Liên tục các kỷ lục về thanh khoản gần đây đã bị phá vỡ. Chỉ riêng giao dịch khớp lệnh tuần qua, tổng giá trị hai sàn lên tới 29.772 tỷ đồng cho 5 phiên, tức là tương đương 5.954 tỷ đồng mỗi ngày.

Nếu các con số giao dịch vượt 26.000 tỷ đồng hồi tháng 5 vừa qua đã gây sốc thì hiện tại quy mô thanh khoản đã gia tăng lên một cấp độ mới. Thực vậy, mức vượt 29.000 tỷ đồng là cao nhất kể từ đầu năm 2018, thời điểm thị trường thiết lập kỷ lục lịch sử về thanh khoản với ngưỡng trên 38.400 tỷ đồng trong tuần 12-16/3/2018 và ngưỡng 42.300 tỷ đồng trong tuần 8-12/1/2018.

Theo số liệu vừa công bố từ Trung Tâm Lưu ký chứng khoán, trong tháng 5/2020, đã lại có thêm hơn 34.000 tài khoản mở mới, trong đó nhà đầu tư cá nhân trong nước là 33.953 tài khoản. Con số này thấp hơn một chút so với tháng 4 (36.652 tài khoản) nhưng vẫn lớn hơn hồi tháng 3 (31.832 tài khoản).

Như vậy chỉ trong 3 tháng vừa qua đã có trên 102.000 tài khoản mới. Dĩ nhiên không phải mỗi tài khoản này đều tương ứng với một nhà đầu tư vì một người được phép mở nhiều tài khoản, nhưng đây vẫn là con số rất lớn. Điều đáng chú ý là số lượng tài khoản mở mới rất cao được duy trì sang tháng thứ 3 liên tục kể từ khi có đột biến (ở mức trên 30.000 tài khoản/tháng).

Liệu tốc độ gia tăng tài khoản đã chững lại hay chưa? Yếu tố này sẽ phản ánh mức độ quan tâm tới thị trường của cộng đồng nói chung. Cũng giống như bất kỳ giai đoạn tăng trưởng bùng phát nào trong quá khứ, người dân càng quan tâm tới thị trường chứng khoán nghĩa là lượng tiền đổ vào thị trường càng nhiều. Khi tất cả những người quan tâm nhất bị hút vào thị trường cũng đồng nghĩa với dòng tiền đã lên đến đỉnh điểm.

Cho tới khi tốc độ gia tăng tài khoản giảm xuống, thị trường vẫn đang chứng kiến mức độ giao dịch rất lớn nghĩa là cơ hội tăng vẫn còn. Số liệu về tài khoản mở mới chỉ có tại thời điểm đầu tháng kế tiếp (dữ liệu trễ) nên diễn biến sớm nhất có thể thấy về rủi ro đạt ngưỡng tối đa của dòng tiền là giá trị giao dịch hàng ngày không tăng thêm rõ rệt và thị trường không tăng trưởng nhanh hơn được.

VN-Index nhìn theo tuần đang thể hiện thanh khoản đạt mức cao kỷ lục.

Quán tính – hay tốc độ tăng – là một yếu tố quan trọng thể hiện sức mạnh của xu hướng. Thị trường tăng do sức mua lớn. Giá tăng càng mạnh tức là người mua càng hưng phấn. Với lượng tiền mặt dồi dào, nhà đầu tư nào bán ra đều bị mua hết và sau đó giá tăng tiếp. Đó là điều đã được chứng kiến trong những tuần trước đây.

Khi thanh khoản gia tăng lên cấp độ đột biến mới mà đà giá tăng chậm lại cũng có nghĩa là nhà đầu tư bắt đầu bán ra đủ nhiều để đáp ứng nhu cầu mua. Với số lượng cổ phiếu tích lũy ngày càng nhiều và có lãi nghĩa là nhà đầu tư sẽ muốn bán ra nhiều hơn để chốt lời. Điều này đồng nghĩa với ngày càng cần nhiều tiền hơn nữa. Lý do đơn giản là 100 cổ phiếu ở giá 50.000 đồng sẽ cần 5 triệu đồng để mua (chưa tính phí) nhưng cũng 100 cổ phiếu đó khi giá tăng lên 60.000 đồng sẽ cần 6 triệu đồng để mua được.

Tuần qua tốc độ tăng đã chững lại về cuối tuần. Trong gần 22 điểm tăng của VN-Index cả tuần thì 2 phiên cuối cùng chỉ tăng trung bình 2,5 điểm. Nếu tốc độ tăng không được cải thiện thì có khả năng khối lượng cổ phiếu bán ra chốt lời bắt đầu cân bằng với năng lực mua. Nếu số liệu tài khoản mở mới trong tháng 6 bắt đầu giảm rõ rệt tức là có nguy cơ những nhà đầu tư quan tâm nhất đã gia nhập thị trường.

Hiện tượng sụt giảm thanh khoản có thể thấy rõ nhất ở nhóm cổ phiếu blue-chips VN30. Ngay cả khi tuần qua cổ phiếu ROS đột biến giao dịch cao, tổng giá trị giao dịch (khớp lệnh) đối với các blue-chips này cũng vẫn không tăng lên bao nhiêu (tăng 1,7% so với tuần trước). Nếu xếp ROS vào nhóm đầu cơ, tuần qua các mã VN30 cũng có giá trị khớp lệnh thấp nhất trong vòng 4 tuần.

Trái ngược với sự suy giảm giao dịch trong nhóm VN30, tuần qua cả hai nhóm cổ phiếu là Midcap và Smallcap trên sàn HSX lại đạt thanh khoản cao kỷ lục. Midcap đạt tổng giao dịch 7.402 tỷ đồng tương đương 1.480 tỷ đồng mỗi phiên. Smallcap đạt 3.198 tỷ đồng, tương đương gần 640 tỷ đồng/phiên. Như vậy thị trường đã có sự dịch chuyển giao dịch từ blue-chips sang các nhóm nhỏ hơn.

Hiện tượng dịch chuyển dòng vốn sẽ làm nổi bật hơn hiệu ứng giảm tốc của VN-Index hay VN30-Index. Đà tăng sẽ chậm dần vì các cổ phiếu blue-chips cần thanh khoản rất lớn mới có thể tăng giá được. Dòng tiền mới lựa chọn đích đến là nhóm cổ phiếu nào sẽ quyết định khả nối dài hơn xu thế tăng hiện tại. Nếu các mã blue-chips tiếp tục bị rút vốn đi, các chỉ số chắc chắn sẽ gặp rất nhiều khó khăn.

Trọng Nghĩa