Ảnh minh họa.
Lý do dừng dự án thiếu cơ sở khoa học và thực tiễn(?)
Trong văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ và các bộ: Tài nguyên và Môi trường (Bộ TNMT), Công thương, Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) ngày 2/8, ông Phạm Lê Hùng - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Đầu tư và Khai thác khoáng sản Thăng Long (chủ đầu tư dự án) khẳng định, lý do mà Bộ Kế hoạch và Đầu tư đề nghị dừng dự án là không có cơ sở khoa học và thực tiễn.
“Tôi đã tham dự hầu hết các cuộc hội thảo, hội nghị, kể cả hội nghị do Bộ KH&ĐT chủ trì và tổ chức ngày 25/4/2017. Tại cuộc họp này, các bộ, các nhà khoa học đều đồng tình ủng hộ dự án được triển khai. Duy nhất chỉ có văn bản của lãnh đạo tỉnh Hà Tĩnh là muốn dừng dự án” - ông Hùng khẳng định.
Lý do Bộ KH&ĐT và tỉnh Hà Tĩnh đưa ra để dừng dự án là: Lưu lượng xe vận chuyển lớn sẽ phá nát hệ thống đường giao thông, nguy cơ hoang mạc hóa trên diện rộng… Đại diện chủ đầu tư khẳng định, những lý do này là thiếu cơ sở khoa học cũng như thực tiễn.
Dự án đóng góp khoảng 9 tỷ USD cho ngân sách
Theo tính toán của chủ đầu tư, do hệ số bóc thấp, nên giá thành quặng khá thấp. Cứ 1 tấn quặng khai thác sẽ nộp NSNN từ 500.000 - 700.000 đồng, bao gồm tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, thuế tài nguyên, phí môi trường, thuế VAT, thuế xuất khẩu, thuế TNDN… Nếu dự án được triển khai sẽ nộp ngân sách khoảng 9 tỷ USD. Đó là chưa kể dự án sẽ tạo công ăn việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương.
“Với tốc độ 50 km/h, 5 phút có 1 xe, thì xe này cách xe kia là 4.200m, trong khi luật quy định với tốc độ nhỏ hơn 60 km/h, khi lưu thông, khoảng cách giữa các xe là 35m, cộng với chiều dài của xe khoảng cách sẽ là 42m, suy ra số xe có thể lưu thông trong 5 phút sẽ là 100 xe. Thực tế nếu dự án đi vào hoạt động, số xe lưu thông trong 5 phút chỉ ở mức 10 xe, bằng 10% quy định cho phép” - ông Hùng phân tích.
Về nguy cơ hoang mạc hóa diện rộng, chủ đầu tư khẳng định lý do này là “không thể chấp nhận được”. Ông Hùng nói: “Khi mỏ sắt Thạch Khê khai thác đến cốt kết thúc là -550m thì góc tạo ra từ đáy moong đến TP. Hà Tĩnh là 5,2 độ. Cứ theo ý kiến này, toàn bộ núi Trường Sơn, vòng cung Ngân Sơn, vòng cung Đông Triều, các cao nguyên có độ dốc lớn hơn hoặc bằng 5,2 độ và độ cao cách biệt từ đỉnh lớn hơn hoặc bằng 550m đều bị sa mạc hóa hết - một điều không thể chấp nhận được”.
Cũng liên quan đến dự án này, trước đó Bộ Công thương đã có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ, phản đối đề xuất dừng dự án mỏ sắt Thạch Khê của Bộ KH&ĐT.
“Ngày 25/7/2017, VUSTA đã tổ chức hội thảo khoa học lấy ý kiến góp ý cho dự án. Tại hội thảo này đã có nhiều ý kiến đồng tình với việc tiếp tục thực hiện dự án. Nhưng cũng có những ý kiến chưa thật yên tâm về vấn đề môi trường, đa dạng sinh học… đề nghị làm rõ thêm. Bộ Công thương sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, UBND tỉnh Hà Tĩnh và cơ quan liên quan tiếp thu, giải thích, làm rõ những vấn đề trên khi Thủ tướng Chính phủ có ý kiến chỉ đạo” - văn bản của Bộ Công thương cho biết.
