Qua cầu rút ván?

JVC bị dính nhiều tin đồn bất lợi nhưng không phải nhà đầu tư nào cũng tin vào tin đồn đó. Việc vẫn có nhà đầu tư mua vào là điều đương nhiên. Tuy thế, những thiệt hại lớn nhất của nhà đầu tư những ngày qua chủ yếu đến từ tâm lý bắt đáy một cổ phiếu đang giảm rất nhanh.

Một dầu hiệu chưa từng xảy ra đối với cổ phiếu nào trên thị trường là sự quay ngoắt 180 độ của rất nhiều công ty chứng khoán, một dạng “qua cầu rút ván” vậy. Có thể dễ dàng tìm thấy nhiều bản báo cáo phân tích JVC rất tích cực và khuyến nghị đầu tư từ các công ty chứng khoán.

Thế nhưng ngay khi có tin đồn, thậm chí là trước đó, một số công ty đã âm thầm giảm margin với JVC, thậm chí là chấm dứt margin. Sau khi tin đồn lan rộng và khi có văn bản công bố thông tin từ công ty, vẫn có thêm nhiều công ty chứng khoán nữa cắt margin.

Kể cả khi nhà đầu tư không tin vào tin đồn mà tin vào văn bản chính thức của JVC, thì hiện tượng nói trên cũng rất kỳ lạ. Rõ ràng thị trường chứng khoán là bất đối xứng thông tin, tức là có bộ phận biết điều mà người khác chưa biết. May mắn là rồi sự bất đối xứng đó cũng được thể hiện ra ở biến động giá, do dòng tiền thông minh hành đồng trước.

Nhà đầu tư bắt đáy JVC chấp nhận mua trên cơ sở tin cậy vào các công bố chính thức của công ty này, nhưng lại không ý thức rằng phía bên kia là một lượng hàng rất lớn cần phải giải chấp hoặc cắt lỗ. Kể cả khi công ty đúng là vẫn đang bình thường, thì điều đầu tiên đáng lẽ phải làm là chờ đợi để áp lực giải chấp kết thúc để hạn chế rủi ro, trước khi quyết định mua.

Cho đến nay vẫn không ai có thể khẳng định chắc chắn JVC đang xảy ra chuyện gì, vì mọi thứ chưa rõ ràng. Cả cơ quan quản lý thị trường cũng không thể yêu cầu tạm dừng giao dịch với cổ phiếu này vì quy định đã rất rõ. Việc bắt buộc công bố thông tin cũng bị giới hạn ở 5 phiên liên tục giảm sàn, trong khi JVC lại có 1 phiên tăng giá xen giữa.

Hàng trăm tỷ đồng đã bị kẹt lại ở JVC trong tuần này hoàn toàn xuất phát từ các giao dịch chấp nhận rủi ro của nhà đầu tư, không ai ép buộc, không ai lừa dối cả. Rõ ràng hành động mạo hiểm đang phải trả giá.

Rủi ro cao – lợi nhuận cao: Hiểu sao cho đúng?

Nếu phải chỉ ra một số câu nói nổi tiếng trên thế giới đã làm hại nhà đầu tư Việt Nam nhiều nhất, có lẽ là 2 câu rất quen thuộc: Tham lam khi người khác sợ hãi; và, Rủi ro cao - lợi nhuận cao.

Ở JVC và một số cổ phiếu khác trong quá khứ như OGC, DVD… mỗi khi tham gia bắt đáy, nhà đầu tư thường viện dẫn hai câu nói này để củng cố bằng chứng cho quyết định của mình. Đáng tiếc không phải ai cũng thấu hiểu hoàn cảnh của hai câu nói đó.

Khi Warren Buffett nói rằng phải biết “tham lam khi người khác sợ hãi”, tức là ông muốn nhấn mạnh đến hành động đi ngược đám đông một cách có kiểm soát, có căn cứ. Đó là việc mua vào một doanh nghiệp được định giá thấp hơn giá trị thực do chính ông quyết định sau rất nhiều những “bài tập về nhà” chứ không chỉ đơn giản là nhìn vào những chỉ số tài chính hay những kết quả báo cáo.

Đó là chưa kể đến tính thời điểm. Khi nào nhà đầu tư đủ sợ hãi để tham lam đúng lúc? Nhắm mắt bắt đáy cổ phiếu khi đang sụt giảm mạnh không bao giờ là tham lam đúng lúc cả, vì khả năng điên rồ của giá cao hơn rất nhiều khả năng duy trì thanh khoản của bất cứ nhà đầu tư nào.

Hãy nhìn vào OGC là ví dụ sinh động nhất: Rất nhiều nhà đầu tư đã sợ hãi ở quanh 9.000 đồng nhưng giá đã về 6.000 đồng. Mức 5.000 đồng tưởng như đã quá “rẻ” rồi thì giá lại còn về dưới 3.000 đồng. Liệu OGC có xứng đáng là một cổ phiếu cơ bản tốt để tham lam hay không? Câu hỏi này rất khó trả lời vì nếu muốn hành động đầu tư như Buffett cần phải sờ tận tay, nhìn tận mắt các tài sản, khảo sát phương thức làm ăn để xem doanh nghiệp kiếm tiền bằng cách gì, chi tiêu vào đâu, quản trị ra sao…

“Nếu không chấp nhận rủi ro, làm sao có lợi nhuận” cũng là câu nói thường trực trước khi nhà đầu tư tiến hành một phi vụ mua mạo hiểm. Điều đó không sai về ý nghĩa, nhưng rất có thể đã sai về cách thức thực hiện.

“Rủi ro cao – lợi nhuận cao” là câu nói xuất phát từ các giao dịch trái phiếu: Một khoản cho vay có rủi ro cao là không hoàn trả được đúng hạn hoặc tổn thất cần phải được trả bằng một mức lợi suất cao. Dị bản thường được hiểu sai là “muốn có lợi nhuận cao phải nhảy vào những phi vụ rủi ro cao”.

Đó là cách hiểu ngược và sai lầm. “Rủi ro cao – Lợi nhuận cao” có điểm xuất phát là đánh giá rủi ro trước, sau đó mới định mức lợi nhuận để chấp nhận một ngưỡng tương xứng. Hiểu đơn giản là câu nói này hàm ý một sự an toàn nhất định, chứ không phải là nhắm mắt chấp nhận mạo hiểm. Nếu không ước lượng được mức rủi ro tối đa, làm sao có thể đặt ra một mức lợi nhuận tương xứng?

Cách hiểu ngược dẫn đến hành động đánh bạc: Quan tâm đến lợi nhuận trước mà phớt lờ rủi ro. Nhà đầu tư sẵn sàng chấp nhận những phi vụ làm ăn với hi vọng có lợi nhuận cao mà không bao giờ biết chắc chắn rủi ro sẽ đến đâu. Hãy nhìn như DVD, rủi ro là vô cùng và rốt cục nhà đầu tư mất hết tài sản.

Trọng Nghĩa