Tuy vậy thị trường cũng có vài tín hiệu tích cực. Đầu tiên là tốc độ rơi đã chậm lại. Từ chỗ giảm bình quân 30 điểm/tuần trong 4 tuần trước đó, tuần qua VN-Index chỉ còn giảm gần 8 điểm. Việc giảm tốc là điều đáng chú ý vì khi quán tính rơi chậm lại, đó rất có khả năng là áp lực bán đã suy giảm.

Điểm thứ hai là tuần này 3/5 phiên sụt giảm vẫn không khiến VN-Index xuống thấp hơn mức 884,99 điểm, là mức thấp nhất của tuần trước.

Trên phương diện kỹ thuật, diễn biến đó được coi là kiểm tra đáy thành công. Vùng hỗ trợ 885 điểm vẫn đang đứng vững trước các sóng gió ngắn hạn.

Điểm thứ ba là áp lực bán từ phía nhà đầu tư nước ngoài đang hạ nhiệt. Tuần qua tổng hợp hai sàn cổ phiếu, nhà đầu tư nước ngoài chỉ còn bán ròng gần 249 tỷ đồng, giảm rất nhiều so với mức bán ròng gần 1.217 tỷ đồng của tuần đầu tháng 7. Xét về con số tuyệt đối, tuần đầu tháng 7 khối ngoại thoái tổng cộng 4.481,1 tỷ đồng giá trị cổ phiếu, sang tuần này, khối ngoại chỉ còn thoái 2.765,6 tỷ đồng, tức là đã giảm 38%.

Điểm thứ tư là tất cả các cổ phiếu trong nhóm VN30 tuần này đã không giảm sâu hơn nữa. Khả năng dừng giảm của các cổ phiếu lớn là yếu tố quyết định cho khả năng tạo đáy và phục hồi của thị trường. Chỉ khi các cổ phiếu lớn dừng giảm và tăng, VN-Index mới có khả năng đảo chiều đi lên. Một khi các trụ giữ được mức hỗ trợ của riêng mình thì chỉ số mới có khả năng giữ được hỗ trợ tương ứng.

Tuy vậy, thị trường có thiếu một yếu tố then chốt, là sự trở lại của thanh khoản. Mặc dù về mặt lý thuyết, thanh khoản thường yếu khi thị trường chạm đáy. Tuy nhiên điều này chỉ mang tính thời điểm. Nếu thị trường vẫn không có thanh khoản thì chỉ có thể tạo đáy kéo dài và không giảm thêm, nhưng lại rất khó tăng cao hơn. Chỉ khi thanh khoản tăng dần lên, tức là nhà đầu tư mua vào nhiều hơn thì thị trường mới có cơ hội tăng thật sự.

Thanh khoản tuần qua ghi nhận mức thấp kỷ lục của năm 2018: Tổng giá trị giao dịch bao gồm cả thỏa thuận cổ phiếu hàng ngày chỉ là 3.350 tỷ đồng/ngày, giảm 25% so với tuần đầu tháng 7. Tổng giá trị khớp lệnh tính riêng cổ phiếu chỉ là 2.697 tỷ đồng/ngày, giảm gần 30%.

Thông tin kết quả kinh doanh rất tốt của nhóm cổ phiếu ngân hàng tuần qua được xem là phát súng mở màn cho mùa báo cáo quý II. Thế nhưng bản thân các cổ phiếu ngân hàng cũng chưa chứng tỏ được sức mạnh cần thiết.

Bằng chứng rất rõ ràng: VCB giảm giá 0,4% trong tuần, thanh khoản giảm 38% so với tuần trước; BID tăng 1,7%, thanh khoản giảm 5%; CTG tăng 3,2%, thanh khoản giảm 25%; MBB tăng 2,7%, thanh khoản giảm 14%; HDB giảm 4,4%, thanh khoản giảm 29%; VPB tăng 1,7%, thanh khoản giảm 7%; TCB giảm 9%, thanh khoản giảm 49%...

Cổ phiếu ngân hàng có thể tăng giảm giá khác nhau nhưng điểm chung là thanh khoản đều xuống dốc. Nếu như nhà đầu tư đặt kỳ vọng lớn vào lợi nhuận quý II, không có lý do gì khiến thanh khoản lại giảm nhiều như vậy.

Thanh khoản giảm chung trên toàn thị trường ở thời điểm bắt đầu xuất hiện báo cáo kết quả kinh doanh quý II cũng là điều đáng suy ngẫm. Khác với thời điểm tháng 6 hay tháng 5, khi thị trường trống vắng thông tin hỗ trợ và nhiều lo ngại rủi ro mới xuất hiện, lúc này thị trường đã quen dần với các thông tin hàng ngày về căng thẳng thương mại leo thang, trong khi mạch thông tin hỗ trợ chính của tháng 7 đã xuất hiện.

Nếu như tháng 6 thanh khoản sụt giảm còn có thể lý giải vì nỗi sợ hãi đang lên cao ngăn cản nhà đầu tư bỏ tiền vào thị trường. Lúc này không có lý do gì thỏa đáng để lý giải cho thanh khoản thấp như vậy, ngoại trừ yếu tố duy nhất là tâm lý vẫn còn quá yếu và bất an đến mức phải đứng ngoài thị trường.

Vì vậy, thanh khoản tăng lên sẽ là tín hiệu đầu tiên cho thấy tâm lý của nhà đầu tư đang thay đổi.

Trọng Nghĩa