ngân sách được uốn nắn kịp thời, chỉ thị của Thủ tướng ra lúc này rất đúng lúc.

Tại chỉ thị của Thủ tướng, 7 nội dung chính được nêu đều là những vấn đề cấp bách như: tăng cường các giải pháp thực hiện nhiệm vụ thu; siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong chi ngân sách; xử lý nghiêm các vi phạm quy định của Luật NSNN; xử lý trách nhiệm cá nhân, tập thể và nhất là người đứng đầu…

Năm 2017 vừa qua, tôi đánh giá kỷ luật chi ngân sách được thực hiện khá tốt. Điều này đã giúp bội chi ngân sách giảm rất tích cực, đảm bảo mức trần Quốc hội cho phép. Tuy nhiên, những vi phạm trong chi ngân sách vẫn còn diễn ra. Bây giờ đã là hơn nửa nhiệm kỳ, hơn lúc nào hết, kỷ luật ngân sách phải được siết chặt, xử lý nghiêm các vi phạm. Tôi kỳ vọng với những giải pháp nêu ra trong chỉ thị, kỷ luật trong thu chi ngân sách sẽ có sự thay đổi tích cực hơn, các quy định trong Luật NSNN được thực thi nghiêm túc. Có như vậy, chúng ta mới đạt được các mục tiêu, đảm bảo an toàn cho nền tài chính quốc gia.

PV: Vừa qua, đánh giá việc thực hiện kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm (2016 - 2020), chúng ta dự báo thu có khả năng không đạt kế hoạch do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân quan trọng là chậm điều chỉnh chính sách thu. Theo ông, nên xử lý vấn đề này như thế nào?

Đại biểu Lê Thanh Vân: Việc thu theo kế hoạch 5 năm có thể không đạt là do nhiều nguyên nhân, cả khách quan và chủ quan, nên chúng ta phải có sự điều chỉnh. Thực tế, kế hoạch tài chính 5 năm hay đầu tư công trung hạn là kế hoạch định hướng, không phải một lộ trình cứng với nguồn lực có sẵn trong tay. Mặc dù chúng ta ước tính thu ngân sách từng này, nhưng có thể gặp phải những trở ngại khách quan mà thu không đạt, vì thu còn lệ thuộc nhiều yếu tố.

Vừa qua, nguồn thu từ cả ba khu vực kinh tế chính là khu vực doanh nghiệp nhà nước (DNNN), khu vực kinh tế tư nhân và FDI (vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài) đều không đạt. Thực tế, nếu sản xuất kinh doanh tốt, ngân sách mới có nguồn thu. Tuy nhiên, vừa qua có thể do nhiều khó khăn nên dù tăng trưởng kinh tế đạt mục tiêu mà thu ngân sách vẫn không đảm bảo. Ngoài ra, còn có thể do tác động từ tình hình kinh tế, thị trường thế giới, do cơ cấu các ngành kinh tế của chúng ta phát triển không đồng đều. Do đó, điều quan trọng lúc này là làm sao đảm bảo cân đối thu chi, cân đối kế hoạch hàng năm. Vì vậy, tôi cho rằng đây là lúc chúng ta phải nhận diện lại tình hình để đánh giá sát sao hơn và điều chỉnh các mục tiêu cho phù hợp.

PV: Một trong những yêu cầu được Thủ tướng nêu rõ là kế hoạch đầu tư phải gắn với nguồn lực. Về yêu cầu này, ý kiến của ông ra sao?

Đại biểu Lê Thanh Vân: Nguyên tắc này rất đúng đắn, không có gì phải bàn. Chừng nào có nguồn lực chúng ta mới có thể bàn đến chuyện chi. Cũng như lên kế hoạch xây một ngôi nhà phải tính toán có đủ tiền để hoàn thành hay không, chứ không thể xây lên hàng gạch rồi để đó chờ có tiền. Nếu chưa xác định được nguồn thu, kể cả chuyện đi vay, thì không thể bàn đến chuyện đầu tư. Rõ ràng, nếu không thực hiện nghiêm nguyên tắc này, chúng ta sẽ lặp lại câu chuyện trước đây là đầu tư công dàn trải, kém hiệu quả, mất khả năng cân đối nguồn, nền tài chính quốc gia sẽ không kiểm soát được.

PV: Dự toán NSNN năm 2019 vừa được Quốc hội phê duyệt có nêu mức bội chi năm tới sẽ còn 3,6%, giảm so với năm 2018. Trong bối cảnh thu chi ngân sách còn khó khăn như hiện nay, ông đánh giá thế nào về mục tiêu này của Chính phủ?

Đại biểu Lê Thanh Vân: Tôi đánh giá rất cao sự nỗ lực, quyết tâm này của Chính phủ. Mặc dù tình hình thu ngân sách còn nhiều khó khăn như chúng ta đã biết, nhiều nguồn thu giảm trong bối cảnh hội nhập, hỗ trợ cho sản xuất kinh doanh; trong khi đó, chúng ta vẫn phải cân đối nguồn để đảm bảo các nhiệm vụ chi quan trọng, cần thiết, cả nhiệm vụ đột xuất lẫn thường xuyên. Tuy nhiên, đặt mục tiêu này cho thấy Chính phủ đang rất quyết tâm, kiên trì, theo đuổi mục tiêu đã đề ra.

Nhìn vào quyết tâm này, tôi tin rằng Chính phủ sẽ đạt được với những giải pháp đồng bộ đã và đang triển khai như là tinh giản bộ máy, giảm chi thường xuyên, tăng cường các giải pháp thực hiện nhiệm vụ thu, cơ cấu lại chi đầu tư… Đặc biệt là việc quản lý sử dụng tài sản công hiệu quả hơn, tích cực hơn, siết chặt kỷ luật, kỷ cương tài chính, đề cao trách nhiệm người đứng đầu. Những giải pháp đó, cùng với sự quyết tâm thể hiện qua chỉ thị của Thủ tướng mới đây, tôi tin rằng dù khó khăn như vậy nhưng chúng ta sẽ hoàn thành nhiệm vụ, đạt được mục tiêu đề ra.

PV: Xin cảm ơn ông!

Hoàng Yến (thực hiện)