Tuy nhiên kể cả khi VN-Index quay lại đỉnh cao 680 điểm thì cũng không có nghĩa là thị trường sẽ bứt phá cao hơn, ít nhất là cho tới khi điều này phản ánh thực tế lên chỉ số. Nhiều yếu tố đang cản trở khả năng bứt phá cho một nhịp tăng mới.

Lực hỗ trợ ngắn hạn từ các trụ

So sánh diễn biến của VN-Index với các chỉ số khác, bao gồm chỉ số nhóm cổ phiếu theo vốn hóa (đại diện là HSX30, VNAllshares, Midcap, Smallcap) và các chỉ số theo nhóm ngành (trên sàn HSX), có thể thấy yếu tố hỗ trợ từ các cổ phiếu cụ thể là rất quan trọng.

Tính theo tuần, VN-Index tuần qua tăng 0,8% nhưng HSX30 tăng 0,3%, VNAllshares tăng 0,3%, HSXMidcap giảm 0,1%, HSXSmallcap tăng 0,1%.

Chỉ số VN-Index là chỉ số bao quát nhất tất cả các cổ phiếu trên sàn HSX nên có thể yếu tố tăng được hưởng lợi thêm từ số lượng cổ phiếu. Tuy nhiên thực tế chênh lệch số lượng không phải là lớn với VNAllshares. Mặt khác, các cổ phiếu quan trọng nhất đều đã được tính đến.

So với các chỉ số ngành, chỉ có 2 chỉ số có mức tăng tuần qua tốt hơn VN-Index, đó là VNFinance – chỉ số của nhóm tài chính – tăng 1,7% và VNMaterial – chỉ số bao gồm các doanh nghiệp cung cấp vật nguyên vật liệu – tăng 1,1%. Ngoài ra chỉ số của nhóm cổ phiếu công nghệ thông tin cũng tăng 1,1% nhưng nhóm này có 5 cổ phiếu, tính đại diện không cao.

Ưu thế về số lượng cổ phiếu cũng không phải là lợi thế của VN-Index. Thống kê toàn sàn HSX tuần qua, có 130 cổ phiếu tăng giá nhưng 137 cổ phiếu giảm giá, còn lại là không đổi. Bản thân HSX30 có 17 cổ phiếu tăng, 9 cổ phiếu giảm trong tuần, nếu xét về lợi thế số lượng thì chắc chắn điểm số tăng phải mạnh hơn VN-Index.

Khác biệt chính trong việc VN-Index lại mạnh hơn các chỉ số khác chính là cách tính dựa trên vốn hóa của các cổ phiếu lớn. Điều này đã được nhấn mạnh nhiều lần. Khi so sánh các chỉ số ngành, có thể điểm mặt chỉ tên rằng, những cổ phiếu giúp VN-Index nổi bật tuần qua chính là những cổ phiếu lớn nhất trong nhóm tài chính và vật liệu.

Quả vậy, những cổ phiếu lớn tăng tốt nhất trong tuần là VCB (+7,48%), HPG (+5,19%), KDC (+4,99%), FPT (+3,86%), HSG (+3,68%). Các mã này phân bổ chủ yếu trong nhóm ngành tài chính, nguyên liệu và đại diện nhóm công nghệ thông tin.

Lực hỗ trợ của các cổ phiếu lớn đặc biệt rõ trong ngày cuối tuần vừa rồi. Tính chung cả tuần, VN-Index dành được 5,47 điểm so với cuối tuần trước nhưng cả 4 phiên đầu tuần, chỉ số vẫn đang -3,78 điểm. Toàn bộ số điểm của cả tuần là do phiên ngày 26/8 tăng 9,25 điểm đem lại.

Trong phiên cuối tuần, vai trò của các cổ phiếu lớn thể hiện rất rõ: GAS tăng 2,42%, VCB tăng 6,48%, MSN tăng 2,44%, CTG tăng 1,75%, BID tăng 0,61%, VNM tăng 0,69%, BVH tăng 1,69%. Các cổ phiếu đóng góp nhiều điểm số nhất cho VN-Index là: VCB +4,54 điểm, GAS +1,34 điểm, VNM +0,67 điểm, MSN +0,53 điểm, CTG +0,52 điểm, BVH +0,32 điểm, BID +0,16 điểm.

