Muốn bứt phá và tiếp tục hình thành xu thế tăng ngắn hạn sau khi chạm đáy đầu tháng 7, thị trường cần tăng vượt qua đỉnh cũ này. Kịch bản tốt đẹp hoàn toàn có cơ hội xảy ra vì thị trường đang trong giai đoạn tiếp nhận nhiều thông tin kết quả kinh doanh khả quan.

Trên lý thuyết, một xu thế tăng được định nghĩa bằng việc chỉ số liên tiếp tạo được các đỉnh sau cao hơn đỉnh trước và đáy sau cao hơn đáy trước. Đối với VN-Index, kể từ khi đạt đỉnh cao lịch sử đầu tháng 4 vừa rồi, chỉ số này rơi vào một xu thế giảm vì liên tiếp tạo đỉnh sau thấp hơn đỉnh trước và đáy sau thấp hơn đáy trước. Lần duy nhất mà chu kỳ tạo đỉnh - đáy nói trên không tiếp diễn là sau khi VN-Index không xuống thấp hơn đáy của tuần đầu tháng 7. Nói cách khác, VN-Index đã không tạo thêm một đáy sau thấp hơn nữa.

Kể từ khi chạm đáy đầu tháng 7, VN-Index quay đầu tăng và tạo một đỉnh cao ngắn hạn trong tuần qua. Sau đó chỉ số này lại điều chỉnh đi xuống. Từ vùng đỉnh cao 947-949 điểm, VN-Index cuối tuần qua dừng ở 935 điểm. Muốn tiếp tục hình thành xu thế tăng thì VN-Index phải có được đỉnh sau cao hơn, tức là tăng vượt 947-949 điểm.

Kỳ vọng chính vào cơ hội tiếp tục vượt đỉnh của VN-Index là mùa báo cáo kết quả kinh doanh quý 2 đang vào đợt cao điểm. Hiện tại còn một số doanh nghiệp lớn chưa công bố báo cáo tài chính như VNM, VIC, VHM, VRE, VJC, HPG... Đây sẽ là động lực chủ đạo trong vài ngày tới vì nếu các công ty này báo cáo tốt, giá cổ phiếu thường tăng và với quy mô vốn hóa rất lớn, việc kéo chỉ số tăng vượt đỉnh là hoàn toàn khả thi.

Mặc dù vậy nếu chỉ trông chờ vào động lực của kết quả kinh doanh quý 2 thì có lẽ thị trường sẽ không còn nhiều cơ hội đi dài hơn. Tuần tới sẽ là đợt công bố dồn dập. Liệu sau khi công bố hết kết quả kinh doanh quý 2, thị trường có tìm thấy động lực nào khác?

Mặt khác, hiệu lực của kết quả kinh doanh sẽ đẩy giá cổ phiếu tăng đến mức nào là câu hỏi thường trực. Câu trả lời có thể nhìn vào cổ phiếu ngân hàng. Kết quả kinh doanh của nhóm này hầu hết là rất ấn tượng. Thế nhưng cổ phiếu ngân hàng chỉ tăng bình quân 5% sau khi thông tin được công bố chính thức. Phần lớn mức tăng đã có từ trước khi công bố do kỳ vọng của nhà đầu tư. Sau khi tăng thêm đoạn ngắn, cổ phiếu ngân hàng phần lớn lại giảm giá trong tuần qua. Chẳng hạn VCB giảm 0,5%, BID giảm 2,4%, CTG giảm 5,3%, MBB giảm 1,3%, TCB giảm 7%, HDB giảm 5,6%, VPB giảm 10,5%, TPB giảm 1,1%, ACB giảm 3,3%, SHB giảm 1,2%.

Diễn biến từ nhóm cổ phiếu tiêu biểu là ngân hàng cho thấy động lực thật sự đối với kết quả kinh doanh lại là kỳ vọng sớm của nhà đầu tư, chứ không phải con số lời lãi bao nhiêu được công bố. Nhà đầu tư thường mua trước để đón đầu và sẽ bán ra khi con số được công bố chính thức.

Thực trạng này thường xuyên diễn ra trên thị trường ở thời điểm công bố báo cáo kinh doanh. Do đó nếu chờ đợi một đợt tăng mạnh sau khi kết quả được công bố thì lại dễ gây thất vọng. Thị trường có thể tăng do cổ phiếu lớn tăng giá, nhưng không nhất thiết phải xuất hiện “sóng thần”.

Tuy nhiên, sóng kết quả kinh doanh lại có hiệu quả ở khía cạnh khác, đó là các cổ phiếu đơn lẻ. Vì các thời điểm công bố con số lợi nhuận không giống nhau nên cổ phiếu sẽ tăng giá hay điều chỉnh xen kẽ về mặt thời gian. Đây là nguyên nhân khiến chỉ số không thể tăng mạnh mẽ được vì hiệu lực đẩy của cổ phiếu không trùng nhau. Cổ phiếu đơn lẻ thường tăng tốt hơn chỉ số chính ở mùa báo cáo tài chính. Sau khi cổ phiếu này tăng vì kết quả kinh doanh sẽ nối tiếp bằng đợt điều chỉnh do chốt lời và đến lượt cổ phiếu khác tăng giá.

Lấy ví dụ cổ phiếu ngân hàng tăng trước và hiện đang chững lại hoặc điều chỉnh. Khi các blue-chips lớn như VIC, VNM, VHM, VJC xuất hiện kết quả kinh doanh giá có thể tăng thì lại đúng lúc các mã ngân hàng giảm. Do đó VN-Index bị triệt tiêu đáng kể động lực tăng do hiện tượng phân hóa giá cổ phiếu.

Nói tóm lại mùa báo cáo kết quả kinh doanh không hẳn sẽ là một xu thế tăng mạnh của thị trường chung, nhưng là cơ hội để “đãi cát tìm vàng” trong một đống đất đá tưởng như bình thường. Dự báo lợi nhuận tốt ở cổ phiếu, hành động sớm thường có lợi hơn là chờ đợi và đầu cơ ngắn hạn theo xu thế chung của thị trường.

Trọng Nghĩa