Quá khứ có lặp lại?

Diễn biến trồi sụt của VN-Index tuần qua gợi nhớ đến diễn biến gần giống như vậy vào thời điểm giữa tháng 3/2016. Đó cũng là khi chỉ số này có 6 phiên vượt qua rồi lại để mất ngưỡng 580 điểm. Kết cục của hành động đó là một đợt sụt giảm khoảng 5% kéo dài trong gần 3 tuần.

Liệu quá khứ có lặp lại? Đó là lo lắng lớn nhất vào lúc này. Liên tục nhiều phiên thị trường được kéo tăng, nhưng sau đó đều sụt giảm. Chắc chắn phải có một áp lực bán ra đủ mạnh mới có thể ép giá như vậy.

Trong tháng 3/2016, VN-Index cũng liên tục bị tình trạng tương tự và áp lực chốt lời rốt cục cũng đã có hiệu quả, kết cục là thị trường điều chỉnh.

Bản thân trong giai đoạn tháng 3/2016, lượng vốn vận động trong thị trường cũng tương tự thời điểm hiện tại. Trung bình 3 phiên liên tục giá trị giao dịch khớp lệnh khoảng 7.000-7.500 tỷ đồng. Cùng một quy mô vốn như vậy, thị trường đã thất bại không thể vượt nổi 580 điểm.

Thuần túy nhìn từ khía cạnh của chỉ số, một ngưỡng kháng cự được hiểu là vùng điểm số mà trong quá khứ đã tạo ra lực cản trong chiều tăng, khiến chỉ số không thể vượt qua. Phân tích kỹ thuật dựa trên quá khứ để ước đoán hiện tại và tương lai. Do thời điểm tháng 3/2016, tháng 12/2015, VN-Index bị chặn lại ở 580 điểm và không vượt qua được, nên hiện tại khi chỉ số gặp lại ngưỡng này, đó vẫn là một ngưỡng kháng cự quan trọng.

Mặt khác, hiện tại VN-Index đang cố gắng hoàn thành một mô hình tăng giá có xác suất cao là mô hình “vai-đầu-vai” ngược, với “đỉnh ngược” tại 513 điểm và “vai trái” tại 557 điểm, “vai phải” ở 554 điểm. Trong mô hình này, đường kháng cự phân định mô hình tăng giá được xác nhận chính là ngưỡng 580-585 điểm. Nếu VN-Index vượt qua được ngưỡng kháng cự này thì trên lý thuyết có thể tăng tới 610-620 điểm hoặc cao hơn.

Chính vì tuần qua thị trường đi vào khu vực nhạy cảm, là ranh giới của mô hình tăng giá được xác nhận và sự thất bại trong việc hoàn thành mô hình đó, nên các biến động tăng lên quá 580 điểm rồi lại giảm xuống dưới ngưỡng này càng tạo nhiều cảm xúc. Nếu mô hình thất bại, đồng nghĩa với rủi ro rất cao là thị trường lại điều chỉnh. Nếu mô hình được xác nhận, thị trường sẽ bùng nổ.

Thị trường phân hóa sức mạnh

Thông lệ cũng như thói quen phân tích thị trường dựa trên chỉ số VN-Index đang gặp khó khăn trong việc đánh giá xác suất vượt qua 580 điểm hiện tại: Chỉ số này sau khi tạo đỉnh tháng 3/2016 ở sát 580 điểm và điều chỉnh xuống gần 555 điểm rồi đang phục hồi trở lại 580 điểm tạo cảm giác một cơ hội vượt thứ hai để vượt qua ngưỡng kháng cự.

Tuy nhiên trong lần phục hồi này, chỉ số không thực sự đại diện cho thị trường, đúng hơn là không phản ánh đúng diễn biến của số đông cổ phiếu mà nó đại diện. Nói cách khác, khi VN-Index phục hồi lại đỉnh cao cũ – được xem là ngưỡng kháng cự - thì không phải số đông cổ phiếu cũng diễn ra nhịp phục hồi như vậy.

So với giá tại thời điểm VN-Index lập đỉnh ngày 17/3/2016, sàn HSX có 141 cổ phiếu vẫn còn tăng giá ngược với nhịp điều chỉnh của chỉ số. Điều này nghĩa là VN-Index sau khi không vượt được 580 điểm hồi tháng 3, đã sụt giảm, nhưng vẫn có 141 cổ phiếu tiếp tục tăng cao hơn và lập đỉnh muộn hơn chỉ số chung.

Phần lớn số cổ phiếu này nằm ở các nhóm vừa và nhỏ. Một cách trực quan hơn, có thể so sánh giữa VN-Index và các chỉ số nhóm khác. VN-Index gần như đồng nhịp với HSX30-Index, trong khi HSXMidcap và HSXSmallcap đều tạo đỉnh muộn hơn.

Bản thân trong rổ HSX30, chỉ có 10 cổ phiếu – nếu tính cả GAS là 11 - đang trong trạng thái tương đương với đỉnh cao gần với thời điểm VN-Index đạt đỉnh 580 điểm hồi tháng 3, vài mã trong đó tăng vượt đỉnh như VNM, VIC, HPG, NT2, CII, HSG.

Do hiện tượng phân hóa về thời điểm tăng giá trong quá khứ lẫn diễn biến hiện tại nên sức mạnh tổng thể của VN-Index cũng thiếu sự cộng hưởng. Chẳng hạn GAS, VCB gần như đồng nhất với diễn biến của VN-Index, trong khi VNM và VIC mạnh hơn. 4 cổ phiếu này quyết định diễn biến của chỉ số do vốn hóa cực lớn.

Chỉ duy nhất VNM và VIC là 2 blue-chips có sức mạnh tốt hơn VN-Index, nhưng chính điều này cũng gây tác dụng phụ: Mức tăng mạnh gần đây lại đang khiến rủi ro điều chỉnh tăng lên và quả thực giá hai mã này những phiên cuối tuần qua gần như không thay đổi, là nguyên nhân quan trọng ngăn cản khác năng đóng cửa vượt 580 điểm của VN-Index.

Mặt khác, tuy VN-Index đang đứng sát đỉnh cũ ở gần 580 điểm, nhưng vẫn có khoảng 120 cổ phiếu ở HSX thấp hơn đỉnh cũ tương đương cùng thời điểm tạo đỉnh của chỉ số ở một khoảng cách xa, từ 5% trở lên.

Nói tóm lại, VN-Index quay lại đỉnh cũ, nhưng không phải cổ phiếu nào cũng phục hồi lại đỉnh cũ tương đương, cũng như không ít cổ phiếu đang điều chỉnh giảm sau khi tỏ ra mạnh hơn VN-Index trước đó. Do vậy, khả năng vượt 580 điểm của chỉ số gặp khó khăn, vì sự phân hóa sức mạnh đáng kể này.

Để chỉ số vượt được 580 điểm, hoặc các cổ phiếu lớn nhất như VNM, VIC tiếp tục có được sức mạnh và không rơi vào nhịp điều chỉnh; hoặc GAS, VCB vượt được đỉnh giá cũ tương đương; hoặc phần còn lại rất nhiều cổ phiếu khác có mức độ phục hồi tốt hơn hiện tại. Sự đồng nhịp giữa các cổ phiếu là không hề dễ dàng vì dòng vốn thường xuyên luân chuyển, chốt lời những cổ phiếu đã tăng mạnh, từ chối những mã yếu hay quan sát một cơ hội rõ ràng hơn.

Trọng Nghĩa