Tin ra là bán?

Thị trường có một câu rất thường nghe thấy: “Tin ra là bán” phản ánh lối suy nghĩ rằng mọi tin tức đã được phản ánh vào giá cổ phiếu. Điều này đúng trong rất nhiều trường hợp, đặc biệt là những thông tin ngắn hạn có thể dự đoán trước, chẳng hạn kết quả kinh doanh, các sự kiện của doanh nghiệp như ký kết hợp đồng lớn, khởi công dự án…

Việc Nghị định 60 quy định mở room trên thị trường chứng khoán đi kèm với một ngày sụt giảm lớn: VN-Index mất 1,06%, tương đương 6,24 điểm, mức giảm lớn nhất kể từ ngày 18/5, tức là đáy gần nhất của chỉ số này. Ngay cả các cổ phiếu đã hết room mặc dù đóng cửa vẫn tăng, nhưng thực tế cũng đã bị bán mạnh trong phiên và không còn giữ được mức giá cao nhất.

Diễn biến có phần bất thường này càng củng cố suy luận “Tin ra là bán”. Rất đông nhà đầu tư trở nên bi quan với thị trường, khi tin tốt đã không đem lại kết quả như mong đợi.

Hai ngày cuối tuần trên các diễn đàn nổ ra nhiều cuộc tranh luận gay gắt, liệu Nghị định 60 có thực sự mở ra một kỷ nguyên mới cho thị trường hay không. Việc phân tích câu chữ đặc biệt được chú ý và những quan điểm bi quan khẳng định việc mở room không thông thoáng như mong đợi vì còn hai rào cản là Quyết định 55 của Thủ tướng quy định về room trước đây và danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo Luật Đầu tư mới.

Thực ra hai rào cản này không phải là vấn đề lớn. Thứ nhất, số đông nhà đầu tư đã không chịu đọc hết văn bản Nghị định 60. Trong phần điều khoản thi hành của Nghị định có ghi rõ, thời điểm có hiệu lực là từ 1/9/2015 và Nghị định 60 ra đời bãi bỏ Quyết định 55/2009 của Thủ tướng về tỷ lệ tham gia của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường. Nói gọn lại, bây giờ quy định về room chỉ còn phải tham chiếu Nghị định 60 và các văn bản hướng dẫn theo Nghị định này.

Điểm thứ hai, danh mục các ngành nghề kinh doanh có điều kiện sẽ được ban hành theo Nghị định hướng dẫn luật Đầu tư mới, dự kiến vào đầu tháng 7 tới. Hiện tại dự thảo 72 ngành nghề kinh doanh có điều kiện cũng đã được công bố. Khi dự thảo này được chính thức ban hành, sẽ là sự phối hợp đầy đủ cho Nghị định 60.

Nghị định 60 sẽ cần có các văn bản hướng dẫn và nếu chiểu theo thời điểm có hiệu lực thì chỉ từ giờ đến hết tháng 8, các văn bản hướng dẫn sẽ được công bố. Cũng trong thời điểm này, các văn bản luật phối hợp khác, chẳng hạn Luật Đầu tư mới cũng sẽ được ban hành. Khi đó thị trường sẽ có cái nhìn chuẩn xác hơn.

“Tin ra là bán” đúng trong nhiều trường hợp, nhưng cũng chỉ phù hợp với các sự kiện ngắn hạn. Rất nhiều sự kiện mang tính cách mạng cần nhiều thời gian hơn để thẩm thấu. Những sự kiện dài hạn có tác động đến thị trường theo thời gian vì nó là thay đổi mang tính căn bản. Những biến động do hoạt động động giao dịch ngắn hạn không thể làm thay đổi xu thế dài hạn, khi thị trường chứng khoán được các yếu tố cơ bản hỗ trợ.

Thay đổi căn bản

Rất nhiều nhà đầu tư đã chốt lời được giá cao vào ngày cuối tuần rồi đang hồ hởi nhìn về một viễn cảnh điều chỉnh của thị trường vì hành động “Tin ra là bán” một lần nữa chứng minh tính đúng đắn. Một tâm lý rất thường thấy, là cầm tiền mong giá giảm và cầm cổ mong giá tăng. Do đó suy luận cũng như quan điểm về thị trường bị ảnh hưởng từ vị thế giao dịch.

Lý giải cho hành động sụt giảm của thị trường trong ngày 26/6, những quan điểm theo thuyết âm mưu cho rằng việc ban hành Nghị định 60 chỉ có nhỏ lẻ là không biết, còn “tay to” đã biết trước và tích lũy từ sớm. Bây giờ là lúc họ chốt lời.

Điều này có thể là sự thực vì thị trường quả nhiên giảm điểm khi Nghị định 60 ra đời. Tuy nhiên phía ngược lại, một quan điểm “âm mưu” khác lại cho rằng việc bán ra mạnh mẽ là một cách để hạ nhiệt thị trường khi mà quá trình tích lũy chưa hoàn tất, dựa trên lối suy luận “tin ra là bán”. Các giao dịch ngắn hạn vẫn có lợi nếu như biến động điều chỉnh nằm trong tầm kiểm soát và hành động mua lại sẽ sớm diễn ra.

Trước mỗi biến động của thị trường, các thuyết âm mưu lại nở rộ, cốt đưa ra một lý giải hợp lý nào đó. Thực ra mọi suy luận đều mang tính chủ quan có có xác suất đúng sai khác nhau. Rất khó để lấy biến động của một ngày để đánh giá toàn cục một xu thế dài hạn.

Phiên giảm điểm mạnh ngày 26/6 xuất phát từ việc bán ra ồ ạt các cổ phiếu không được hưởng lợi từ Quyết định 60, chẳng hạn các cổ phiếu dầu khí và ngân hàng. Chỉ riêng các cổ phiếu này cũng đã tác động mạnh lên chỉ số. Đó là chưa kể đến khả năng “đọc hiểu” của các bộ phận nhà đầu tư là khác nhau.

Tuy nhiên, một điều ít được chú ý, là sự kiện ban hành Nghị định 60 hay Luật Đầu tư mới là kết quả của một quá trình đấu tranh kéo dài của xu thế mở cửa, tuân thủ các cam kết quốc tế. Vì thế sẽ không thể có một sự thắt chặt, hay chậm thay đổi.

Một bằng chứng của sự thông thoáng, là Nghị định 60 xác định rõ: cam kết quốc tế mà Việt Nam chấp nhận là tối thượng, mọi quy định trái điều này đều vô hiệu; các ngành nghề có điều kiện mà chưa quy định tỷ lệ sở hữu thì tỷ lệ tối đa 49%. Điều này chỉ áp dụng với 72 ngành nghề được quy định trong văn bản hướng dẫn Luật Đầu tư mới.

Tóm lại Nghị định 60 là cấu phần quan trọng trong các quy định về room trên thị trường chứng khoán, nhưng chưa phải là duy nhất. Còn một số văn bản khác được ban hành tới đây sẽ hoàn chỉnh bộ khung quy định về room. Đây là một trong những thay đổi căn bản nhất trên thị trường chứng khoán và nhà đầu tư cần thời gian để thấu hiểu đầy đủ.

Trọng Nghĩa