Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển phát biểu tại phiên họp sáng 5/4. Ảnh: H.Y

Sáng 5/4, tiếp tục chương trình Hội nghị ĐBQH hoạt động chuyên trách, các đại biểu đã thảo luận về dự án Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV).

Thu hẹp đối tượng hỗ trợ, hạn chế sử dụng ngân sách

Trình bày về một số vấn đề lớn trong tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật hỗ trợ DNNVV, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Nguyễn Hồng Thanh cho biết, tiếp thu các ý kiến đại biểu, dự thảo Luật lần này đã bỏ các quy định liên quan có thể dẫn đến mâu thuẫn, chồng chéo với Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đất đai.

Về Luật thuế thu nhập DN và Luật thuế thu nhập cá nhân, dự thảo Luật cũng bỏ các quy định liên quan đến thuế thu nhập DN, thuế thu nhập cá nhân; không quy định cụ thể mức miễn, giảm cụ thể mà chỉ bổ sung nguyên tắc chung về hỗ trợ thuế thu nhập DN đối với DNNVV, việc quy định mức thuế suất và thời hạn hỗ trợ sẽ được Chính phủ trình Quốc hội sửa đổi, bổ sung trong các luật thuế. Đối với các luật khác, cơ quan thẩm tra và cơ quan soạn thảo đã rà soát để đảm bảo tính thống nhất.

Tiếp thu ý kiến đề nghị hỗ trợ phải có trọng tâm, trọng điểm, phải cụ thể, theo lĩnh vực và cần cân đối nguồn lực để bảo đảm tính khả thi của chính sách, tránh dàn trải, chung chung, dự thảo Luật đã hạn chế sử dụng ngân sách nhà nước và quy định thu hẹp các đối tượng được hỗ trợ, nên tác động đến thu ngân sách nhà nước sẽ không nhiều như cách tiếp cận trong dự thảo Luật đã trình Quốc hội.

Tuy nhiên, để tránh quy định mang tính phân biệt đối xử, dự thảo Luật không quy định việc loại bỏ DN có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và DN có vốn nhà nước tại Điều 2 về đối tượng áp dụng mà chuyển xuống Điều 5 về nguyên tắc “Căn cứ vào điều kiện cụ thể trong từng thời kỳ, Chính phủ quy định nội dung hỗ trợ đối với DN vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và DN có vốn nhà nước”. Dự thảo Luật đã tập trung hỗ trợ DNNVV có tiềm năng phát triển, hướng tới các đối tượng DN khởi nghiệp sáng tạo, DN tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị, DN chuyển đổi từ hộ kinh doanh…

Bổ sung quy định cải cách thủ tục hành chính

Thảo luận về dự án luật này, các đại biểu đều cho rằng, đây là dự án luật quan trọng và được kỳ vọng khi được ban hành, luật sẽ tạo được động lực để các doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, qua đó giải quyết được việc làm, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và thúc đẩy kinh tế phát triển. Tuy nhiên, các đại biểu băn khoăn về tính khả thi của các chính sách hỗ trợ DNNVV trong dự thảo luật.

Theo đại biểu Hoàng Quang Hàm, Ủy viên thường trực Ủy ban Tài chính ngân sách, việc hỗ trợ cho DNNVV phát triển là rất cần thiết. Tuy nhiên, các quy định của dự thảo luật cho DNNVV đều chờ Chính phủ hướng dẫn và chờ sửa luật thuế. Về hỗ trợ tiếp cận tín dụng, dự thảo luật quy định, trong kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội, Chính phủ quyết định các cơ chế, biện pháp khuyến khích và tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng đẩy mạnh cho vay DNNVV. Tuy nhiên, “khuyến khích” như thế nào thì chưa có quy định cụ thể mà còn chung chung.

