“Đường găng” tiến độ

Chỉ một tuần sau khi tổ chức roadshow quốc tế giới thiệu Gói thầu TV02 - tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Bộ Xây dựng đã chốt phương án lựa chọn nhà thầu cho loạt gói thầu quan trọng trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư.

Tại công văn số 7617/BXD-KTQLXD gửi Ban quản lý dự án Thăng Long vào cuối tuần trước, Bộ Xây dựng đã thống nhất áp dụng hình thức chỉ định thầu thông thường đối với 4 gói thầu tư vấn liên quan tới công tác lập Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.

Phối cảnh tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam qua khu vực miền Trung. Ảnh tư liệu

Các gói thầu này gồm: Gói thầu TV02 - tư vấn khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi (bao gồm thiết kế kỹ thuật tổng thể và lập hồ sơ mời thầu); gói thầu TV03 - tư vấn giám sát khảo sát giai đoạn chuẩn bị đầu tư; gói thầu TV05 - tư vấn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường và gói thầu BD02 - mua, biên dịch sang tiếng Việt các tiêu chuẩn đường sắt tốc độ cao phục vụ dự án.

Bộ Xây dựng yêu cầu Ban quản lý dự án Thăng Long chịu trách nhiệm toàn diện trước Bộ trưởng Bộ Xây dựng và trước pháp luật về nội dung báo cáo, đề xuất; đồng thời khẩn trương triển khai công tác lựa chọn nhà thầu, bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả của dự án theo chỉ đạo của Chính phủ.

“Trong trường hợp phát sinh nguy cơ chậm tiến độ, Ban quản lý dự án Thăng Long phải kịp thời báo cáo Bộ Xây dựng để đề xuất giải pháp xử lý phù hợp với thực tiễn triển khai và yêu cầu tiến độ của dự án theo Nghị quyết số 98/NQ-CP ngày 6/4/2026 của Chính phủ” - ông Bùi Xuân Dũng, Thứ trưởng Bộ Xây dựng yêu cầu.

Được biết, tại Nghị quyết số 98/NQ-CP ngày 6/4/2026 về triển khai Nghị quyết số 265/2025/QH15 của Quốc hội, Chính phủ vẫn giữ nguyên mục tiêu hoàn thành tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam vào cuối năm 2035.

Trong đó, công tác lập, thẩm định, phê duyệt các dự án thành phần, dự án thành phần độc lập và dự án tổng thể phải hoàn thành trong khoảng thời gian từ quý IV/2026 đến quý IV/2028 để kịp khởi công công trình vào cuối tháng 12/2028.

Điều này đồng nghĩa công tác lựa chọn đơn vị tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi thuộc phạm vi gói thầu TV02 phải cơ bản hoàn thành ngay trong tháng 6/2026.

Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, việc lựa chọn đơn vị tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi hiện được xem là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, đồng thời là “đường găng” quyết định tiến độ toàn dự án.

Báo cáo nghiên cứu khả thi sẽ làm rõ các tham số then chốt nhằm xác định quy mô, hướng tuyến, tổng mức đầu tư, phương án phân chia dự án thành các dự án thành phần cũng như thiết kế kỹ thuật tổng thể.

“Đây cũng là cơ sở quan trọng để cấp có thẩm quyền xem xét, lựa chọn hình thức đầu tư, bao gồm đầu tư công, đầu tư theo phương thức PPP hoặc đầu tư kinh doanh; qua đó bảo đảm tính khả thi về tài chính, tiến độ cũng như khả năng tham gia của các doanh nghiệp trong nước” - lãnh đạo Bộ Xây dựng cho biết.

Rút ngắn hơn 100 ngày

Ban quản lý dự án Thăng Long cho biết, với các quy định hiện hành, nếu áp dụng đấu thầu rộng rãi quốc tế, thời gian hoàn thành công tác lựa chọn nhà thầu tối thiểu khoảng 158 ngày; đấu thầu hạn chế quốc tế khoảng 112 ngày; trong khi chỉ định thầu quốc tế thông thường chỉ mất khoảng 55 ngày.

Như vậy, phương án chỉ định thầu có thể rút ngắn khoảng 103 ngày so với đấu thầu rộng rãi quốc tế và khoảng 57 ngày so với đấu thầu hạn chế quốc tế.

Theo đánh giá của liên danh tư vấn quản lý dự án EVRC - Europe Vietnam Railway Consortium, dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam có quy mô đặc biệt lớn với chiều dài khoảng 1.541 km - thuộc nhóm dài nhất thế giới hiện nay.

Khối lượng công việc của các gói thầu tư vấn trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư là rất lớn, có tính chất kỹ thuật phức tạp và lần đầu tiên triển khai tại Việt Nam. Để có đủ thời gian khảo sát, nghiên cứu kỹ nhằm hạn chế sai sót, thời gian lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án được dự báo tối thiểu khoảng 30 tháng.

“Để phù hợp với tiến độ triển khai theo Nghị quyết số 98/NQ-CP ngày 6/4/2026, công tác lựa chọn nhà thầu các gói thầu thuộc giai đoạn chuẩn bị đầu tư phải cơ bản hoàn thành vào cuối tháng 6/2026. Vì vậy, phương án chỉ định thầu thông thường đối với 4 gói thầu tư vấn là lựa chọn tối ưu nhất” - ông Đinh Công Minh - Giám đốc Ban quản lý dự án Thăng Long cho biết.

Cần phải nói thêm rằng, dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam là công trình có quy mô và mức độ phức tạp đặc biệt, lần đầu tiên được triển khai tại Việt Nam nhưng lại có chiều dài thuộc nhóm lớn nhất thế giới, khoảng 1.541 km, đi qua nhiều tỉnh, thành phố với điều kiện địa hình, địa chất, thủy văn rất khác nhau.

Không chỉ có yêu cầu kỹ thuật rất cao với tốc độ thiết kế lên tới 350 km/h, công trình còn đòi hỏi tiêu chuẩn an toàn tuyệt đối trong quá trình vận hành và khai thác. Trong khi đó, các đơn vị tư vấn trong nước hiện chưa đủ năng lực, kinh nghiệm cũng như tiềm lực tài chính để làm chủ toàn diện các công đoạn từ thiết kế, thi công, lắp đặt thiết bị tới vận hành hệ thống.

Đây cũng là lý do Bộ Xây dựng đặt yêu cầu phải lựa chọn được đơn vị tư vấn quốc tế có năng lực và kinh nghiệm để thực hiện gói thầu TV02 - tư vấn khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi, bao gồm thiết kế kỹ thuật tổng thể và lập hồ sơ mời thầu cho dự án.

“Nếu đơn vị tư vấn trong nước chưa đáp ứng được toàn bộ các hạng mục công việc thì có thể liên danh, liên kết với các đơn vị tư vấn quốc tế có kinh nghiệm để tham gia phần việc phù hợp với năng lực. Nguyên tắc là tổng năng lực của liên danh, tổ hợp tư vấn phải bảo đảm đã từng thực hiện các công trình tương tự” - lãnh đạo Ban quản lý dự án Thăng Long cho biết.