Hội báo xuân 2015.

Đây là một đề nghị từ các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại phiên họp cho ý kiến về dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi).

Xây dựng cơ chế tài chính tương ứng với từng mô hình báo chí

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hoá, Giáo dục, Thanh niên, thiếu niên và nhi đồng (UBVHGDTNTN&NĐ) Đào Trọng Thi, qua quá trình giám sát, Ủy ban nhận thấy hiện nay có quá nhiều cơ quan báo chí do các cơ quan nhà nước thành lập và cấp kinh phí hoạt động, làm tăng gánh nặng cho ngân sách nhà nước (NSNN). Trong khi đó, dự thảo Luật không có những quy định nhằm khắc phục tình trạng trên. Do đó, cần có những quy định theo hướng sắp xếp, tổ chức lại hệ thống các cơ quan báo chí, đặc biệt là các cơ quan báo chí của cơ quan, tổ chức hưởng NSNN nhằm nâng cao chất lượng báo chí và giảm gánh nặng cho NSNN.

Thực tế hiện nay, các cơ quan báo chí hoạt động chủ yếu theo ba loại hình. Một số cơ quan báo chí của các cơ quan đảng và nhà nước được NSNN bao cấp về trụ sở, phương tiện làm việc và toàn bộ hoặc một phần kinh phí, hoạt động. Một số cơ quan báo chí khác của các cơ quan đảng và nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội được cơ quan chủ quản bao cấp một phần về trụ sở, phương tiện làm việc khi thành lập, hoạt động theo nguyên tắc tự cân đối thu chi. Còn lại chỉ có 277/838 cơ quan báo chí tự chủ hoàn toàn về tài chính, thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước như các doanh nghiệp thuộc khối văn hóa.

Từ thực tiễn đó, cơ quan thẩm tra cho rằng, Luật Báo chí cần phân loại các cơ quan báo chí và quy định mô hình hoạt động của cơ quan báo chí phù hợp với thực tiễn, làm cơ sở để Chính phủ xây dựng quy hoạch báo chí và có cơ chế tài chính tương ứng với từng loại hình. Ngoài ra, cũng cần quan tâm đến mô hình tập đoàn/tổ hợp truyền thông đa phương tiện đang là xu hướng phát triển tất yếu của báo chí nước ta để có những quy định phù hợp.

Báo chí là doanh nghiệp kinh doanh có điều kiện?

Bàn về mô hình cơ quan báo chí, Chủ nhiệm Uỷ ban các vấn đề xã hội Trương Thị Mai băn khoăn dự thảo Luật quy định báo chí có 2 mô hình, một là đơn vị sự nghiệp có thu, hai là doanh nghiệp kinh doanh có điều kiện. Với loại hình doanh nghiệp kinh doanh có điều kiện, liệu có phù hợp với yêu cầu của Đảng, Nhà nước về việc báo chí là công cụ tuyên truyền, thực hiện nhiệm vụ chính trị hay không? Theo bà Trương Thị Mai, cần phân tích thêm về ảnh hưởng của kinh tế thị trường với hoạt động báo chí.

Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cũng lưu ý, với xu hướng nhiều doanh nghiệp nhà nước đang được cổ phần hoá hiện nay, thì cơ quan báo chí của các doanh nghiệp này có được phép thành lập, hoạt động hay không?

Nêu vấn đề về cơ chế tài chính, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính ngân sách Phùng Quốc Hiển cho rằng bên cạnh nguồn thu của báo chí, thực tế ngân sách vẫn sẽ phải hỗ trợ cho báo chí. Tại dự thảo mới chỉ quy định nguồn kinh phí do cơ quan chủ quản cấp (trong trường hợp cơ quan báo chí chưa đủ kinh phí hoạt động), nhưng không nêu rõ cơ quan chủ quản này là doanh nghiệp hay cơ quan Nhà nước. Nếu là cơ quan Nhà nước, thì phải quy định rõ ràng cơ chế cấp ngân sách, có thể là cấp theo các nhiệm vụ được giao, theo đơn đặt hàng…. Đây cũng sẽ là cơ sở để xây dựng dự toán ngân sách cho các bộ, ngành.

Đồng thời, bên cạnh việc ủng hộ, khuyến khích cơ quan báo chí có thể kinh doanh, làm giảm gánh nặng cho ngân sách, cũng cần có những giới hạn. Nếu cơ quan báo chí quá tập trung vào kinh doanh, dễ bị thương mại hoá, sai với tôn chỉ mục đích của báo chí là nhiệm vụ tuyên truyền. “Như vậy, các chính sách tài chính cho cơ quan báo chí phải được thể hiện cụ thể, minh bạch hơn trong dự thảo”, ông Phùng Quốc Hiển đề nghị./.

H.Y