Điểm số đến nhiều nhất từ VCB và cổ phiếu này cũng tăng mạnh nhất trong số các mã trụ. Thị trường đã đánh giá tích cực thông tin chia thưởng cổ phiếu của VCB. Đó là đột biến nhất thời mang tính cá biệt, trong khi các cổ phiếu khác không có thông tin gì mới.

Chính do tính đột biến một ngày nên lực hỗ trợ cho VN-Index mang tính ngắn hạn nhiều hơn là sự thay đổi trạng thái giá nhờ quá trình vận động tự nhiên. Nói cách khác, VN-Index, do cách tính ưu tiên vốn hóa, đã cường điệu hóa biến động của một số cổ phiếu lớn trong đó nổi bật là VCB. Các chỉ số khác, nhất là chỉ số nhóm vốn hóa như HSX30 thì ít bị ảnh hưởng từ VCB hơn, nên chỉ đạt mức tăng chậm trong tuần.

Triển vọng sáng sủa, nhưng khó bứt phá

VN-Index hết tuần đang ở mức 667,75 điểm, cách đỉnh cũ tháng 7 tròn 14 điểm. Đây không phải là khoảng cách lớn nếu như giữ được đà tăng của phiên cuối tuần trước trên cơ sở VCB, GAS, VNM, MSN vẫn đóng góp nhiều điểm số như vậy.

Vấn đề là lực hỗ trợ từ thông tin của các cổ phiếu nói trên bền đến mức nào. VCB vẫn kịch trần trong một ngày thanh khoản cao kỷ lục 4 tháng. Điều rất rõ là việc chia thưởng cổ phiếu đã được VCB thông báo từ trước, chứ không phải đột nhiên xuất hiện trong ngày giao dịch. Điều đó có nghĩa là thị trường đều chủ động ý thức được ảnh hưởng của thông tin. Nhà đầu tư mua vào rất lớn mới đẩy giá lên kịch trần, nhưng khối lượng giao dịch kỷ lục cũng cho thấy nhà đầu tư bán ra kỷ lục. Những người bán là những người đánh giá thông tin chỉ có thể phản ánh vào giá ở mức độ hiện tại (kịch trần hôm thứ Sáu).

Diễn biến thanh khoản quá cao của VCB cho thấy chưa chắc tác động của thông tin thật sự dài hơi. Việc chia thưởng cũng không phải là điều gì quá đặc biệt, đồng thời giá cũng sẽ được điều chỉnh.

Những yếu tố thị trường ngắn hạn là rất khó đoán. Chỉ cần biến động giá hơi mạnh một chút của vài cổ phiếu lớn như ở trên, cũng có thể đưa VN-Index tiến đến đỉnh 681 điểm. Để đột phá cao hơn, tức là nối dài xu thế tăng, thị trường cần yếu tố hỗ trợ lớn hơn là biến động đơn lẻ ở vài cổ phiếu.

Hiện tại có thể nói là giai đoạn bão hòa mọi thông tin đã biết. Thị trường không có điều gì mới tích cực để kỳ vọng trong ngắn hạn vài tuần tới. Thậm chí, tin khá bất lợi lúc này là khả năng Mỹ sẽ tăng lãi suất USD lên ngay trong tháng 9 này là rất cao. Cho đến giữa tuần vừa rồi, thị trường không chú ý đến khả năng này, nhưng bài phát biểu của Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang (FED) hôm 26/8 (giờ Mỹ, Việt Nam đã kết thúc giao dịch) đã thay đổi hoàn toàn.

Khả năng tăng lãi suất USD trong tháng 9 là rất cao khi đại diện FED phát biểu “với những tín hiệu tích cực chắc chắn từ thị trường lao động và triển vọng của nền kinh tế cũng như lạm phát, tôi tin rằng cơ hội cho tăng lãi suất trong những tháng tới được củng cố”. Thậm chí các ý kiến phân tích còn cho rằng với phát biểu đó, FED hàm ý tới hai lần tăng lãi suất trong những tháng còn lại của năm nay.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam thiếu thông tin cụ thể, FED tăng lãi suất có thể sẽ là câu chuyện không được chờ đợi, nhất là khi nhà đầu tư nước ngoài đang rút vốn mạnh mẽ những tuần qua./.

Trọng Nghĩa