Lần gần nhất nhà đầu tư nước ngoài duy trì hai tuần bán ròng liên tục chính là từ giữa tháng 5/2019. Cũng phải lưu ý là đợt bán ròng này đi kèm với nhịp điều chỉnh hơn 5%, từ đỉnh cao 992 điểm xuống đáy 940 điểm.
Lần này, khối ngoại bước sang tuần bán ròng thứ hai liên tục với quy mô lớn hơn nhiều. Chỉ tính riêng trên thị trường cổ phiếu, nhà đầu tư nước ngoài đã rút ra ròng một lượng vốn tới 1.322,5 tỷ đồng. Riêng tuần qua, mức bán ròng cổ phiếu đạt tới 848,7 tỷ đồng trên HSX và HNX.
Đặc biệt sàn HSX tuần qua ghi nhận một kỷ lục rút vốn chưa từng thấy kể từ đầu tháng 5/2019 với khoảng 717 tỷ đồng chỉ tính riêng với cổ phiếu trong các giao dịch khớp lệnh. Cũng phải nhấn mạnh rằng các giao dịch khớp lệnh cổ phiếu là giao dịch duy nhất có thể ảnh hưởng tới chỉ số VN-Index.
Một diễn biến cũng khá bất ngờ nữa, là dòng vốn ngoại đang chảy khỏi quỹ E1VFMVN30 mạnh trong thời gian gần đây. Quỹ này trong 7 tháng đầu năm nay trở thành tâm điểm khi hút một lượng vốn khổng lồ và quy mô quỹ tăng vọt nhờ huy động thêm được nguồn vốn từ Thái Lan. Ghi nhận từ tháng 1/2019 đến 15/7/2019, quỹ đã được mua ròng hơn 2.545 tỷ đồng. Thế nhưng trong 3 tuần gần nhất, quỹ này đã bị bán ròng 247,7 tỷ đồng và riêng tuần trước là 194,1 tỷ đồng.
Thay đổi vốn của quỹ ETF nội là dấu hiệu đáng chú ý vì quỹ này là kênh đầu tư nhanh nhất kết nối giữa dòng vốn nóng nước ngoài với thị trường chứng khoán Việt Nam. Các nhà đầu tư nước ngoài không cần phải phân tích thị trường, không cần phải tìm kiếm và phân tích cổ phiếu, quỹ ETF E1VFMVN30 sẽ mua một rổ cổ phiếu đại diện và nhà đầu tư nước ngoài muốn rút vốn cũng có thể rút bất kỳ lúc nào.
Có hai mặt tích cực và tiêu cực của dòng vốn lớn vào quỹ ETF nội. Do quỹ này chỉ đầu tư vào cổ phiếu blue-chips trong nhóm VN30 nên khi nhiều tiền, quỹ sẽ giải ngân mạnh giúp giá cổ phiếu có cầu mạnh. Ngược lại, khi bị rút vốn, các cổ phiếu này cũng chịu sức ép rất lớn.
Tuần qua, các cổ phiếu bị bán ròng lớn nhất là VJC (253 tỷ đồng), HPG (120 tỷ đồng), MSN (83 tỷ đồng), VHM (75 tỷ đồng), VRE (51 tỷ đồng), SSI (48 tỷ đồng), POW (40 tỷ đồng), HCM (36 tỷ đồng)...
Thay đổi của dòng vốn ngoại có thể liên quan đến các diễn biến của tình hình thế giới. Mặc dù Việt Nam tương đối tách biệt về dòng vốn nóng đầu tư nhưng các thay đổi gần đây có ảnh hưởng mang tính toàn cầu. Đó là diễn biến của giá vàng liên tục tăng cao và lợi suất trái phiếu chính phủ các nước liên tục giảm. Nhà đầu tư đổ xô đầu tư vào các kênh an toàn trong bối cảnh chiến tranh thường mại leo thang trở lại và không biết lúc nào sẽ kết thúc.
Ngay đối với thực trạng của quỹ E1VFMVN30 thì lượng vốn rút ra 3 tuần qua cũng chưa bằng 10% lượng vốn chảy vào trong gần 7 tháng đầu năm. Tuy nhiên câu chuyện ở đây là xu hướng dòng vốn bắt đầu có sự thay đổi. Nếu các yếu tố khiến dòng vốn vào mạnh giai đoạn trước thay đổi, câu chuyện rút vốn sẽ không chỉ dừng lại ở con số vài trăm tỷ đồng trong 3 tuần qua, mà có thể sẽ còn kéo dài.
Trong bối cảnh dòng vốn nước ngoài rút ra tăng dần, dòng vốn của nhà đầu tư trong nước lại không thật sự mạnh lên. Nguồn vốn margin trên thị trường gần đây chỉ có thể tăng chứ không giảm, vì các công ty chứng khoán liên tục phát hành trái phiếu để huy động vốn lưu động bổ sung cho dịch vụ này. Ví dụ thống kê theo báo cáo tài chính quý 2/2019, dư nợ cho vay của các công ty chứng khoán khoảng 54.700 tỷ đồng. Thế nhưng mức giao dịch khớp lệnh lớn nhất một ngày trong quý 2/2019 chỉ loanh quanh 4.000 tỷ đồng, còn quý 1 có những phiên vượt 5.000 tỷ đồng, năm 2018 có những phiên xấp xỉ 10.000 tỷ đồng.
Dòng vốn trên thị trường suy giảm từ đầu quý 2/2019 đến nay là một dấu hiệu cho thấy thị trường đang kém hấp dẫn hoặc nhà đầu tư nhìn thấy các kênh đầu tư khác tốt hơn. Lấy ví dụ về vàng tăng giá cũng là một câu chuyện đang ngày càng nóng. Hay như kênh đầu tư trái phiếu doanh nghiệp gần đây bùng nổ, thậm chí còn hút cả dòng vốn tiết kiệm của các ngân hàng. Nhà đầu tư cá nhân bây giờ có thể đầu tư trái phiếu thứ cấp rất dễ dàng, lợi suất cao và khá an toàn.
Diễn biến của thị trường chứng khoán cũng có tính mùa vụ cao vì chủ đạo dựa trên yếu tố thông tin cũng như kỳ vọng. Có thể nói thị trường lúc này đang trong thời điểm “giáp hạt”, khi lợi nhuận doanh nghiệp đã công bố hết, giá cổ phiếu tăng thì cũng đã tăng rồi. Trong bối cảnh đó, lại xuất hiện các “cơn bão” bất ngờ như căng thẳng thương mại leo thang. Thị trường do đó càng trở nên kém hấp dẫn.
Trọng Nghĩa
