Hiệu ứng phục hồi cuối quý I trên toàn thế giới thậm chí rõ nét hơn nhiều so với Việt Nam. DJA tuần qua tăng khoảng 12,8%, S&P 500 tăng 10,3%, Nasdaq tăng 9,1%, Nikkei 225 tăng 17,1%, Topix tăng 13,7%, Thượng Hải tăng 1%, Hồng Kông tăng 3%, FTSE tăng 6,2%, thậm chí như chứng khoán Italia cũng tăng 6,6%, Tây Ban Nha tăng 5,13%...

So sánh như vậy để thấy thị trường Việt Nam thực ra hơi đuối. Nguyên nhân là mức giảm quá lớn trong phiên đầu tuần, tới 43,14 điểm tương đương 6,1%. Mức giảm này khiến cả 3 phiên tăng cuối tuần cũng không đủ để bù lại được.

Mặc dù vậy hiệu ứng phục hồi trong những phiên cuối quý 1/2020 trên thị trường Việt Nam cũng khá rõ nét và tương đồng với thế giới. Thời điểm cuối mỗi quý luôn là lúc các quỹ đầu tư phải báo cáo kết quả hoạt động cho cổ đông, và thường con số kém cỏi không được ưa thích. Hiệu ứng tăng giá cổ phiếu – dẫn đến thị trường phục hồi – luôn diễn ra ở cuối mỗi quý, được giới đầu tư gọi là hiệu ứng kéo NAV (giá trị tài sản ròng của quỹ).

Trên thị trường Việt Nam, dù điểm số không tốt như thế giới, nhưng cũng có một tín hiệu được nhiều nhà đầu tư chú ý là hoạt động bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài đã dừng lại. Trong phiên cuối tuần qua khối ngoại đã quay lại mua ròng trên hai sàn cổ phiếu khoảng 46,5 tỷ đồng, trong đó bán ròng HNX 8,9 tỷ và mua ròng HSX 55,3 tỷ. Tuy nhiên đó là chưa tính khối ngoại rút vốn khỏi quỹ ETF hơn 37 tỷ đồng. Vì vậy tổng vốn mua ròng trên HSX và HNX thực tế không đáng kể.

Việc khối ngoại dừng bán ròng không hẳn là cơ hội cho thị trường lúc này, vì yếu tố thời điểm cuối quý làm gia tăng sự không chắc chắn. Khối ngoại có thể giảm gây sức ép đơn thuần vì chốt sổ, hơn là đã kết thúc đợt rút vốn. Diễn biến một phiên duy nhất lại đúng vào thời điểm nhạy cảm nên cần phải quan sát thêm.

Mặt khác, việc chuyển sang mua ròng không phải do khối ngoại tăng mua vào mà chỉ là giảm bán ra. Thậm chí, giá trị mua vào vẫn đang suy yếu. Trong phiên mua ròng ngày 27/3, khối ngoại bán ra 608,4 tỷ đồng, giảm 30% so với phiên liền trước nhưng giá mua cũng giảm 21%, đạt 654,8 tỷ đồng. Tính chung vẫn có thêm hơn 1.400 tỷ đồng bị rút ròng khỏi cổ phiếu trong tuần qua và từ sau Tết đến nay cổ phiếu bị rút 11.254 tỷ đồng ròng.

Trên toàn cầu việc các quỹ đầu tư cổ phiếu bị rút vốn cũng là xu hướng, nhất là đối với các quỹ ETF. Thống kê của trang ETF.com, tuần qua các quỹ ETF đầu tư vào thị trường Mỹ bị rút 19,3 tỷ USD. Trang này cũng cho biết quỹ ETF VNM đầu tư vào thị trường Việt Nam bị rút ròng 28,9 triệu USD từ đầu tháng 2 đến nay. Thống kê trong nước, quỹ ETF nội là E1VFMVN30 cũng bị bán ròng 127,5 tỷ đồng kể từ sau tết.

Chỉ số VN-Index chạm đáy 660 điểm trong tuần qua (ngày 24/3) sau đó nối tiếp bằng 3 phiên phục hồi cuối tuần cũng không nên được nhìn nhận quá tích cực. Lý do là chỉ có chỉ số VN-Index tăng trong 3 phiên đó mà thôi, các chỉ số khác đều giảm. Yếu tố tăng kỹ thuật là rất rõ đối với Vn-Index khi các cổ phiếu lớn đã tăng giá riêng rẽ như VIC, VCB, VHM, VNM, SAB.

Dịp cuối tuần, thị trường Việt Nam cũng đón nhận nhiều số liệu kinh tế vĩ mô trong đó GDP quý 1 tăng 3,82%. Trước đó hồi giữa tháng 2/2020, Bộ Kế hoạch và Đầu tư có đưa ra hai kịch bản về tác động của dịch. Dù với khả năng khống chế dịch trong quý 1 hay quý 2 thì Bộ này cũng ước tính GDP quý 1/2020 tăng 4,52%. Rõ ràng việc GDP quý I thực tế chỉ tăng 3,82%, tình hình sẽ trở nên khó khăn hơn vì dịch bệnh đang có tiến triển sang quý 2 – dự báo tăng trưởng GDP khoảng 5,1% trong qúy nếu xảy ra kịch bản này.

Từ đầu năm 2020 đến nay VN-Index đã điều chỉnh khoảng 32%. Mức suy giảm này đã phản ánh đầy đủ các tác động tiêu cực từ dịch bệnh lên hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp niêm yết nói riêng và cả nền kinh tế hay chưa vẫn chưa rõ. Ẩn số là dịch bệnh sẽ kéo dài bao lâu và việc tạm dừng các hoạt động xã hội kéo dài đến lúc nào. Trên thế giới, cũng không nhà kinh tế nào dám khẳng định đỉnh dịch sẽ là thời điểm nào.

Trọng Nghĩa