Cán bộ hải quan hỗ trợ đại lý làm thủ tục hải quan hoàn thiện tờ khai. Ảnh: Hải Anh

Ông Âu Anh Tuấn, quyền Cục trưởng Cục Giám sát quản lý hải quan, Tổng cục Hải quan đã chia sẻ về một số lợi ích của TT 22.

* PV: Xin ông cho biết về thực trạng hoạt động ĐLHQ tại Việt Nam hiện nay?

- Ông Âu Anh Tuấn: Hoạt động ĐLHQ hiện nay chủ yếu là các DN hoạt động trong lĩnh vực giao nhận hàng hóa XNK, logistics được Tổng cục Hải quan công nhận đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.

Ngoài việc tư vấn cho khách hàng, DN XNK các quy định liên quan đến thủ tục hải quan, thủ tục kiểm tra chuyên ngành đối với hoạt động XNK, giao nhận hàng hóa tại cảng biển, ĐLHQ sẽ thay mặt chủ hàng (ủy quyền) làm thủ tục hải quan đối với các lô hàng XNK của chủ hàng, DN XNK.

Ông Âu Anh Tuấn

Với các quy định thông thoáng hiện nay, cơ quan hải quan luôn mong muốn ĐLHQ thực sự trở thành “cánh tay nối dài”, là cầu nối giữa cơ quan hải quan – DN XNK. Trên toàn quốc có khoảng 1.000 ĐLHQ được Tổng cục Hải quan công nhận đủ điều kiện hoạt động và có khoảng 1.800 nhân viên ĐLHQ đã được cấp mã số.

ĐLHQ chủ yếu tập trung tại các khu vực có lưu lượng hàng hóa XNK lớn, tại các cảng biển, cảng hàng không trọng điểm tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng; các khu công nghiệp lớn như Bình Dương, Đồng Nai, Bắc Ninh.

Tuy nhiên, so với các nước tiên tiến trên thế giới và tiềm năng phát triển tại Việt Nam, hoạt động này chưa đạt được mục tiêu như mong đợi. Việc phát triển ĐLHQ theo hướng hiện đại chuyên nghiệp, tin cậy vẫn là bài toán khó.

* PV: Bộ Tài chính đã ban hành TT 22, văn bản này sẽ có tác động gì đến mục tiêu chuyên nghiệp hóa hoạt động ĐLHQ, thưa ông?

- Ông Âu Anh Tuấn: TT 22 được ban hành hướng đến mục tiêu đơn giản, cắt giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi hơn cho ĐLHQ, thông qua việc đưa ra các quy định đơn giản hóa khi cấp chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan, thủ tục công nhận ĐLHQ cũng như thủ tục cấp mã số nhân viên hải quan đơn giản thuận lợi hơn trước rất nhiều. Đây là cơ hội để ĐLHQ phát triển mạnh cũng như tăng cường tính chuyên nghiệp của ĐLHQ trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, TT 22 cũng có những quy định chặt chẽ chống gian lận, đảm bảo công tác quản lý của cơ quan hải quan.

Thời gian qua, cơ quan hải quan đã phát hiện một số trường hợp ĐLHQ lợi dụng sự thông thoáng của pháp luật khi được phép thay mặt chủ hàng để thực hiện một số thủ tục với cơ quan hải quan. Theo đó, một số ĐLHQ đã lợi dụng cơ chế này, để làm thủ tục nhập khẩu hàng hóa (nhưng trên thực tế chủ hàng không nhập khẩu) để thực hiện các hành vi gian lận, buôn lậu.

Khi sửa thông tư cơ quan soạn thảo đã đưa ra một số quy định để ngăn chặn sơ hở này. Cụ thể, khi chủ hàng ký hợp đồng với ĐLHQ và đăng ký với cơ quan hải quan thì ĐLHQ đó mới được thực hiện thủ tục hải quan. Quy định này sẽ góp phần ngăn chặn những trường hợp lợi dụng việc chủ hàng chấp hành tốt pháp luật hải quan (được phân luồng xanh) để gian lận thương mại, buôn lậu.

* PV: Theo ông, tiềm năng, cơ hội phát triển hoạt động ĐLHQ tại Việt Nam ra sao?

- Ông Âu Anh Tuấn: Tại một số nước, hoạt động ĐLHQ phát triển rất mạnh. Số lượng tờ khai hải quan thông qua ĐLHQ chiếm tỷ lệ rất lớn. VD: Nhật Bản chiếm trên 90%; Hàn Quốc, hay một số nước trong khu vực như Indonesia, Malaysia, Thái Lan (trên 80%).

Trong khi đó số lượng tờ khai qua ĐLHQ tại nước ta còn hạn chế, do đó đây là cơ hội để ĐLHQ mở rộng hoạt động của mình trong thời gian tới theo hướng chuyên nghiệp hóa để có thể đáp ứng và thu hút được nhiều khách hàng hơn.

Với các quy định mới tại TT 22, ĐLHQ được hưởng lợi rất nhiều từ cơ chế chính sách. Tuy nhiên, để làm tốt vai trò của mình thì bản thân ĐLHQ cũng cần quan tâm đến việc nâng cao năng lực hoạt động, xây dựng được đội ngũ nhân viên ĐLHQ một cách chuyên nghiệp, nắm vững các quy định của cơ quan hải quan như quy định phân loại hàng hóa XNK, trị giá hải quan, xuất xứ hàng hóa… để hỗ trợ và tư vấn cho khách hàng, đồng thời thực hiện thủ tục hải quan nhanh chóng, tránh được các trường hợp mắc lỗi bị xử lý, đưa vào diện đối tượng không chấp hành tốt pháp luật hải quan.

Đồng thời, ĐLHQ cần nâng cao chất lượng dịch vụ của mình, tăng giá trị cung cấp cho khách hàng, không chỉ là các thủ tục liên quan đến hoạt động hải quan mà còn là các hoạt động liên quan đến thủ tục kiểm tra chuyên ngành, hỗ trợ khách hàng.

DN XNK sử dụng dịch vụ của ĐLHQ, nhân viên ĐLHQ chuyên nghiệp được đào tạo bài bản có thể thực hiện các công đoạn thủ tục hải quan nhanh chóng, do đó rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa; tránh được sai sót đối với cơ quan hải quan cũng như với các bộ quản lý chuyên ngành.

* PV: Xin cảm ơn ông!

Hải Linh (thực hiện)