Tuân thủ các điều kiện về môi trường
Trước các băn khoăn của UBND tỉnh Hà Tĩnh về vấn đề môi trường, cụ thể UBND tỉnh Hà Tĩnh cho rằng, khi triển khai dự án sẽ ảnh hưởng đến mạch nước ngầm của khu vực xung quanh của dự án, nguồn nước xả thải cũng như bãi thải… có thể ảnh hưởng đến môi trường. Đại diện Công ty CP Đầu tư và Khai thác khoáng sản Thăng Long cho biết, Báo cáo đánh giá tác động môi trường, Đề án cải tạo phục hồi môi trường, Đề án xả thải của dự án đã được Bộ TNMT thẩm định, phê duyệt.
Ngoài ra, các giải pháp về bảo vệ môi trường của dự án đã được đại diện các chuyên gia thuộc Hội đồng thẩm định thiết kế kỹ thuật (TKKT) của Bộ Công thương và tư vấn nước ngoài xem xét, đánh giá trong quá trình thẩm định TKKT.
Do dự án phức tạp, khối lượng tài liệu nghiên cứu rất lớn nên việc thẩm định phái mất gần 1 năm mới hoàn thành. “Báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được Bộ TNMT thẩm định, phê duyệt. Có thể nói dự án đã được lập và thẩm định rất kỹ theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ” - Bộ Công thương khẳng định.
Đại diện chủ đầu tư cho biết thêm, theo kết quả thẩm định TKKT của tư vấn nước ngoài (CBM của Cộng hòa Liên bang Đức) đã đánh giá: Các biện pháp bảo vệ môi trường trong các giai đoạn của dự án được đề xuất là phù hợp và hợp lý để bảo vệ môi trường. “Một số khuyến cáo cần bổ sung, cập nhật theo dõi để có các giải pháp điều chỉnh và xử lý kịp thời trong quá trình khai thác đã được chúng tôi ghi nhận và lưu ý trong quá trình thực hiện” - ông Hùng cho biết.
Trước băn khoăn của UBND tỉnh Hà Tĩnh rằng khi dự án triển khai có thể ảnh hưởng đến mạch nước ngầm, đại diện chủ đầu tư cho biết, theo tính toán của nhà thầu VIOGEM, khi khai thác xuống độ sâu -550m, khu vực bị hạ mực nước ngầm có bán kính tối đa 3,1 km tính từ trung tâm mỏ.
Để khắc phục ảnh hưởng này, dự án đã có giải pháp cụ thể, đó là giải phóng mặt bằng toàn bộ phạm vi theo bán kính tính toán có khả năng hạ mực nước ngầm, ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân với tổng diện tích 3.898 ha trong đất liền của dự án; nước bơm từ hệ thống giếng khoan và moong khai thác mỏ qua xử lý được tái sử dụng phục vụ sản xuất mỏ, cũng như cung cấp nước tưới tiêu cho các xã vùng lân cận. Ngoài ra, đơn vị sẽ xây dựng nhà máy nước Thạch Trị cung cấp nước sạch cho khu vực bị ảnh hưởng…
Ngoài ra, các giải pháp ứng phó với sự cố môi trường; giải pháp đối với vấn đề xâm nhập mặn; vấn đề cát bay, cát chảy; giải pháp đối với bãi thải lấn biển; xử lý nước thải; phương án cải tạo phục hồi môi trường, sử dụng đất sau khai thác cũng đã được chủ đầu tư nghiên cứu kỹ và có giải pháp phù hợp.
“Việc kiểm soát môi trường đã được BộTNMT quan tâm từ đầu thông qua việc thành lập Tổ giám sát môi trường thuộc Bộ TNMT, có sự tham gia của Sở TNMT Hà Tĩnh để giám sát định kỳ. Tổ giám sát này đã tiến hành kiểm tra, giám sát 2 lần/năm. Kết quả cho thấy dự án đã thực hiện đầy đủ công tác bảo vệ môi trường, không vi phạm tiêu chuẩn quy định” - ông Hùng khẳng định./.
Nguyễn Minh Phong
