Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp Nguyễn Khắc Định trình bày các báo cáo thẩm tra.

Theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ Lê Vĩnh Tân, việc thành lập thị xã Sa Pa trên cơ sở toàn bộ 681,37 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số 81.857 người và 18 đơn vị hành chính xã, thị trấn của huyện Sa Pa; sắp xếp, sáp nhập và điều chỉnh 18 đơn vị hành chính xã, thị trấn của huyện Sa Pa để thành lập 6 phường và 10 xã thuộc thị xã Sa Pa.

Việc thành lập thị xã Sa Pa nhằm khắc phục những bất cập, khó khăn của huyện Sa Pa hiện nay. Cụ thể là sự quá tải của đô thị Sa Pa kể từ khi tuyến đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai được khai thông từ tháng 9 năm 2014 đến nay đã làm thay đổi cơ bản thị trường khách du lịch đến Sa Pa, đã trở thành khu du lịch đại chúng và là nguyên nhân nảy sinh các vấn đề bất cập về văn minh du lịch, thương mại, nếu không có sự quản lý tốt sẽ rất phức tạp về an ninh trật tự, môi trường.

Trong khi đó, mô hình chính quyền nông thôn của huyện Sa Pa không còn phù hợp trong việc quản lý địa bàn có tốc độ đô thị hoá cao, quy mô kinh tế phát triển nhanh, lượng khách du lịch lớn, nhất là từ khi Khu du lịch quốc gia Sa Pa được Thủ tướng Chính phủ quyết định công nhận. Bên cạnh đó, việc thành lập thị xã Sa Pa góp phần quan trọng trong việc đảm bảo quốc phòng an ninh, đáp ứng yêu cầu bảo vệ chủ quyền quốc gia. Bởi huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai là địa bàn có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh và đã được xác định là địa bàn trọng điểm trên tuyến hành lang biên giới Việt - Trung.

Thẩm tra nội dung này, Chủ nghiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định cho biết, mặc dù Sa Pa chưa đủ 5/5 tiêu chuẩn theo quy định, nhưng do tính chất đặc thù, chỉ riêng Sa Pa có, nên có thể được thành lập thị xã trước khi đạt được những tiêu chuẩn quy định tại Điều 6 của Nghị quyết số 1211. Theo Ủy ban Pháp luật, có thể cho phép được vận dụng trường hợp đặc biệt tại điểm a khoản 2 Điều 31 của Nghị quyết số 1211 để thành lập thị xã Sa Pa như đề nghị và giải trình của Chính phủ.

Đối với tiêu chuẩn, tiêu chí còn thiếu là tỷ lệ % số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã và tỷ lệ hộ nghèo cao hơn so với trung bình của tỉnh, trong Đề án, Báo cáo của Chính phủ và của tỉnh Lào Cai đã đề cập phương án khắc phục cụ thể. Riêng về tiêu chuẩn khu vực đã được phân loại đô thị (loại IV) không trùng khớp với khu vực dự kiến thành lập thị xã, Chính phủ đã lý giải do địa hình của Sa Pa có 449,72km2 diện tích đất rừng (chiếm 66% diện tích tự nhiên của toàn huyện).

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cũng lưu ý, đây là trường hợp rất hãn hữu, đặc thù, đặc biệt nên đề nghị chỉ cho riêng Sa Pa được phép áp dụng quy định này. Đề nghị Chính phủ lưu ý trong quá trình xem xét, xây dựng các đề án khác về địa giới hành chính cần rà soát, quát triệt thật kỹ, tránh tạo tiền lệ cho việc vận dụng quy định này để đề nghị thành lập đơn vị hành chính chưa đạt tiêu chuẩn.

Qua thảo luận, UBTVQH nhất trí với tờ trình của Chính phủ và báo cáo thẩm tra về việc thành lập thị xã Sa Pa với các căn cứ nêu trên. Đồng thời, qua nghe các báo cáo và thảo luận khác, UBTVQH cũng nhất trí với đề nghị của Chính phủ về việc thành lập 4 phường Hoàng Quế, Hồng Phong, Tràng An, Yên Thọ thuộc thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh; việc sắp xếp đơn vị vị hành chính cấp xã, thành lập các phường và thị xã Kinh Môn, tỉnh Hải Dương

H.Y