Quá khứ sẽ lặp lại?

Phân tích kỹ thuật dựa trên một nguyên tắc cơ bản là những gì xảy ra trong quá khứ sẽ có khả năng cao tiếp tục xảy ra trong tương lai. Nếu không chấp nhận điều này thì việc dự đoán thị trường thông qua phương pháp này sẽ trở nên vô hiệu. Các ngưỡng hỗ trợ, kháng cự sẽ không còn ý nghĩa.

Thị trường trong quá khứ đã rất nhiều lần tạo đáy trong các nhịp điều chỉnh trung hạn (sóng giảm trên đồ thị tuần). Hầu hết các đáy của những sự kiện lớn từ đầu năm 2014 đến nay đều có điểm chung là sự tâm lý bất ổn. Chẳng hạn thời điểm tháng 5/2014, sự kiện biển Đông tạo đáy với tuần giảm tới 6,1%. Đáy tháng 12/2014 được xác lập với tuần giảm 5,6%. Đáy tháng 5/2015 có tuần giảm 3,1%. Tuần tạo đáy tháng 8/2015 giảm 5,6%.

Và tuần vừa qua, mức sụt giảm cũng là 3,8%. Nếu so với mức trung bình của các tuần tạo đáy trong quá khứ gần trước đó (5,6%) thì mức giảm của tuần này chưa phải là nhiều. Bù lại mức thấp nhất của VN-Index trong tuần – 513,8 điểm – cũng tương đương với mức thấp nhất của tất cả các lần tạo đáy kể từ đầu năm 2014.

Một thống kê lịch sử dài hơn cũng cho thấy một khả năng chạm đáy của thị trường: Chỉ số VN-Index kể từ đầu năm 2012 đến nay đã trải qua 7 sóng tăng và 7 sóng giảm tính theo tuần (tính cả nhịp giảm hiện tại) . Biên độ giảm trung bình của 6 sóng giảm trong giai đoạn này là -17,9% tính từ đỉnh. Mức giảm của sóng thứ 7 – sóng giảm hiện tại – đang khoảng 16,8%.

Nói một cách đơn giản, mức điều chỉnh hiện tại đang xấp xỉ mức giảm trung bình của thị trường. Dĩ nhiên vẫn có khả năng mức điều chỉnh lớn hơn mức trung bình trong quá khứ, nhưng việc thị trường điều chỉnh tương đương trung bình nghĩa là có một xác suất thấp giá sẽ điều chỉnh sâu hơn và mức độ cũng không nhiều.

Chẳng hạn nếu tính theo điểm số thấp nhất trong các lần điều chỉnh từ 2014 đến nay, VN-Index đạt các điểm thấp nhất là 508,51 điểm, 513,06 điểm, 528,9 điểm, 511,13 điểm và tuần rồi thấp nhất là 513,82 điểm. Nếu so với điểm số thấp nhất của các đáy này (508,51 điểm) thì VN-Index tuần qua đã gần chạm tới (chỉ cách khoảng 5 điểm). Do đó điểm số của VN-Index hiện đang ở mức hỗ trợ dài hạn đã được thử thách qua nhiều lần điều chỉnh, vùng hỗ trợ được xác nhận từ phương diện kỹ thuật.

Dè chừng sự cố ngoài mong đợi

Trên thị trường chứng khoán, điều bất ngờ nhất đôi khi lại xảy ra. Chẳng hạn nếu như các tính toán xác suất nói rằng chỉ dưới 10% xác suất VN-Index sẽ sụt giảm quá 20% trong các nhịp điều chỉnh trung hạn từ năm 2012 đến nay. Điều đó không có nghĩa là xác suất đó không xảy ra. Phân phối xác suất là yếu tố ngẫu nhiên không đoán trước được, thậm chí kể cả 0,1% xác suất vẫn có thể xảy ra ngay lập tức.

Trong điều kiện thị trường bình thường, yếu tố xác suất có ý nghĩa khá quan trọng, làm tăng độ tin cậy trong dự đoán kịch bản xảy ra của thị trường. Chẳng hạn việc VN-Index chạm vào khu vực 508-515 điểm 3 lần trong 2 năm qua đều tạo đáy và phục hồi thì rất có khả năng lần thứ 4 – thời điểm hiện tại – lịch sử cũng lặp lại.

Tuy thế, nếu tình huống bất ngờ diễn ra, lịch sử có thể không lặp lại chính xác như vậy. Trong bối cảnh vĩ mô trong nước không có nhiều bất thường, nếu sự cố ngoài mong đợi xảy ra, chỉ có thể là những yếu tố bên ngoài. Đó có thể là sự đổ vỡ từ thị trường chứng khoán Trung Quốc hay quốc tế nói chung, biến động của giá dầu…

Những biến động từ bên ngoài này tạo ra phản ứng rất mạnh trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Chẳng hạn phiên giao dịch cuối tuần, giá dầu tăng đột biến dẫn tới cổ phiếu dầu khí tăng rất mạnh. Chứng khoán thế giới, trong đó có chứng khoán Trung Quốc thăng hoa khiến lực cầu trong nước mạnh khác biệt.

Những yếu tố tích cực dẫn đến những phản ứng tích cực thì điều ngược lại cũng có thể xảy ra: Những biến động bất ngờ xấu có thể dẫn tới phản ứng thái quá trên thị trường./.

Trọng Nghĩa