Tàu cá vỏ thép của ngư dân Lý Sơn đóng theo Nghị định 67.

Đã có cơ chế chuyển nhượng tàu vay theo Nghị định 67

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa ban hành Thông tư số 12/2018/TT-NHNN để sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 22/2014/TT-NHNN hướng dẫn thực hiện chính sách tín dụng theo Nghị định 67 về một số chính sách phát triển thủy sản.

Một nội dung quan trọng được bổ sung tại thông tư là quy định về cơ chế bàn giao khoản nợ vay. Trước đó, tháng 2/2018, Chính phủ đã ban hành Nghị định 17/2018/NĐ-CP sửa đổi một số điều của Nghị định 67. Theo đó, bổ sung nội dung “cho phép thực hiện cơ chế chuyển đổi chủ tàu trong trường hợp chủ tàu không còn khả năng tiếp tục thực hiện dự án đóng mới, nâng cấp tàu hoặc chủ tàu đã hoàn thành đóng mới nhưng không đủ năng lực để hoạt động khai thác hải sản, chủ tàu mới tiếp tục được hưởng hỗ trợ lãi suất khi nhận bàn giao lại tàu và khoản nợ vay từ chủ tàu cũ”.

Hướng dẫn thực hiện nội dung này, tại Thông tư 12, NHNN quy định chủ tàu mới nhận bàn giao toàn bộ khoản nợ vay từ chủ tàu cũ, bao gồm cả nợ gốc quá hạn và lãi phát sinh mà chủ tàu cũ chưa trả cho ngân hàng cho vay trước thời điểm bàn giao (nếu có). Căn cứ thỏa thuận giữa chủ tàu cũ và chủ tàu mới, ngân hàng thương mại, chủ tàu cũ và chủ tàu mới ký thỏa thuận bàn giao nợ. Chủ tàu mới và ngân hàng ký kết thỏa thuận cho vay và hợp đồng bảo đảm tiền vay theo quy định của pháp luật hiện hành. Thời gian vay vốn hỗ trợ lãi suất do ngân hàng và chủ tàu mới thỏa thuận nhưng không vượt quá thời gian vay vốn hỗ trợ lãi suất còn lại theo Nghị định 67 (11 năm đối với trường hợp đóng mới tàu vỏ gỗ hoặc nâng cấp tàu, 16 năm đối với đóng mới tàu vỏ thép hoặc vỏ vật liệu mới).

Thông tư 12 cũng nêu rõ, chủ tàu mới nhận bàn giao khoản nợ vay và tài sản hình thành từ vốn vay của chủ tàu cũ có trách nhiệm thực hiện đầy đủ quyền và trách nhiệm của chủ tàu theo quy định tại thông tư này và các văn bản khác có liên quan.

Về thời hạn giải ngân vốn vay hỗ trợ lãi suất, Thông tư 12 quy định ngân hàng và chủ tàu ký kết hợp đồng tín dụng đóng mới, nâng cấp tàu đến hết ngày 31/12/2017 và giải ngân đến hết ngày 31/12/2018. Đối với các khoản giải ngân sau ngày này, lãi suất cho vay do ngân hàng thương mại và khách hàng thỏa thuận phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành và chủ tàu không được hưởng hỗ trợ lãi suất.

Thiếu cơ chế, ngân hàng khó xử lý rủi ro

Kể từ khi được triển khai cuối năm 2014, theo tổng kết của các bộ ngành, việc cho vay theo Nghị định 67 đã bước đầu đạt được mục tiêu của chính sách về hiện đại hóa tàu cá, thể hiện qua kết quả triển khai chính sách vay vốn tín dụng đóng mới, nâng cấp tàu cá, góp phần quan trọng vào tái cơ cấu ngành khai thác hải sản theo hướng bền vững và tổ chức lại sản xuất trên các vùng biển theo hướng vùng biển xa bờ, tổ chức sản xuất theo tổ đội, nghiệp đoàn nghề cá… Ngân sách nhà nước đã chi cấp bù hỗ trợ lãi suất hàng nghìn tỷ đồng. Đến cuối năm 2017, Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng cho biết, các ngân hàng thương mại đã ký hợp đồng tín dụng để đóng mới và nâng cấp khoảng 1.055 tàu với tổng số tiền cam kết cho vay là 10.500 tỷ đồng, giải ngân cho vay theo tiến độ đóng mới và nâng cấp tàu khoảng 9.600 tỷ đồng, dư nợ đạt khoảng 9.300 tỷ đồng.

Tuy nhiên, quá trình triển khai Nghị định 67 cũng gặp không ít khó khăn, thách thức. Đó là, nợ xấu đang có xu hướng gia tăng do một số chủ tàu không có nguồn thu để trả ngân hàng. Cụ thể, đến cuối năm 2017 đã phát sinh hơn 50 khoản vay mà dư nợ hơn 600 tỷ đồng đã quá hạn của 11/28 tỉnh và thành phố ven biển, trong đó có 16 khoản vay đã bị chuyển sang nợ xấu do tàu đóng mới không đủ bảo đảm chất lượng, hoặc do chủ tàu không có khả năng tiếp tục đóng mới hoặc khai thác do bị bệnh, do lý do sức khỏe hoặc đã qua đời, trong khi Nghị định 67 khi đó chưa có cơ chế cho phép chuyển đổi chủ tàu, gây khó khăn cho ngân hàng khi xử lý nợ.

Bên cạnh đó, Thống đốc Lê Minh Hưng cũng đề cập đến nhiều rủi ro do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng như thiết kế chưa phù hợp, môi trường, kết quả khai thác hải sản ảnh hưởng đến thu nhập và khả năng trả nợ ngân hàng của các chủ tàu, khó khăn cho các ngân hàng khi xử lý rủi ro đối các khoản vay nhưng chưa được hưởng cơ chế xử lý nợ theo nghị định.

D.A