Tiếp tục rà soát các công trình thủy điện

Nghị quyết về quy hoạch tổng thế thủy điện vừa được Quốc hội thông qua sáng 27/11. Theo đó, Quốc hội yêu cầu Chính phủ tiếp tục tổ chức rà soát, đánh giá quy hoạch thủy điện, kể cả các dự án tạm dừng có thời hạn, các công trình thủy điện đang vận hành khai thác, bảo đảm sử dụng tài nguyên nước hợp lý, bảo vệ đa dạng sinh học; kiên quyết loại bỏ, dừng các dự án, công trình thủy điện không hiệu quả, không bảo đảm an toàn, có ảnh hưởng xấu tới chế độ dòng chảy, môi trường và đời sống người dân.

Đồng thời nâng cao chất lượng lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý thực hiện quy hoạch. Tổ chức thực hiện thống nhất, đồng bộ quy hoạch thủy điện trong tổng thể quy hoạch phân ngành năng lượng.

Trong năm 2014, tổ chức đánh giá tổng thể các đập, hồ chứa trong cả nước, tăng cường kiểm tra xử lý vi phạm về an toàn đập, hồ chứa. Hoàn chỉnh hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đối với các công trình đập, hồ chứa, đặc biệt là về kháng chấn động đất.

Ủy viên UBTVQH Phan Xuân Dũng trình bày báo cáo tại Quốc hội sáng 27/11. Ảnh: TTXVN

Hoàn thành trồng rừng thay thế vào năm 2015

Những bất cập về trồng rừng thay thế được nhiều ĐB nêu ra cũng được đưa vào nội dung Nghị quyết. Theo đó, yêu cầu bảo đảm bố trí đủ quỹ đất và thực hiện nghiêm túc việc trồng rừng thay thế, đặc biệt là rừng đầu nguồn lưu vực sông của các công trình thủy điện. Việc trồng rừng thay thế đối với các công trình thủy điện đã đưa vào vận hành khai thác phải được hoàn thành trong năm 2015.

Các hành vi lợi dụng hạ tầng kỹ thuật công trình thủy điện để chặt, phá rừng, khai thác tài nguyên thiên nhiên trái phép phải được kiên quyết ngăn chặn, xử lý nghiêm.

Quốc hội cũng yêu cầu tập trung hoàn thành trong năm 2014 việc rà soát, điều chỉnh, bổ sung chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dự án thuỷ điện và việc ban hành chính sách ổn định đời sống và sản xuất cho người dân sau tái định cư.

Trước tình trạng xả lũ của các công trình thủy điện gây thiệt hại lớn thời gian qua, Quốc hội yêu cầu tăng cường quản lý, giám sát việc tuân thủ các quy trình vận hành liên hồ chứa, đặc biệt là các hồ chứa bậc thang, bảo đảm không để xảy ra tình trạng vận hành hồ chứa gây lũ kép; xây dựng đầy đủ phương án phòng chống lũ, lụt cho vùng hạ du và cơ chế giám sát của cộng đồng đối với việc xả lũ của các hồ chứa.

Đồng thời, Chính phủ cần quy định rõ trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương, tổ chức và cá nhân trong quá trình chỉ đạo, điều hành. Kiểm tra, giám sát, làm rõ trách nhiệm và xử lý nghiêm vi phạm trong công tác quy hoạch, đầu tư xây dựng, quản lý, vận hành khai thác công trình thủy điện.

Chưa dừng phát triển thủy điện nhỏ

Riêng đối với một số ý kiến đề nghị xem xét dừng phát triển thủy điện nhỏ, vì công suất phát điện đóng góp không đáng kể nhưng gây nhiều hệ lụy tiêu cực về môi trường và xã hội, báo cáo của UBTVQH cho biết, đến nay thủy điện nhỏ đóng góp khoảng 26% công suất phát điện, góp phần tạo thêm việc làm, phát triển cơ sở hạ tầng khu vực có dự án... Như vậy, thủy điện nhỏ vẫn có vai trò đáng kể trong việc bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, vẫn có nhiều công trình thủy điện do chưa tuân thủ yêu cầu về an toàn công trình, quy trình vận hành hồ chứa, bảo vệ môi trường, di dân, tái định cư… nên đã dẫn đến nhiều hệ lụy tiêu cực. UBTVQH cho rằng, nếu được quy hoạch hợp lý, được thiết kế, xây dựng và vận hành khai thác đúng quy định, giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa hiệu quả kinh tế với bảo vệ môi trường thì thủy điện nhỏ sẽ có nhiều ưu điểm của nguồn năng lượng tái tạo.

Để hạn chế tối đa tác động tiêu cực của thủy điện nhỏ, dự thảo Nghị quyết đã bổ sung nội dung yêu cầu Chính phủ chỉ đạo tiếp tục rà soát quy hoạch thủy điện, kiên quyết loại bỏ các dự án, công trình không hiệu quả, không bảo đảm an toàn./.

Hoàng Yến