Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Nguyễn Văn Giàu trình bày tại UBTVQH.

Trần lãi suất: 20% hay 30%?

Chiều 15/10, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã thảo luận về dự án Bộ Luật dân sự. Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu, hiện còn 2 vấn đề vẫn có ý kiến khác nhau trong dự thảo là về lãi suất tối đa và thời hiệu thừa kế.

Dự thảo mới nhất đưa ra hai phương án. Phương án 1 là lãi suất cho vay không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay. Phương án 2 là không quá 200% lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công bố. Trường hợp vượt quá các mức giới hạn này thì lãi suất cho vay đó không có hiệu lực.

Ủy ban Pháp luật (cơ quan thẩm tra) và nhiều ý kiến khác trong UBTVQH ủng hộ phương án 1.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính ngân sách Phùng Quốc Hiển, phương án 1 có ưu điểm là đưa ra mức cố định, không cần dựa vào lãi suất cơ bản, như vậy NHNN không cần phải công bố lãi suất cơ bản nữa. Tuy nhiên, nếu có biến động về kinh tế, lạm phát lên quá cao, chẳng hạn lên đến hơn 18% như năm 2011 thì người cho vay sẽ rất thiệt thòi. Vì vậy, ông Phùng Quốc Hiển đề nghị nâng hẳn mức lãi suất giới hạn lên 30%, nếu vượt qua đó thì bị xử lý tội cho vay nặng lãi, vừa để đảm bảo thời hạn luật áp dụng được lâu dài, vừa để làm căn cứ xử lý tội cho vay nặng lãi.

Về phương án 2, thực chất là vẫn duy trì cách quy định dựa theo lãi suất cơ bản như các luật trước đây, nhưng điều chỉnh nâng từ 150% lên 200%. Tuy nhiên, điều vướng mắc ở đây là lãi suất cơ bản không được công bố. Để khắc phục điều này, Chủ nhiệm UBTCNS đề nghị quy định thêm trong luật là NHNN thông báo mức lạm phát mục tiêu vào đầu năm (chẳng hạn như năm nay là 5%), sau đó cộng thêm biên độ khoảng 3% từ đó ra lãi suất danh nghĩa là 8%. Khi đó, nếu lãi suất vượt quá 16%/năm là mức lãi suất không có hiệu lực khi xảy ra tranh chấp.

Còn theo Phó viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Lê Hữu Thể, nếu áp dụng phương án 2 thì nhiều năm nay NHNN đã không công bố lãi suất cơ bản. Do vậy, khi xử lý tranh chấp toà án phải áp dụng lãi suất cơ bản được công bố cách đây nhiều năm, không còn phù hợp với tình hình kinh tế hiện nay. Do vậy, ông Lê Hữu Thể ủng hộ phương án 1 vì “khả dĩ hơn một chút”, mặc dù phương án 1 như dự thảo chỉ phù hợp với hợp đồng vay tài sản là tiền, còn vay tài sản không phải là tiền thì khó áp dụng.

NHNN sẽ không công bố lãi suất cơ bản

Đồng tình ý kiến này, Chủ nhiệm UBPL Phan Trung Lý, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Giàu cho rằng áp dụng phương án 1 là thích hợp, không gây biến động gì trong xã hội.

Hơn nữa, theo Chủ nhiệm UBPL Phan Trung Lý, NHNN rất ủng hộ áp dụng lãi suất tối đa là 20%. Còn trong trường hợp áp dụng phương án 2 là tính theo lãi suất cơ bản thì NHNN cũng khẳng định sẽ “không công bố lãi suất cơ bản", vì nhiều lý do.

Tuy nhiên, đại diện cơ quan soạn thảo trình bày tại UBTVQH, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đinh Trung Tụng cho biết dự thảo khi Chính phủ trình ra là theo phương án 2, căn cứ vào lãi suất cơ bản. Nếu áp dụng lãi suất cố định như phương án 1 thì sẽ có nguy cơ khi kinh tế biến động, lạm phát tăng, chúng ta không sửa luật theo kịp vì phải theo quy trình. Nếu không quy định rõ việc điều chỉnh kịp thời trong dự thảo sẽ không đảm bảo yêu cầu điều chỉnh của nền kinh tế. Do đó, Chính phủ vẫn chọn phương án 2.

Phát biểu tại phiên họp về vấn đề này, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cho rằng trong khi phương án 1 quy định cứng thì phương án 2 có ưu điểm là linh hoạt, thực tế hơn, dù có điểm phức tạp là yêu cầu có lãi suất cơ bản. Theo Chủ tịch Quốc hội, các phương án nên được xem xét, trao đổi lại trước khi trình Quốc hội để các đại biểu cân nhắc, biểu quyết.

H.Y