Điểm tích cực dễ nhận thấy nhất là VN-Index đã quay đầu tăng 1,6% trong tuần qua tại mức đáy của tháng 7/2018. Về mặt kỹ thuật, mức đáy tháng 7 được xem là ngưỡng hỗ trợ rất quan trọng vì nếu thị trường xuyên thủng mức này, xu hướng giảm sẽ kéo dài thêm đáng kể. Ngược lại, nếu tuần tăng vừa qua là kết thúc xu hướng giảm, một sóng tăng mới có thể đã khởi động từ cuối tháng 10.

Tuy nhiên yếu tố khiến tình thế trở nên kém rõ ràng là tuần tới sẽ có những diễn biến bất ngờ vốn có thể thay đổi xu hướng của thị trường chứng khoán Mỹ. Lúc này diễn biến trên thị trường chứng khoán Mỹ có ảnh hưởng rất lớn tới biến động toàn cầu và đặc biệt là thị trường Mỹ cũng đang diễn biến rất giống với thị trường chứng khoán Việt Nam. Lấy ví dụ chỉ số S&P 500 của Mỹ cũng tạo đáy ngày 29/10 và tuần qua cũng quay đầu đi lên giống hệt VN-Index.

Các phân tích của giới đầu tư Mỹ cũng chưa thể chắc chắn liệu S&P 500 đã thật sự tạo đáy hay chưa, hay chỉ là phục hồi kỹ thuật rồi tiếp tục giảm. Thị trường Mỹ phục hồi cũng được cho là nhờ các phát ngôn mang tính chính trị nhằm vào thời điểm chuẩn bị bầu cử giữa nhiệm kỳ vào ngày 6/11 tới, chẳng hạn thông tin sắp đạt được thỏa thuận thương mại với Trung Quốc, nhưng ngay sau đó lại xuất hiện các thông tin phủ nhận dẫn đến phiên quay đầu giảm cuối tuần.

Sự kiện có khả năng thúc đẩy tích cực hoặc ảnh hưởng tiêu cực nặng nề lên thị trường chứng khoán Mỹ tuần tới là kết quả bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ của Mỹ. Đây là dạng thông tin không thể nào dự đoán trước được và có thể xảy ra bất kỳ kịch bản nào. Nếu thị trường chứng khoán Mỹ phản ứng xấu với kết quả bầu cử, không có gì đảm bảo các thị trường chứng khoán khác sẽ vẫn duy trì đà tăng như trong tuần qua.

Theo nghiên cứu của Ngân hàng đầu tư Bank of America Merrill Lynch, kịch bản có khả năng nhất là Đảng Dân chủ sẽ chiếm ưu thế lớn tại Hạ viện trong khi Đảng Cộng hòa vẫn chiếm ưu thế tương đối tại Thượng viện. Kịch bản này được thị trường chứng khoán ưa thích nhất và có thể sẽ tăng. Ở kịch bản này tuy có sự chia rẽ giữa hai đảng nhưng thị trường chứng khoán trong lịch sử đã từng trải qua tình huống bế tắc chính trị này và tăng tốt. Trong quá khứ với một Tổng thống Mỹ thuộc đảng Cộng hòa, việc chia đôi Quốc hội là một tình huống tích cực và cùng với đó chỉ số S&P 500 tăng trưởng trung bình 12% một năm, nghiên cứu chỉ rõ.

Kịch bản ít khả năng hơn là Đảng Cộng hòa sẽ chiếm ưu thế ở cả hai Viện, nhưng bị thu hẹp số ghế. Kịch bản này vẫn là tích cực đối với thị trường chứng khoán. Kịch bản này sẽ tác động thuận chiều đối với các chính sách hiện tại, chẳng hạn đẩy nhanh hơn việc xóa bỏ chương trình y tế Obamacare và thúc đẩy chính sách giảm thuế hơn nữa. Đặc biệt việc giảm thuế từ 35% xuống 21% hồi năm ngoái được cho là động lực giúp lợi nhuận của các công ty trong nhóm S&P 500 tăng trưởng hai con số.

Kịch bản không được ưa thích nhất đối với thị trường chứng khoán Mỹ là Đảng Dân chủ chiếm ưu thế ở cả hai viện. Nếu kịch bản này xảy ra một số chính sách đang triển khai sẽ bị thay đổi. Trước đây một số chính sách hai Đảng có quan điểm chung như tăng chi tiêu hạ tầng và thương mại có thể sẽ khác biệt. Hai lĩnh vực được cho là sẽ bị ảnh hưởng nhiều là ngân hàng và y tế vì Đảng Dân chủ được cho là sẽ xiết chặt hơn các quy định trong hai lĩnh vực này.

Theo Mark Mobius, một nhà quản lý quỹ nổi tiếng, việc Đảng Dân chủ chiến thắng sẽ là điều tồi tệ đối với thị trường chứng khoán Mỹ. Lý do là chính sách giảm thuế đang được thúc đẩy mạnh có thể bị ngừng lại. Hôm 20/10 vừa qua Tổng thống Mỹ dự kiến đề xuất cắt giảm 10% thuế thu nhập đối với tầng lớp trung lưu vào tháng 11. Nếu điều này không thể được tiến hành, thị trường chứng khoán sẽ phản ứng xấu.

Việc thị trường chứng khoán Mỹ phản ứng thế nào với kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ thực ra chỉ là vấn đề nội tại của thị trường Mỹ. Tuy nhiên có hai yếu tố có khả năng tác động lớn tới các thị trường khác. Đầu tiên là sự liên thông tâm lý quá chặt chẽ giữa các thị trường gần đây. Có thể thấy hôm nào thị trường chứng khoán Mỹ tăng, gần tất cả như các thị trường khác đều tăng theo và ngược lại. Điểm thứ hai là nếu thị trường Mỹ giảm sâu hơn thì có thể rơi vào thị trường gấu và giảm mạnh hơn nữa. Điều đó có thể tác động lớn đến dòng vốn đầu tư nói chung.

Trọng Nghĩa