Ở khía cạnh khác, đại biểu Tôn Thị Ngọc Hạnh cho rằng, hỗ trợ DNNVV phải bằng hình thức gián tiếp chứ không phải là hỗ trợ trực tiếp, tránh cách hiểu “hỗ trợ” là việc cho, tặng hoặc chuyển giao các lợi ích vật chất bằng tiền, tài sản. Theo bà Hạnh, để tạo thuận lợi cho DNNVV phát triển, dự thảo luật cần bổ sung về cải cách thủ tục hành chính. Theo phân tích của đại biểu Tôn Thị Ngọc Hạnh, việc bổ sung quy định này sẽ giúp các DN giảm được các chi phí gia nhập thị trường, chi phí tuân thủ pháp luật, vốn đang là gánh nặng cho DN.

Ngoài ra, để các chính sách hỗ trợ được sử dụng hiệu quả thì dự thảo luật cần bổ sung quy định nghĩa vụ của DNNVV trong việc sử dụng các chính sách hỗ trợ này để ràng buộc trách nhiệm của chính các DN được thụ hưởng chính sách hỗ trợ, đại biểu đề nghị.

Không chỉ hỗ trợ chung cho DNNVV, một số đại biểu cho rằng cần thiết có chính sách hỗ trợ cho DN sử dụng nhiều lao động nữ, chủ DN là nữ, là người khuyết tật, người dân tộc thiểu số, vùng khó khăn…

Hỗ trợ cho nữ chủ doanh nghiệp khó khả thi

Cám ơn và đánh giá cao các ý kiến đóng góp của hơn 25 đại biểu tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Đặng Huy Đông cho biết từng ý kiến của đại biểu sẽ được nghiên cứu, cân nhắc để có hướng tiếp thu, giải trình.

Liên quan đến ý kiến đề nghị hỗ trợ cho chủ DN là nữ, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng giải trình băn khoăn của cơ quan soạn thảo là việc ưu đãi cho chủ DN là nữ khó thực thi hiệu quả trên thực tế. Bởi điều này rất dễ dẫn đến việc DN sẽ đổi tên người đại diện từ tên chồng sang vợ, sang tên con gái… để được hưởng ưu đãi. Hay đối với các trường hợp DN tư nhân có hội đồng thành viên, năm nay có lãnh đạo là nữ nhưng có thể năm sau có thể bầu người lãnh đạo khác, không phải là nữ, và ngược lại. Khi đó, các ưu đãi cho DN sẽ phải thay đổi liên tục, không khả thi.

Thứ trưởng Đặng Huy Đông cũng cho biết thêm, theo thống kê của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, có 28% đại diện pháp luật của DN tại Việt Nam là nữ, số DN có nữ là chủ sở hữu chiếm 38%.

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển đồng ý nguyên tắc hỗ trợ theo luật này phải là hỗ trợ gián tiếp, không phải trực tiếp. Để đảm bảo tính khả thi, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra làm rõ thông tin cần bao nhiêu nguồn lực từ ngân sách, để đại biểu yên tâm khi xem xét, quyết định. Các chính sách hỗ trợ phải đảm bảo có trọng tâm, trọng điểm, cân đối được nguồn lực.

Đồng tình việc nên chính sách ưu đãi thuế, nhưng ông Phùng Quốc Hiển đề nghị ưu đãi phải có thời hạn. Đối với tiếp cận hỗ trợ tín dụng, quỹ, phải trên nguyên tắc thị trường, có cơ chế bảo lãnh tín dụng, bù lãi suất, phù hợp với khả năng của ngân sách.

“Chính sách nhiều mà không đi vào cuộc sống, nên phải rút kinh nghiệm. Làm luật phải tính tới nguồn lực, căn cứ pháp lý. Nhà nước chỉ là bà đỡ, là người tạo điều kiện, không phải bao cấp, không xây dựng luật theo tư duy bao cấp. Các quy định phải chặt chẽ, tránh tư tưởng xin cho, tiêu cực”, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh./.

Hoàng Yến